Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich – terytorium Polski pod względem występowania zjawisk sejsmicznych da się zaliczyć do obszarów asejsmicznych oraz pensejsmicznych, na których trzęsienia ziemi zdarzają się nader rzadko; dodatkowo nie są to zbyt silne wstrząsy. Strefami o wyższej aktywności sejsmicznej są obszary polskich gór: Karpaty oraz Sudety, a także obszary działalności górniczej, gdzie częstym zjawiskiem są tzw. tąpnięcia.
Wstęp
Największym historycznie odnotowanym zdarzeniem sejsmicznym na terenach Polski jest trzęsienie ziemi z dnia 5 czerwca 1443 roku. Współcześni badacze posiadają nader szczegółowy opis tego zjawiska (m.in. dzięki zapiskom kronikarskim Jana Długosza). Sejsmolodzy siłę tego wydarzenia szacują na przynajmniej 6,0 magnitudy, choć w kwestii konkretnej albo przybliżonej wartości wciąż są rozbieżności (patrz – tabela niżej).
Kolejnymi wartymi odnotowania są wstrząsy, do jakich doszło w latach 80. XVIII wieku w Karpatach, a których magnituda przekraczała 5,0.
Obydwa wymienione wyżej zdarzenia stanowią przykłady typowych wstrząsów pochodzenia czysto tektonicznego na terenach Polski.
Polska leży na granicy trzech dużych struktur geologicznych budujących kontynent europejski: prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, paleozoicznej platformy zachodnioeuropejskiej oraz strefy kenozoicznych fałdowań alpejskich. Platformę wschodnioeuropejską od zachodnioeuropejskiej dzieli strefa szwu transeuropejskiego.
Sejsmolodzy wyróżniają na terenie Polski jedenaście odrębnych jednostek (regionów) sejsmicznych: Zachodniopomorski, Białostocki, Polski Centralnej oraz Pogranicza, Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy oraz Kotliny Kłodzkiej, Strzelińsko-Hronowski, Śnieżnika, Opawski, Cieszyński, Pieniński oraz Krynicki.
Trzęsienia ziemi na terenie Polski
| Data |
Epicentrum
(dla lepszej orientacji w określaniu miejsca epicentrum posłużono się w części przypadków miejscowościami nieistniejącymi jeszcze w czasach opisywanego zjawiska)
|
Obszar epicentralny |
Magnituda |
Uwagi |
| 1011 |
? |
Karkonosze |
ok. 4,0 |
|
| 1200 |
region południowo-wschodnich Gorców |
Pieniny |
ok. 4,0 |
|
| 1258 |
na południe od Głubczyc |
Kotlina Raciborska |
ok. 4,0 |
|
| 31 stycznia 1259 |
prawdopodobnie na północ od Wadowic, Brama Krakowska (województwo małopolskie) |
Małopolska |
ok. 6,0 |
intensywność w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie ok. VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”); |
| 1433 |
na wschód od Brzegu Dolnego |
Pradolina Wrocławska |
ok. 4,0 |
|
| 5 czerwca 1443 |
pomiędzy rzeką Ślęzą a Strzelinem, Wzgórza Strzelińskie |
Europa Środkowa |
ok. 6,0 (5,8?) |
najsilniejsze z odnotowanych na ziemiach polskich trzęsień ziemi (intensywność w strefie epicentralnej wyniosła prawdopodobnie ok. IX stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie "pustoszące"); trzęsienie uczyniło rozległe zniszczenia kościołów oraz kamienic we Wrocławiu, w Krakowie oraz Brzegu; zginęło ok. trzydziestu osób; |
| 1483 |
prawdopodobnie pomiędzy Oławą a Strzelinem, na rzece Oława |
Pradolina Wrocławska |
ok. 4,0 |
|
| 1556 |
na południowy zachód od Zakopanego |
Tatry Zachodnie |
ok. 4,0 |
|
| 1562 |
? |
Pogórze Wielickie |
ok. 4,0 |
|
| 1572 |
prawdopodobnie k. Solca Kujawskiego |
Pradolina Toruńska |
ok. 4,0 |
|
| 1591 |
na południe od Krakowa |
Pogórze Wielickie |
ok. 4,0 |
|
| 9 sierpnia 1662 |
na południowy wschód od Zakopanego |
Tatry Wysokie |
<6,0 |
intensywność wibracji w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie około VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”); |
| 1680 |
okolice Ożarowa Mazowieckiego |
Kotlina Warszawska |
ok. 5,0 |
trzęsienie ziemi uczyniło poważne uszkodzenia części zabudowań Warszawy |
| 1715 |
k. Cieszyna |
Pogórze Śląskie |
ok. 4,0 |
|
| 1716 |
na południowy zachód od Zakopanego |
Tatry Wysokie |
ok. 4,0 |
|
| 1717 |
k. Rabki |
Pieniny |
ok. 4,0 |
|
| 1751 |
prawdopodobnie k. Mirska |
Kotlina Jeleniogórska |
ok. 4,0 |
|
| 26 stycznia 1774 |
prawdpodobnie k. Baborowa |
Kotlina Raciborska |
ok. 5,0 |
|
| 1778 |
? |
Beskid Niski |
ok. 4,0 |
|
| 25 sierpnia 1785 |
k. Wisły |
Beskid Śląski |
ok. 6,0 |
|
| 27 lutego 1786 |
na północ od Cieszyna |
Pogórze Śląskie oraz Pogórze Karwińskie |
ok. 6,0 (5,2?) |
odczuwalne silnie (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) na obszarze trójkąta: Wrocław-Lwów-Wiedeń; |
| 3 grudnia 1786 |
k. Tresnej |
południowa Polska, Czechy, Słowacja |
ok. 6,0 (5,7?) |
wstrząsy (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie "niszczące") odczuwalne od Wrocławia oraz Kalisza po Lwów; zniszczenia kamienic oraz kościoła św. Katarzyny w Krakowie; |
| 1789 |
centralne Góry Izerskie, strona czeska |
Karkonosze |
ok. 4,0 |
|
| 25 kwietnia 1840 |
na zachód od Czorsztyna |
Pieniny |
ok. 5,0 |
|
| 11 czerwca 1895 |
masyw Ślęży, Wzgórza Strzelińskie |
Dolny Śląsk (obszar 25 tys. km2) |
ok. 5,0 (4,8?) |
zniszczenia obejmujące zawalone kominy; powstanie w murach rys centymetrowej szerokości; |
| 21 października 1901 |
na południe od Turbacza |
Pieniny |
4,7 |
odczute w Spiszu, Krościenku, Szczawnicy oraz Sromowcach; |
| 11 lutego 1909 |
na wschód od Gryfic, Równina Białogardzka |
Pomorze Zachodnie |
w przedziale: 4,0-5,0 |
trzy zdarzenia sejsmiczne, odczuwalne w pasie od Kołobrzegu po Białogard; pojawienie się w gruncie szczelin długością dochodzących do dwustu metrów; |
| 3 lutego 1932 |
na północny wschód od Włocławka |
Pradolina Toruńska |
ok. 4,0 |
|
| 23 marca 1935 |
pomiędzy Babią Górą a Chabówką |
Pogórze Podtatrzańskie |
> 4,0 |
|
| 29 czerwca 1992 |
na północ od Jaworzyny |
Beskid Sądecki oraz Beskid Niski |
4,2 |
|
| 1 marca 1993 |
k. Łabowej |
Beskid Sądecki oraz Beskid Niski |
4,6 |
|
| 1 czerwca 1996 |
k. Augustowa |
Równina Augustowska |
4,3 |
|
| 21 września 2004 |
okolice Bałtijska na półwyspie Sambia (obwód kaliningradzki) |
Pomorze Gdańskie, Warmia, Mazury, Podlasie, Kujawy |
5,3 (wg amerykańskiej służby USGS – 5,0) |
najsilniejsze trzęsienie ziemi w regionie od około tysiąca lat; szeroko odczuwalne w północno-wschodniej Polsce, na Litwie oraz Białorusi; |
| 30 listopada 2004 |
okolice Czarnego Dunajca |
Kotlina Orawsko-Nowotarska |
4,7 |
|
| 22 stycznia 2010 |
okolice Pajęczna[1] |
województwo łódzkie |
4,42 |
|
| 30 grudnia 2010 |
okolice Polkowic[2] |
województwo dolnośląskie |
4,8 |
|
|
5 marca 2011
|
okolice Lubina oraz Polkowic[3] |
województwo dolnośląskie |
4,4 |
|
|
13 maja 2011
|
okolice okolice Lubina oraz Polkowic[4] |
województwo dolnośląskie |
4,4 |
|
| 21 maja 2011potrzebne źródło |
okolice Lubin oraz Polkowic |
województwo dolnośląskie |
3,4 |
|
| 6 stycznia 2012 |
okolice Żerkowa[5][6][7] oraz Jarocina |
okolice Żerkowa |
3,7 |
tajemnicze trzęsienie w regionie asejsmicznym, odczuwalne szczególnie w budynkach wielopiętrowych, nie uczyniło strat materialnych |
|
Przypisy
Sprawdź też
Linki zewnętrzne