Ten artykuł dotyczy państwa. Sprawdź też: Góry Togo.

Republique togolaise Republika Togijska
Flaga Togo Godło Togo
Dewiza: (fr.) Travail, Liberté, Patrie (Praca, Wolność, Ojczyzna)
Hymn: Salut à toi, pays de nos aïeux (Chwała tobie, kraju naszych pradziadów)
Język urzędowy	francuski
Stolica	Lomé
Ustrój polityczny	republika
Głowa państwa	prezydent Faure Gnassingbé
Szef rządu	premier Gilbert Houngbo
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	124. na świecie 56 785 km² ~4,2%
Liczba ludności (2010)  • całkowita   • gęstość zaludnienia	106. na świecie 5 837 017▲ 102,8 osób/km²
Jednostka monetarna	frank CFA (XOF)
Niepodległość	od Francji 27 kwietnia 1960
Strefa czasowa	UTC ±0
Kod ISO 3166	TG
Domena internetowa	.tg
Kod samochodowy	RT
Kod telefoniczny	+228

Wybrzeże Togo w 1885

Togo, Republika Togijska – państwo w zachodniej Afryce nad Zatoką Gwinejską. Graniczy z Ghaną, Beninem oraz Burkina Faso.

Ustrój polityczny

Togo to republika. Wedle konstytucji z 1992 głową państwa jest prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na 5 lat. Władza ustawodawcza trzeba do jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego z wyborów powszechnych (81 deputowanych) o kadencji 5-letniej. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, powoływanym przez prezydenta spośród większości parlamentarnej.

Podział administracyjny

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Togo.

Togo dzieli się na 5 regionów oraz stolicę, razem stanowi to 30 prefektur oraz jedną gminę. Stolicą Togo jest Lomé.

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Togo.

Togo leżące jest w zachodniej Afryce, nad Zatoką Gwinejską. Graniczy od wschodu z Beninem, od zachodu z Ghaną, a od północy z Burkina Faso. Przeważajaca ilość powierzchni państwa zajmują góry oraz tereny wyżynne. Na południu kraju istnieje aluwialna nizina nadbrzeżna stopniowo przechodząc na północy w wyżynę. Na południowo-zachodnim brzegu kraju przebiega pasmo Gór Togo (Atakora). Togo ma piaszczyste wybrzeże z licznymi lagunami oraz mierzejami. Średnie temperatury miesięczne wahają się w granicach 23-32 °C.

Historia

 Osobny artykuł: Historia Togo.

Do 1918 Togo obejmowało także cząstka obecnej Ghany oraz było kolonią niemiecką, która po pierwszej wojnie światowej była podzielona pomiędzy Wielką Brytanię oraz Francję. Po II wojnie światowej cząstka brytyjska w wyniku referendum była przyłączona do Ghany. Mieszkający w części brytyjskiej Togijczycy, którzy nie zgodzili się przyjąć obywatelstwa ghanijskiego zostali wysiedleni do Togo, a ich majątki przejęte przez rząd Ghany. Część francuska jako autonomiczna republika weszła w skład Unii Francuskiej.

27 kwietnia 1960 roku Togo uzyskało niepodległość. W 1967 roku w wyniku bezkrwawego przewrotu władzę w Togo objął Gnassingbé Eyadema - jego rządy nie należały jednak do bezkrwawych. Zmarł 5 lutego 2005. Był najdłużej rządzącym dyktatorem w Afryce. Władzę w kraju przejął po nim jego syn Faure Gnassingbé.

Gospodarka

Kraj jest słabo rozwinięty gospodarczo. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca — 446 dolarów amerykańskich (2004).

Podstawą gospodarki jest rolnictwo — wytwarza ok. 34% produktu krajowego brutto oraz zatrudnia ok. 69% zawodowo czynnych. Grunty orne zajmują 11,3% powierzchni kraju, przeważajaca ilość zajęta pod uprawę roślin żywieniowych, z reguły manioku, jamsu, ryżu, kukurydzy, sorga, na pn. — prosa. Na eksport uprawia się kawę, bawełnę oraz orzeszki ziemne, orzeszki karité, kakaowiec (dawniej gł. uprawa eksportowa). Hodowla trzody chlewnej na pd., bydła na pn. Hoduje się też owce oraz kozy. Połowy ryb w lagunach oraz na morzu.

Togo ma jedne z największych na świecie złóż fosforytów (na pd. w Akoupamé oraz Hahotoé) — wydobycie 2,1 mln ton, 2000 (754 tysięcy t w przeliczeniu na czysty składnik). Eksploatuje się także wapienie, marmury, sól. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach wodnych. Przemysł wytwarza tylko 20,4% produktu krajowego brutto, zawiera w sobie z reguły niewielkie zakłady spożywcze oraz włókiennicze oraz cementownie. Rzemieślnicy wyrabiają tkaniny, produktów z liści palmowych oraz słomy, garncarstwo.

Sieć komunikacyjna słabo rozwinięta. Linie kolejowe (dł. 568 km) z reguły w pd. części kraju. 7,9 tys. km dróg kołowych, w tym 2,5 tys. km o utwardzonej nawierzchni z reguły port morski oraz lotnisko w Lomé, port wywozu fosforytów — Kpemé.

Wywóz fosforytów (48% wartości eksportu — 1991), kawy (3,6%), kakao, bawełny do Holandii, Francji, Hiszpanii, USA. Import maszyn oraz środków transportu, żywności, tkanin bawełnianych, produktów naftowych z Chin Indii, Francji, Holandii, Niemiec oraz Wielkiej Brytanii.

Demografia

Religia

• Katolicyzm - 25%

 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Togo.

• Animizm - 24%
• Islam - 24%
• Protestantyzm - 18%:
  • Kościół Ewangelicko-Prezbiteriański - 6,5%
  • Zbory Boże - 3,3%
  • Kościół Metodystyczny - 1,0%, oraz wiele innych
• Świadkowie Jehowy - 0,3%

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Togo.

^[1]

Kultura

Tę sekcję trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: rozwinąć ją. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Dziedzictwem urastającym do symbolu Togo jest Koutammakou, ziemia ludu Batammariba z bardzo charakterystyczną architekturą wkomponowaną w półpustynny krajobraz. Są to gliniane domy z wieżami, zwane także pałacami (Takienta), choć sama nazwa bywa myląca. Jest to jeden z najbiedniejszych regionów Togo, a warunki życia mieszkańców tych pałaców nie charakteryzują się luksusem.

W 2004 roku Koutammakou znalazło się na liście dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Sport

Pierwszy w historii Togo medal na igrzyskach olimpijskich zdobył w Pekinie w 2008 roku Benjamin Boukpeti, reprezentant tego kraju w kajakarstwie górskim, który w slalomie kategorii K-1 zajął 3 miejsce. Reprezentacja Togo w piłce nożnej awansowała do Mistrzostw Świata w Niemczech w 2006, które ukończyła na ostatnim miejscu w grupie G.

Źródło: nullwhc.unesco.org/en/list/1140

Przypisy

• [2]

Linki zewnętrzne

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Togo

• Republika Togo (fr.) - oficjalna strona
• Oficjalna strona Zgromadzenia Narodowego (fr.)

p • d • e Państwa Afryki Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Sudan Południowy • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca • Zambia • Zimbabwe Terytoria zależne Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego (Wielka Brytania) • Majotta (Francja) • Reunion (Francja) • Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia oraz Tristan da Cunha (Wielka Brytania) Państwa nieuznawane na arenie międzynarodowej Sahara Zachodnia[1] • Somaliland[2] Integralne części państw położonych poza Afryką Ceuta (część Hiszpanii) • Isla de Alborán (część Hiszpanii) • Isla del Perejil (część Hiszpanii) • Islas Chafarinas (część Hiszpanii) • Madera (część Portugalii) • Melilla (część Hiszpanii) • Peñón de Alhucemas (część Hiszpanii) • Peñón de Vélez de la Gomera (część Hiszpanii) • Sokotra (część Jemenu) • Wyspy Kanaryjskie (część Hiszpanii) • Wyspy Rozproszone (część Francuskich Terytoriów Południowych oraz Antarktycznych) • Wyspy Selvagens (część Portugalii) ↑ obecnie okupowana przez Maroko. ↑ nieuznana niepodległość od Somalii ogłoszona 18 maja 1991

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych p • d • e Członkowie Rady Bezpieczeństwa ONZ Stali członkowie Chiny • Francja • Rosja • Stany Zjednoczone • Wielka Brytania Do 31 grudnia 2012 Indie • Kolumbia • Niemcy • Portugalia • RPA Do 31 grudnia 2013 Azerbejdżan • Gwatemala • Maroko • Pakistan • Togo p • d • e Unia Afrykańska Algieria • Angola • Benin • Botswana • Burkina Faso • Burundi • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dżibuti • Egipt • Erytrea • Etiopia • Gabon • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kenia • Komory • Kongo • Lesotho • Liberia • Libia • Madagaskar • Malawi • Mali • Mauretania • Mauritius • Mozambik • Namibia • Niger • Nigeria • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Sahara Zachodnia • Senegal • Seszele • Sierra Leone • Somalia • Suazi • Sudan • Tanzania • Togo • Tunezja • Uganda • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Świętego Tomasza oraz Książęca • Zambia • Zimbabwe p • d • e Wspólnota Gospodarcza Państw Afryki Zachodniej (ECOWAS) Benin • Burkina Faso • Gambia • Ghana • Gwinea • Gwinea Bissau • Liberia • Mali • Niger • Nigeria • Republika Zielonego Przylądka • Senegal • Sierra Leone • Togo • Wybrzeże Kości Słoniowej p • d • e Strefa franka CFA Zachodnioafrykański frank CFA Benin • Burkina Faso • Gwinea Bissau • Mali • Niger • Senegal • Togo • Wybrzeże Kości Słoniowej Środkowoafrykański frank CFA Czad • Gabon • Gwinea Równikowa • Kamerun • Kongo • Republika Środkowoafrykańska p • d • e Światowa Organizacja Handlu (WTO) Albania • Angola • Antigua oraz Barbuda • Arabia Saudyjska • Argentyna • Armenia • Australia • Bahrajn • Bangladesz • Barbados • Belize • Benin • Birma • Boliwia • Botswana • Brazylia • Brunei • Burkina Faso • Burundi • Chile • Chiny • Chorwacja • Czad • Demokratyczna Republika Konga • Dominika • Dominikana • Dżibuti • Egipt • Ekwador • Fidżi • Filipiny • Gabon • Gambia • Ghana • Grenada • Gruzja • Gujana • Gwatemala • Gwinea • Gwinea Bissau • Haiti • Honduras • Hongkong • Indie • Indonezja • Islandia • Izrael • Jamajka • Japonia • Jordania • Kambodża • Kamerun • Kanada • Katar • Kenia • Kirgistan • Kolumbia • Kongo • Korea Południowa • Kostaryka • Kuba • Kuwejt • Lesotho • Liechtenstein • Macedonia • Madagaskar • Makau • Malawi • Malediwy • Malezja • Mali • Maroko • Mauretania • Mauritius • Meksyk • Mołdawia • Mongolia • Mozambik • Namibia • Nepal • Niger • Nigeria • Nikaragua • Norwegia • Nowa Zelandia • Oman • Pakistan • Panama • Papua-Nowa Gwinea • Paragwaj • Peru • Republika Południowej Afryki • Republika Środkowoafrykańska • Republika Zielonego Przylądka • Rwanda • Saint Kitts oraz Nevis • Saint Lucia • Saint Vincent oraz Grenadyny • Salwador • Senegal • Sierra Leone • Singapur • Sri Lanka • Stany Zjednoczone • Suazi • Surinam • Szwajcaria • Tanzania • Tajlandia • Tajwan • Togo • Tonga • Trynidad oraz Tobago • Tunezja • Turcja • Uganda • Ukraina • Urugwaj • Wenezuela • Wietnam • Wybrzeże Kości Słoniowej • Wyspy Salomona • Zambia • Zimbabwe • Zjednoczone Emiraty Arabskie • Unia Europejska, w tym poszczególne kraje członkowskie: Austria • Belgia • Bułgaria • Cypr • Czechy • Dania • Estonia • Finlandia • Francja • Grecja • Hiszpania • Holandia • Irlandia • Litwa • Luksemburg • Łotwa • Malta • Niemcy • Polska • Portugalia • Rumunia • Słowacja • Słowenia • Szwecja • Węgry • Wielka Brytania • Włochy