Telnet – standard protokołu komunikacyjnego używanego w sieciach komputerowych do obsługi odległego terminala w architekturze klient-serwer.

Protokół obsługuje tylko terminale alfanumeryczne, co oznacza, że nie obsługuje myszy ani innych urządzeń wskazujących. Nie obsługuje także graficznych interfejsów użytkownika. Wszystkie polecenia muszą być wprowadzane w trybie znakowym w wierszu poleceń. Polecenia wydawane za pomocą naszego komputera przysłane są poprzez sieć do serwera, na którym zainstalowane jest oprogramowanie serwera telnetu. W odpowiedzi serwer odsyła nam komunikaty, które następnie wyświetlane są na naszym ekranie.

Do korzystania z tej usługi niezbędne jest posiadanie na serwerze konta typu shell. Na poniektórych serwerach administratorzy zakładają konta gościnne, które nie wymagają podania hasła albo hasła te są publicznie podawane. Jednakże ze względów nadmiernego wykorzystywania takich kont, administratorzy wprowadzili możliwość używania tylko potrzebnych aplikacji, które bywają wykorzystane na danym serwerze. Po połączeniu się z serwerem, na którym posiadamy konto shell program zapyta nas o identyfikator użytkownika (login) oraz hasło dostępu (password). Usługa Telnet dopuszcza zatem pracę na zdalnym komputerze bez konieczności siedzenia bezpośrednio przed nim. Uruchomienie tej usługi wykonuje się poprzez wpisanie polecenia:

telnet adres

gdzie adres jest adresem IP komputera, z którym chcemy się połączyć, bądź jego nazwą domenową, albowiem telnet dopuszcza obie te formy podawania adresu. Po nawiązaniu połączenia telnet wyświetli nam informację o wersji systemu operacyjnego serwera, jego nazwie oraz numerze wirtualnego terminala (np. ttyp0, ttyp1, ttyp2, itd…) Następnym krokiem jaki musimy wykonać w celu zalogowania się do serwera to podanie użytkownika oraz hasła (login oraz password).

W kwestii uzyskania największej możliwej wydajności usługi terminalowej, jaką jest telnet, konieczna jest świadomość jakie typy terminali obsługuje serwer, z którym się łączymy oraz jakie typy terminali potrafi emulować wykorzystywana przez nas do tego celu aplikacja. Najbardziej znanymi oraz najczęściej wykorzystywanymi typami są: VT100 (wykorzystujący sekwencje sterujące ANSI) oraz jego pozostałe odmiany VT102 oraz VT220, VT-52 oraz VTNT. Filozofia pracy tych terminali opiera się na przesyłaniu na bieżąco znak po znaku kodów sterujących wydawanych przez nasz komputer jak oraz w stronę odwrotną. Odmienny odmiana pracy wykorzystuje odmienny typ terminala IBM 3270 pracujący w systemach VM oraz MVS. Terminale IBM 3270 wymieniają informacje pomiędzy komputerem oraz terminalem (kontrolerem) przesyłając bloki ekranu – komputer przesyła do terminala zdefiniowane pola tekstu, w których użytkownik może uzupełniać komendy albo dane dla serwera.

Bardzo wielokrotnie usługa telnet implementowana jest do urządzeń aktywnych sieci (przełączniki, routery) w celu ułatwienia zdalnej konfiguracji. Użytkownik za pomocą polecenia telnet oraz podaniu adresu danego urządzenia loguje się do niego oraz w trybie znakowym wykonuje konfiguracje VLAN-ów, adresów IP, NAT-a itd. Połączenie tego typu nie jest szyfrowane, a więc istnieje możliwość przechwycenia przesyłanych danych. Z tego powodu częściej stosuje się następcę Telnetu czyli SSH.

Telnet jest najstarszą oraz najbardziej elementarną usługą internetową. Został opisany w dokumentach RFC numer RFC 854 oraz RFC 855.

Przykładowe działanie telnetu da się sprawdzić wchodząc do publicznie dostępnego katalogu zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie telnet://alpha.bn.org.pl login: library (Źródło: nullwww.bn.org.pl/index.php?id=3&katkomp).

Jest on też wielokrotnie używany w grach tekstowych typu MUD.