Nie ma kryteriów pozwalających w każdym przypadku jednoznacznie rozstrzygnąć, czy dany obszar stanowi terytorium zależne, czy jest integralną częścią jakiegoś państwa. Lista terytoriów niesamodzielnych ONZ liczy tylko 16 pozycji, natomiast w oficjalnych wykazach terytoriów zamorskich poszczególnych państw uwzględnianych jest wydatnie więcej takich jednostek. Ustalając, czy dany obszar jest terytorium zależnym trzeba brać także pod uwagę jego oddalenie od kraju macierzystego oraz szczególny status administracyjny. Lista zawiera w sobie 69 terytoriów zależnych – nazewnictwo zgodne z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
W rubryce "Data utworzenia" podano rok utworzenia posiadłości – pominięto tu krótkie okresy administracji przez inne państwa; w przypadku dłuższego administrowania przez aktualną metropolię podano datę wydzielenia jako osobnego terytorium.
| Posiadłości |
Nazwa terytorium |
Data utworzenia |
Wcześniejszy status
Zmiany statusu od czasu utworzenia terytorium |
| Australii |
Australijskie Terytorium Antarktyczne[1] |
1933 |
terytorium brytyjskie |
|
Norfolk – Terytorium Wyspy Norfolk |
1914 |
terytorium Nowej Południowej Walii |
|
Wyspa Bożego Narodzenia – Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia |
1958 |
terytorium brytyjskiego Singapuru |
|
Wyspy Ashmore oraz Cartiera – Terytorium Wysp Ashmore oraz Cartiera |
1978 |
część Terytorium Północnego |
|
Wyspy Heard oraz McDonalda – Terytorium Wysp Heard oraz McDonalda |
1947 |
terytorium brytyjskie |
|
Wyspy Kokosowe – Terytorium Wysp Kokosowych (Keelinga) |
1955 |
terytorium brytyjskiego Singapuru |
|
Wyspy Morza Koralowego – Terytorium Wysp Morza Koralowego |
1969 |
część australijskiego stanu Queensland |
| Danii |
Grenlandia |
1380 |
posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1979 terytorium autonomiczne |
|
Wyspy Owcze |
1380 |
posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1948 terytorium autonomiczne |
| Francji |
Francuskie Terytoria Południowe oraz Antarktyczne[1] |
1955 |
dependencja Madagaskaru |
|
Gujana Francuska |
1643 |
obszar bez przynależności państwowej; od 1946 departament zamorski |
|
Gwadelupa |
1775 |
część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski |
|
Majotta |
1975 |
część francuskich Komorów; od 2003 zbiorowość zamorska; od 2011 departament zamorski |
|
Martynika |
1783 |
część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski |
|
Nowa Kaledonia |
1853 |
obszar bez przynależności państwowej; od 1946 terytorium zamorskie, od 1999 specjalny status |
|
Polinezja Francuska |
1842–1888 |
obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa na poszczególnych wyspach); od 1946 terytorium zamorskie jako Francuskie Posiadłości w Oceanii, od 1957 pod aktualną nazwą, od 2003 zbiorowość zamorska |
|
Reunion |
1642 |
obszar bez przynależności państwowej; od 1665 posiadłość Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, od 1764 kolonia , od 1946 departament zamorski |
|
Saint-Barthélemy – Wspólnota Saint-Barthélemy |
2007 |
część Gwadelupy |
|
Saint-Martin – Wspólnota Saint-Martin |
2007 |
część Gwadelupy |
|
Saint-Pierre oraz Miquelon – Wspólnota Terytorialna Saint-Pierre oraz Miquelon |
1763 |
część brytyjskiej Nowej Szkocji; od 1946 terytorium zamorskie, od 1976 departament zamorski, od 1985 zbiorowość terytorialna, a od 2003 zbiorowość zamorska |
|
Wallis oraz Futuna – Terytorium Wysp Wallis oraz Futuna |
1961 |
dependencja Nowej Kaledonii; od 1961 terytorium zamorskie, od 2003 zbiorowość zamorska |
|
Wyspa Clippertona |
1935 |
część Francuskich Posiadłości w Oceanii (obecna Polinezja Francuska) |
| Holandii |
Aruba |
1986 |
część Antyli Holenderskich |
|
Bonaire |
2010 |
część Antyli Holenderskich |
|
Curaçao – Kraj Curaçao |
2010 |
część Antyli Holenderskich |
|
Saba |
2010 |
część Antyli Holenderskich |
|
Sint Eustatius |
2010 |
część Antyli Holenderskich |
|
Sint Maarten |
2010 |
część Antyli Holenderskich |
| Norwegii |
Jan Mayen |
1922 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Svalbard |
1920 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Wyspa Bouveta |
1928 |
terytorium brytyjskie |
|
Wyspa Piotra I[1] |
1930 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Ziemia Królowej Maud[1] |
1938 |
obszar bez przynależności państwowej |
| Nowej Zelandii |
Dependencja Rossa[1] |
1923 |
terytorium brytyjskie |
|
Niue |
1903 |
część Wysp Cooka; od 1974 terytorium stowarzyszone |
|
Tokelau |
1949 |
część brytyjskiej kolonii Wyspy Gilberta oraz Ellice |
|
Wyspy Cooka |
1901 |
część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; od 1965 terytorium stowarzyszone |
| Stanów Zjednoczonych |
Baker |
1857 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Guam – Terytorium Guamu |
1898 |
część hiszpańskich Filipin |
|
Howland |
1857 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Jarvis |
1858 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Johnston |
1858 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Kingman |
1922 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Mariany Północne – Wspólnota Marianów Północnych |
1978 |
część Powierniczych Wysp Pacyfiku |
|
Midway – Wyspy Midway |
1867 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Navassa[2] |
1857 |
obszar bez przynależności państwowej |
|
Palmyra |
1959 |
część amerykańskiego Terytorium Hawajów |
|
Portoryko – Wspólnota Portoryka, Wolne Stowarzyszone Państwo Portoryko[3] |
1898 |
kolonia Hiszpanii; od 1917 terytorium Stanów Zjednoczonych, od 1952 terytorium stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi |
|
Samoa Amerykańskie – Terytorium Samoa Amerykańskiego |
1899 |
obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa) |
|
Wake</ref> |
1898 |
terytorium hiszpańskie |
|
Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych |
1917 |
posiadłość Danii |
| Wielkiej Brytanii |
Akrotiri |
1960 |
część brytyjskiego Cypru |
|
Anguilla |
1980 |
część brytyjskiego terytorium Saint Kitts-Nevis-Anguilla |
|
Bermudy |
1612 |
obszar bez przynależności państwowej; od 1612 kolonia Kompanii Wirginijskiej, od 1615 kolonia Somers Isles Company, od 1684 kolonia korony, a od 2002 terytorium zamorskie |
|
Brytyjskie Terytorium Antarktyczne[1] |
1962 |
3 dependencje Falklandów: Ziemia Grahama, Orkady Południowe, Szetlandy Południowe |
|
Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego |
1965 |
część Mauritiusu |
|
Brytyjskie Wyspy Dziewicze |
1871 |
część brytyjskiej kolonii Saint Christopher, Nevis, Anguilla oraz Wyspy Dziewicze; w latach 1871–1958 cząstka Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 cząstka Federacji Indii Zachodnich |
|
Dhekelia |
1960 |
część brytyjskiego Cypru |
|
Falklandy[4] |
1833 |
część Argentyny |
|
Georgia Południowa oraz Sandwich Południowy[4] |
1985 |
dependencja Falklandów |
|
Gibraltar[5] |
1713 |
część Hiszpanii; od 1830 roku kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie |
|
Guernsey – Baliwat Guernsey[6] |
1204 |
część Księstwa Normandii |
|
Jersey – Baliwat Jersey[6] |
1487 |
część Guernsey |
|
Kajmany |
1959 |
dependencja Jamajki; w latach 1959–1962 cząstka Federacji Indii Zachodnich |
|
Montserrat |
1832 |
część brytyjskiej kolonii Antigua-Barbuda-Montserrat; w latach 1871–1958 cząstka Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 cząstka Federacji Indii Zachodnich |
|
Pitcairn – Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie oraz Oeno |
1952 |
część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; do 1970 administrowany z Fidżi |
|
Turks oraz Caicos – Wyspy Turks oraz Caicos |
1959 |
dependencja Jamajki (w latach 1848–1873 jako samodzielna kolonia); w latach 1959–1962 cząstka Federacji Indii Zachodnich |
|
Wyspa Man[6] |
1333 |
część Królestwa Szkocji; od 1399 dependencja Korony brytyjskiej |
|
Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia oraz Tristan da Cunha |
1659 |
posiadłość Holandii; do 1834 posiadłość Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej; następnie kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie |
(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium – w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne – grubszą czcionką)
| Posiadłości |
Nazwa terytorium |
W latach |
Potem / Obecnie |
| Europa |
|
|
|
| duńskie |
Islandia |
1814-1918/44 |
Islandia |
| włoskie |
Albania |
1939–1943 |
Albania |
| brytyjskie |
Malta |
1815–1964 |
Malta |
| Azja |
|
|
|
| brytyjskie |
Bahrajn |
1880–1971 |
Bahrajn |
|
Bhutan |
1910–49 |
Bhutan |
|
Birma |
1885–1948 |
Myanmar/Birma |
|
Brunei |
1888–1984 |
Brunei |
|
Cejlon |
1802–1948 |
Sri Lanka |
|
Cypr |
1925–1960 |
Cypr |
|
Hadramaut |
|
Jemen; Protektorat Aden (bryt.) |
|
Hongkong |
1898–1997 |
część ChRL |
|
Indie Brytyjskie |
poł. XVIII w.-1947 |
Indie, Pakistan, 1971 => Bangladesz |
|
Katar |
-1971 |
Katar |
|
Kuwejt |
1914–1961 |
Kuwejt |
|
Malaje |
XIX w.-1957 |
Malezja |
|
Malediwy |
-1965 |
Malediwy |
|
Oman |
koniec XIX w.-1971 |
Oman |
|
Oman Traktatowy |
koniec XIX w.-1971 |
Zjednoczone Emiraty Arabskie |
|
Palestyna |
1922–48 |
Izrael, Autonomia Palestyńska |
|
Protektorat Aden |
|
Jemen |
|
Sabah (Borneo Północne) |
XIX w.-1963 |
Malezja |
|
Sarawak |
XIX w.-1963 |
Malezja |
|
Singapur |
1824–1963 |
1963–65 – Malezja, od 1965 – Singapur |
|
Transjordania |
1921–46 |
Jordania |
| francuskie |
Chandernagore, Karikal, Mahé, Pondichéry oraz Yanaon |
|
część Indii |
|
Indochiny Francuskie |
poł. XIX w. – 1945/53 |
1945 – Laos, Wietnam, 1953 – Kambodża |
|
Kraj Hatay |
|
część Turcji |
|
Liban |
1920–43 |
Liban |
|
Syria |
1920–43 |
Syria |
| japońskie |
Formoza |
1895–1945 |
Republika Chińska |
|
Korea |
1910–45 |
Korea Północna oraz Południowa |
|
Kuryle |
|
część Rosji |
|
Mandżukuo |
1932–45 |
część ChRL |
|
Port Artur |
1905–45 |
część ChRL |
| holenderskie |
Holenderskie Indie Wschodnie |
XVIII w.-1945 |
Indonezja |
| niemieckie |
Jiaozhou |
1897–1921 |
część ChRL |
| portugalskie |
Diu, Daman, Goa = Indie Portugalskie |
XVI w.-1961 |
część Indii |
|
Makau |
1887–1999 |
część ChRL |
|
Timor Wschodni |
1661–1975 |
1975–2002 – cząstka Indonezji; od 2002 – Timor Wschodni |
| Stanów Zjedn. |
Filipiny |
|
Filipiny |
| chińskie |
Mongolia Zewnętrzna |
XVII w. – 1921–24 |
Mongolia |
| Afryka |
|
|
|
| belgijskie |
Kongo Belgijskie |
1884/1908-60 |
Zair => Dem. Rep. Konga |
|
Ruanda-Urundi |
1922–62 |
Rwanda oraz Burundi |
| brytyjskie |
Basuto |
1868–1966 |
Lesotho |
|
Beczuana |
1885–1966 |
Botswana |
|
Brytyjska Afryka Wschodnia |
1895–1920 |
Kenia (br.) |
|
Mauritius |
1814–1975 |
Bryt. Teryt. O. Indyjskiego oraz Mauritius |
|
Egipt |
1880–1922 |
Egipt |
|
Federacja Rodezji oraz Niasy |
1953–1963 |
Malawi, Zambia, Rodezja |
|
Gambia |
1816–1965 |
Gambia |
|
Kamerun Brytyjski |
1916–1960 |
Kamerun |
|
Kenia |
1920–1960 |
Kenia |
|
Kraj Przylądkowy |
-1910 |
Związek Południowej Afryki = RPA |
|
Natal |
-1910 |
Związek Południowej Afryki = RPA |
|
Niasa |
1891–1953 |
Fed. Rodezji oraz Niasy |
|
Nigeria |
1861–1960 |
Nigeria |
|
Orania |
-1910 |
Związek Południowej Afryki = RPA |
|
Rodezja |
1964–80 |
Zimbabwe |
|
Rodezja Południowa |
1923–53 |
Fed. Rodezji oraz Niasy |
|
Rodezja Północna |
1924–53 |
Fed. Rodezji oraz Niasy |
|
Seszele |
1814–1976 |
Seszele |
|
Sierra Leone |
1808–1961 |
Sierra Leone |
|
Somali Brytyjskie |
1887–1960 |
płn. cząstka Somalii, 1991 => Somaliland |
|
Suazi |
1903–68 |
Suazi |
|
Sudan Anglo-Egipski |
1899–1956 |
Sudan |
|
Tanganika |
1919–1963 |
Tanzania |
|
Togo Brytyjskie |
1922–1956 |
Złote Wybrzeże |
|
Transwal |
-1910 |
Związek Południowej Afryki = RPA |
|
Uganda |
1890–1962 |
Uganda |
|
Walvis Bay |
|
część Namibii |
|
Zanzibar |
1890–1963 |
Tanzania |
|
Złote Wybrzeże |
1901–57 |
Ghana |
| francuskie |
Algieria |
1830–1962 |
Algieria |
|
Francuska Afryka Równikowa |
1910-58/60 |
Czad, Rep. Środkowoafr., Kongo, Gabon |
|
Francuska Afryka Zachodnia |
1904-58/60 |
Senegal, Mauretania, Mali, Niger, Benin, Burkina Faso, Wyb. Kości Sł., Gwinea |
|
Fr. Teryt. Afarów oraz Issów |
1967–77 |
Dżibuti |
|
Kamerun |
1916–60 |
Kamerun |
|
Komory |
1886–1975 |
Komory oraz Majotta (fr.) |
|
Madagaskar |
1896–1960 |
Madagaskar |
|
Maroko |
1907–1956 |
Maroko |
|
Somali Francuskie |
1896–1967 |
Fr. Tery. Afarów oraz Issów |
|
Togo |
1922–1960 |
Togo |
|
Tunezja |
1881–1956 |
Tunezja |
| hiszpańskie |
Gwinea Hiszpańska |
XVIII w.-1958 |
Gwinea Równikowa |
|
Maroko Hiszpańskie |
|
Maroko oraz Ceuta oraz Melilla (hiszp.) |
|
Rio de Oro/Sahara Hiszpańska |
1884–1975 |
Sahara Zachodnia |
|
Rio Muni |
XVIII w.-1958 |
Gwinea Hiszpańska |
| niemieckie |
Kamerun Niemiecki |
1884–1916 |
Kamerun (część br. oraz fr.) |
|
Niemiecka Afryka Wschodnia |
|
Tanganika (br.) oraz Ruanda-Urundi (belg.) |
|
Niemiecka Afryka Płd.-Zach. |
|
Afryka Płd.-Zach. (Zw.Pd.Afr.) |
|
Togo (do 1905 jako Togoland) |
1884–1914 |
Togo Brytyjskie oraz Togo francuskie |
| portugalskie |
Angola oraz Kabinda |
-1975 |
Angola |
|
Gwinea Portugalska |
-1973 |
Gwinea Bissau |
|
Portugalska Afryka Wschodnia |
-1975 |
Mozambik |
|
Wyspy Zielonego Przylądka |
1456–1975 |
Republika Zielonego Przylądka |
|
Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca |
-1975 |
Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca |
| włoskie |
Erytrea |
1890–1936 |
Włoska Afryka Wschodnia |
|
Libia |
1912–51 |
Libia |
|
Somali Włoskie |
1905–36 |
Włoska Afryka Wschodnia |
|
Powiernicze Terytorium Somalii |
1950–60 |
Somalia |
|
Włoska Afryka Wschodnia |
1935–41 |
Abisynia oraz Somali Włoskie |
| strefa międzynarodowa |
Tanger |
1912-56/60 |
część Maroka |
| Ameryka |
|
|
|
| brytyjskie |
Antigua |
1632–1981 |
Antigua oraz Barbuda |
|
Bahama |
1717–1973 |
Bahamy |
|
Barbados |
1652–1966 |
Barbados |
|
Dominika |
1783–1978 |
Dominika |
|
Grenada |
1783–1974 |
Grenada |
|
Gujana Brytyjska |
1831–1966 |
Gujana |
|
Honduras Brytyjski |
1783–1981 |
Belize |
|
Jamajka |
poł XVII w.-1962 |
Jamajka |
|
Saint Christopher - Nevis - Anguilla |
1713-1980/83 |
Saint Kitts oraz Nevis, Anguilla (br.) |
|
Saint Lucia |
1803–1979 |
Saint Lucia |
|
Saint Vincent |
XVIII w.-1979 |
Saint Vincent oraz Grenadyny |
|
Trynidad oraz Tobago |
1888–1962 |
Trynidad oraz Tobago |
| holenderskie |
Gujana Holenderska |
1667–1975 |
Surinam |
|
Antyle Holenderskie |
1954–2010 |
Aruba, Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, Sint Maarten |
| Stanów Zjedn. |
Str. Kan. Panamskiego |
1903-79/99 |
część Panamy |
| Australia oraz Oceania |
|
|
|
| australijskie |
Nauru |
1919–1968 |
Nauru |
|
Nowa Gwinea Australijska |
1914–49 |
Papua-Nowa Gwinea |
|
Papua |
1905–49 |
Papua-Nowa Gwinea |
|
Papua-Nowa Gwinea |
1949–75 |
Papua Nowa Gwinea |
| brytyjskie |
Br. W-y Salomona |
1893–1978 |
Wyspy Salomona |
|
Fidżi |
1874–1970 |
Fidżi |
|
Norfolk |
1788–1914 |
Norfolk (aust.) |
|
Papua |
1884–1905 |
Papua (aust.) |
|
Samoa Zachodnie |
1899–1962 |
Samoa Zachodnie |
|
Tokelau |
1877–1926 |
Tokelau (n.-zel.) |
|
Tonga |
1900–70 |
Tonga |
|
Wyspy Cooka |
1888–1901 |
Wyspy Cooka (n.-zel.) |
|
W-y Gilberta oraz Lagunowe |
1916–76 |
W-y Gilberta, W-y Lagunowe |
|
Wyspy Gilberta |
1976–79 |
Kiribati |
|
Wyspy Lagunowe |
1976–78 |
Tuvalu |
| kondominium br. oraz fr. |
Nowe Hebrydy |
1906–80 |
Vanuatu |
| japońskie |
Karoliny |
1920-44/47 |
Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.) |
|
Mariany |
1920-44/47 |
Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.) |
|
Wyspy Marshalla |
|
Powiernicze Wyspy Pacyfiku (St.Zj.) |
| niemieckie |
Karoliny |
1899–1920 |
Karoliny (jap.) |
|
Mariany |
|
Mariany (jap.) |
|
Nauru |
1888–1914 |
Nauru (br., aust., n.-zel.) |
|
Wyspy Marshalla |
|
Wyspy Marshalla (jap.) |
|
Ziemia Króla Wilhelma |
1884–1914 |
Nowa Gwinea Australijska |
| Stanów Zjedn. |
Powiernicze Wyspy Pacyfiku |
|
Palau, Fed.Mikronezji, W-y Marshalla |
(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium – w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne – grubszą czcionką)