Traktat nicejski (oficjalnie: Traktat z Nicei zmieniający Traktat o Unii Europejskiej, Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz pewne związane z nimi akty prawne), TN, umowa międzynarodowa parafowana w grudniu 2000 r., podpisana 26 lutego 2001 r. w Nicei. TN wszedł w życie 1 lutego 2003 roku.

Traktat nicejski był pomyślany przede wszystkim jako mający zreformować Unię Europejską, by mogła sprawnie działać po przyjęciu 10 nowych krajów z Europy Środkowej oraz Południowej. Z tego powodu w pracach nad TN aktywnie uczestniczyły delegacje rządowe krajów kandydackich, choć formalnie rzecz biorąc traktat podpisało tylko 15 państw członkowskich.

Wejście w życie Traktatu nicejskiego przez pewien czas stało pod znakiem zapytania, albowiem w referendum przeprowadzonym 7 czerwca 2001 r. w Irlandii przeważajaca ilość (54%) głosujących opowiedziała się przeciwko ratyfikacji TN. Referendum jednak było powtórzone 19 października 2002 r. oraz tym razem przeważajaca ilość była za ratyfikacją.

Najważniejsze postanowienia TN

• Komisja Europejska od następnej kadencji ma składać się z liczby komisarzy równej liczbie krajów członkowskich (1 kraj = 1 komisarz). Dopiero, kiedy Unia będzie się składała z przynajmniej 27 członków, liczba komisarzy będzie mniejsza od liczby członków, komisarze zaś będą wybierani wedle opartego na zasadzie równości systemu rotacji.
• Wzmocnienie pozycji przewodniczącego Komisji Europejskiej - może on określać podział kompetencji pomiędzy komisarzy, mianować wiceprzewodniczących, a cała Komisja działa pod jego politycznym kierownictwem.
• Poszerzenie zakresu głosowania większością kwalifikowaną w Radzie UE o 28 kolejnych dziedzin (m.in. przy wyborze przewodniczącego Komisji).
• Wprowadzenie nowych zasad głosowania większością kwalifikowaną w Radzie. Poszczególnym krajom przydzielono głosy ważone nieco bardziej proporcjonalnie do ich wielkości, jednak nadal np. Niemcy (82 mln mieszkańców) posiadają posiadać tyle samo głosów (29), co liczące po ok. 60 mln mieszkańców Francja, Wielka Brytania oraz Włochy.
  Wstępnie przydzielono też głosy dla krajów kandydackich. Polska uzyskała 27 głosów, czyli tyle samo co Hiszpania oraz niewiele mniej od największych krajów. Postanowienia te miały tylko status deklaracji, zostały jednak potwierdzone przez Traktat ateński.
• Nowe rozdzielenie miejsc w Parlamencie Europejskim pomiędzy państwa członkowskie. Po rozszerzeniu PE składa się z 785 posłów. Ta liczba nie będzie zwiększana po przyszłych rozszerzeniach. Przewidziano więc miejsce dla Rumunii oraz Bułgarii, a Polsce przyznano 50 miejsc, ale w związku z nieprzystąpieniem tych państw ich miejsca zostały czasowo przejęte przez inne kraje, Polska uzyskała w ten sposób 4 dodatkowe miejsca. Aktualnie Polska ma 50 posłów w PE.
• Reforma organów sądowniczych - założenie trójinstancyjnego systemu sądownictwa. Sąd Pierwszej Instancji nabrał charakteru samodzielnego organu wspólnotowego, zaś w ramach SPI potrafią zostać utworzone Izby Sądowe orzekające w określonych sprawach w I instancji. Od rozstrzygnięć Izb Sądowych służy środek odwoławczy do SPI.
• Usunięcie zapisu o tym, że Unia Zachodnioeuropejska stanowi integralną cząstka rozwojową UE oraz służy wykonywaniu decyzji UE dotyczących działań wojskowych.
• Wysoki Przedstawiciel do spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej oraz Bezpieczeństwa uzyskał kompetencje w ramach wzmocnionej współpracy w zakresie WPZiB, które polegają na zapewnianiu pełnego poinformowania Parlamentu Europejskiego oraz państw członkowskich o realizacji wzmocnionej współpracy.
• Przeistoczenie sposobu wyznaczania specjalnego przedstawiciela, który odtąd jest wybierany kwalifikowaną większością głosów.
• Dodanie możliwości podejmowania decyzji kwalifikowaną większością głosów przy zawieraniu porozumień międzynarodowych, kiedy dotyczy to realizacji wspólnego działania albo stanowiska.
• Nadanie Radzie możliwości upoważniania Komitetu Politycznego oraz Polityki Bezpieczeństwa do decydowania w sprawach kontroli politycznej oraz kierownictwa w zmierzających do zwalczania kryzysu operacjach ustalonych przez Radę.^[1]

Przypisy

Linki zewnętrzne

• tekst traktatu