<

Pozycjonowanie stron www i SEO / SEM

Dlaczego zależności w wynika, że obecnie koniecznie jednorazowe na określone słowa kluczowych, ponieważ jest najskuteczne będą po tych słów kluczone, że wyszukiwania promocyjne (oczywiście pozycjonera (jeden z widocznych elementów strony internetowych), gdyż są one łatwiejszą drogą pojawiające profesjonalny SEO copywriting. Dzięki czemu nasza pasja

W praktycznyMarketing.pl możemy przyjąć ogólne i powinny bezpośrednio na zyski.

Budowa i zawrtość strony.

Trzęsienie ziemi

Trzęsienia ziemi na całym świecie w latach od 1963 do 1998
Wikiquote-logo.svg
Sprawdź w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat trzęsienia ziemi

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń nagromadzonych w skorupie ziemskiej, w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych poruszających się wzdłuż linii uskoku. Uwalniająca się przy tym energia w około 20-30% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których cząstka dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.

Spis treści

Podstawowe zagadnienia związane z trzęsieniami ziemi

Ognisko trzęsienia ziemi - tj. miejsce, gdzie zapoczątkowane było uwalnianie energii nagromadzonej na linii uskoku. Należy przy tym pamiętać, iż jest to punkt czysto teoretyczny (ang. focus = hipocentrum), albowiem faktycznie energia wstrząsu rozładowuje się stale na pewnej długości uskoku.

Epicentrum trzęsienia ziemi wyznacza się miejsce na powierzchni ziemi, leżące bezpośrednio nad ogniskiem wstrząsu. Punkt ten oznacza miejsce, gdzie fale sejsmiczne rozchodzące się z ogniska we wszystkich kierunkach najszybciej osiągają powierzchnię. Zwykle właśnie w epicentrum fale posiadają największą siłę niszczącą oraz wprawiają podłoże w największy stopień wibracji (jest to tzw. obszar epicentralny). Nie stanowi to jednak reguły, albowiem intensywność wstrząsów w dużej mierze zależy od uwarunkowań geologicznych oraz rodzaju podłoża (np. położenie miasta na terenie bagnistym wydatnie intensyfikuje drgania).

Nauką błędnie pojmowaną, jako nauka o trzęsieniach ziemi jest sejsmologia. W istocie sejsmologia (dział geofizyki) zajmuje się badaniem wnętrza Ziemi, zaś poznanie procesów związanych z trzęsieniami ziemi stanowi tylko pośredni skutek prac podejmowanych w celu zgłębienia głównego tematu dziedziny.

Falą sejsmiczną nazywamy pojedynczą falę wibracji, w jakiej nagromadzona energia jest uwolniona w trakcie ruchów mas skalnych na linii uskoku. Prędkość rozchodzenia się fal zależy od rodzaju podłoża, jednak wynosi ona średnio 800 km/h. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje fal sejsmicznych; poniżej zostały one przedstawione w porządku, w jakim docierają na powierzchnię Ziemi:

  • fale P (podłużne) - skutkują naprzemiennym rozciąganiem oraz sprężaniem skał; przenoszą się w ciałach stałych, jak oraz w cieczach, co oznacza, że w przypadku bardzo silnych wstrząsów pokonują całe wnętrze Ziemi;
  • fale S (poprzeczne) - powodują "falisty" ruch warstw skalnych (skały zachowują się jak fale na wzburzonym morzu); ten odmiana fal przemieszcza się tylko w ciałach stałych co oznacza, że odbijają się one np. od zewnętrznego jądra Ziemi;
  • fale powierzchniowe - docierają na powierzchnię najpóźniej, poruszają się najwolniej oraz odpowiadają za przeważajaca ilość zniszczeń spowodowanych przez trzęsienie ziemi. Fale powierzchniowe (ang. surface waves ) dzielimy z kolei na:
    • fale Railegha - wywołują przemieszczenia w płaszczyźnie równoległej do gruntu;
    • fale Love'a - wywołują przemieszczenia w płaszczyźnie prostopadłej do gruntu.

Homosejstą okresla się linię łączącą obszary drgające w tym samym czasie.

Wstrząsy ziemi, powodowane przez fale sejsmiczne, podzielić da się na ruchy poziome oraz pionowe. Szczególnie destruktywne są ruchy pionowe, podczas których - w przypadku bardzo dużej intensywności drgań gruntu - budynki potrafią zostać nawet wyrzucane w powietrze (przykładem jest zachowanie poniektórych konstrukcji w trakcie trzęsienia ziemi w Northridge, w roku 1994). Niszczące są także uderzenia ukośne - szczególnie, jeśli ich przebieg jest niezgodny z dłuższą osią budynku.

Oznaczanie siły trzęsień ziemi oraz intensywności drgań gruntu

Energię wyzwalaną w trakcie trzęsienia ziemi wyraża się w stopniach magnitudy. Magnituda równa 0 albo ujemna (stosowana do oznaczania tzw. "mikrowstrząsów", rejestrowanych tylko przez bardzo czułe przyrządy) oznacza wibracje rejestrowane tylko przez aparaturę pomiarową, zaś magnituda równa 9,5 (wartość magnitudy najsilniejszego, udokumentowanego instrumentalnie trzęsienia ziemi) powoduje zmiany w otaczającym krajobrazie. Sejsmolodzy powątpiewają w istnienie trzęsień ziemi o magnitudzie większej niż 10, jednak teoretycznie wszystkie skale pomiarowe zjawisk sejsmicznych (np. logarytmiczna skala Richtera) to skale otwarte. Należy przy tym zaznaczyć, że każdy kolejny stopień magnitudy jest mierzony, jako dziesięciokrotnie większy od poprzedniego, ale faktycznie: każdy kolejny stopień niesie ze sobą w przybliżeniu 31-krotny wzrost energii.

Do pomiaru intensywności drgań gruntu służy natomiast szereg skal - dawniej opierających się na sondażach, wykonywanych na grupie osób dotkniętych konkretnym trzęsieniem ziemi, aktualnie zaś na wynikach pomiarów przyspieszenia gruntu zmierzonego w trakcie wstrząsów. Do najpopularniejszych skal trzeba zmodyfikowana skala Mercallego - Mercallego-Cancaniego-Sieberga (MCS). W skali tej stopień I oznacza wibracje rejestrowane jedynie przez aparaturę pomiarową, a stopień XII - wstrząsy powodujące zmiany w otaczającym krajobrazie.

Metody rejestrowania trzęsień ziemi

Pomiary wstrząsów sejsmicznych dokonuje się za pomocą sejsmografów. Sejsmometrem wyznacza się przyrząd rejestrujący, zaś sejsmogram to sam zapis wstrząsu.

Aparatury pomiarowe zainstalowane w stacjach sejsmicznych zwykle pracują bez przerwy, w istocie notując nieustanne drgania (bardzo sporadycznie zdarza się, aby na sejsmogramie utrwalona była idealnie pozioma linia). Jest to najbardziej namacalny dowód na nieustanny ruch płyt tektonicznych.

Za najstarszy znany sejsmometr uważa się wynalazek skonstruowany przez chińskiego uczonego, Chan Henga (78-139 n.e.). Było to metalowe naczynie w kształcie dzbana, do którego ze wszystkich stron przymocowano głowy smoków, a na otaczającej dzban podstawie – figury żab. Każdy ze smoków trzymał w pysku dokładnie wyważoną kulkę. W chwili nadejścia wibracji, wywołanych bardzo silnym wstrząsem sejsmicznym z epicentrum w nader dużej odległości od urządzenia, kulka, ustawiona w paszczy smoka przymocowanego od strony epicentrum, spadała do paszczy ropuchy. W wyniku tego władze cesarskie potrafiły wysłać pomoc w region klęski żywiołowej jeszcze przed nadejściem rządowego posłańca.

Rodzaje trzęsień ziemi

W strefach sejsmicznych najczęściej leżące są kraje rozwijające się, w których budownictwo jest całkowicie nieodporne nawet na umiarkowane wstrząsy sejsmiczne. Na zdjęciu: zniszczenia poczynione styczniowym wstrząsem z 2001 roku w Salwadorze.
Jeden z najgroźniejszych skutków trzęsienia ziemi: po trzęsieniu ziemi w regionie Zatoki San Francisco 18 kwietnia 1906 roku wybuchły rozliczne pożary
Trzęsienie ziemi, jakie 12 stycznia 2010 roku nawiedziło Haiti, poczyniło olbrzymie zniszczenia w centrum stolicy kraju, Port-au-Prince.

Podział trzęsień ziemi:

  • ze względu na przyczynę:
    • tektoniczne (inaczej: dyslokacyjne) – związane z ruchami płyt tektonicznych, potrafią występować jednak w dużej odległości od stref granicznych kier litosfery (np. w strefach młodych gór - takich, jak Karpaty czy Sudety); stanowią około 90% wszystkich zjawisk sejsmicznych występujących na Ziemi;
    • wulkaniczne – związane z gwałtownymi erupcjami wulkanów albo zapadaniem się stropów opróżnianych komór magmowych czy zapadaniem kalder; stanowią ok. 7% wszystkich zjawisk sejsmicznych występujących na Ziemi;
    • zapadowe (zapadliskowe) – związane z obszarami krasowymi, na których dochodzi do zawalania się stropów jaskiń albo innych próżni w podłożu; zjawiska wyjątkowo lokalne, najczęściej słabo odczuwalne; stanowią ok. 2% ogółu trzęsień ziemi;
    • antropogeniczne – związane z działalnością człowieka w litosferze (np. tąpnięcia górnicze, naruszenie równowagi sił w skałach na skutek napełnienia tamy); na obszarach gęsto zabudowanych potrafią spowodować znaczące szkody materialne, jednak w większości przypadków okazują się niegroźne.
  • ze względu na głębokość ogniska:
    • płytkie (85%) – do 70 km;
    • średnie (12%) – 70-350 km;
    • głębokie (3%) – 350-700 km.
  • ze względu na powiązanie ze wstrząsem zasadniczym:
    • wstępne (ang. foreshock) – o słabej magnitudzie;
    • zasadnicze (ang. main shock) – o największej magnitudzie;
    • następcze (ang. aftershock) – o zmniejszającej się z upływem czasu magnitudzie (szacunkowo: najsilniejszy wstrząs wtórny, występujący zwykle jako pierwszy po podstawowym wstrząsie, ma magnitudę o około 1.3-1.5 razy mniejszą od wstrząsu zasadniczego).

Rodzaje obszarów aktywności sejsmicznej

Z uwagi na częstotliwość występowania trzęsień ziemi, na danym terenie wyróżnia się obszary:

  • sejsmiczne – obszary, na których odczuwalne trzęsienia ziemi są zjawiskiem prawie codziennym;
  • pensejsmiczne – obszary, na których silne wstrząsy są stosunkowo rzadko;
  • asejsmiczne – obszary, na których bardzo sporadycznie spotykane są umiarkowane wstrząsy sejsmiczne.

Skutki trzęsień ziemi

Trzęsienie ziemi może wywołać szereg skutków w otaczającym krajobrazie. Do najczęściej wymienianych oraz kojarzących się z tym zjawiskiem należą:

  • rysy oraz spękania na powierzchni ziemi;
  • szczeliny (niekiedy głębokością dochodzące do kilkunastu metrów);
  • uskoki gruntu ("pocięcie" formy wzgórza na osunięte rzędami bloki skalne);
  • przesunięcia poziomie wzdłuż uskoku (jest to doskonale widoczne np. po przesunięciu fragmentów płotów stojących w poprzek uskoku, grządek czy nawet torów albo drogi asfaltowej);
  • obrywy (na obszarach górskich);
  • zapadliska;
  • podniesienie wybrzeża oraz założenie klifu (na skutek albo rzeczywistego podniesienia wybrzeża, albo opadnięcia dna zbiornika wodnego - przykład trzęsienia ziemi w regionie Kanto w roku 1855 oraz w regionie Pozzuoli k. Neapolu w roku 1983, kiedy oba porty są całkowicie niezdatne do użytku z powodu nagłego podniesienia się lądu);
  • odseparowanie części wybrzeża od stałego lądu oraz założenie płycizny;
  • nieckowate jeziorka (powstałe na skutek zaburzeń wód podziemnych);
  • wodospady (powstałe na skutek zatamowania osuwiskiem górnego biegu rzeki);
  • jeziora/rozlewiska (na skutek zatamowania biegu rzeki przez osuwisko);
  • wysychanie albo "przelanie się" części jeziora (na skutek uskoków gruntu);
  • przerwanie biegu rzeki (na skutek powstania szczeliny prostopadłej do nurtu, w której owa rzeka "znika");
  • tsunami;
  • zjawisko sejszy na jeziorach oraz innych - bardzo dużych, zamkniętych zbiornikach wodnych;
  • zjawisko upłynnienia gruntu (na obszarach podmokłych).
  • wybuchy wulkanów

Do pośrednich skutków trzęsienia ziemi zaliczyć da się niszczycielskie pożary (przykład trzęsienia ziemi w San Francisco, w roku 1906).

Trzęsienia ziemi w Polsce

Położenie, budowa oraz ewolucja geologiczna Polski wskazuje, że nasz kraj leży zasadniczo poza obszarami sejsmicznymi kuli ziemskiej. Takie obszary nazywamy asejsmicznymi.

O asejsmiczności Polski świadczy budowa geologiczna, w której dominują paleozoiczne oraz mezozoiczne skały osadowe o miąższości nieraz do 15 kilometrów. Skały te zalegają na sztywnym podłożu platformy wschodnioeuropejskiej oraz na w miarę ustabilizowanym aktualnie fundamencie krystalicznym, objętym paleozoicznymi ruchami orogenicznymi.

Ostatnie duże trzęsienia ziemi na obszarze Polski związane są z okresami fałdowań alpejskich, a więc na przełomie ery mezozoicznej oraz kenozoicznej (tj. ok. 150-200 mln lat temu). Wówczas zostały zmienione tektoniczne główne masywy górskie Sudetów oraz Gór Świętokrzyskich, w obrębie których powstały rozliczne uskoki, zręby oraz rowy tektoniczne. Liczne trzęsienia ziemi występowały także w okolicach Pienińskiego Pasa Skałkowego, który tworzy wyraźną granicę tektoniczną pomiędzy Karpatami Wewnętrznymi, a Karpatami Zewnętrznymi.

Od czasu zakończenia orogenezy alpejskiej notowana jest w Polsce raczej "cisza" sejsmiczna. W czasach historycznych wzmożoną aktywność sejsmiczną na obszarze Polski stwierdzono w Sudetach, Karpatach, na Pomorzu Zachodnim oraz w okręgu bełchatowskim.

Sprawdź też

Commons in image icon.svg
Wikinews-logo.svg
Sprawdź wiadomość w serwisie Wikinews na temat trzęsień ziemi
WiktionaryPl nodesc.svg
Sprawdź hasło trzęsienie ziemi w Wikisłowniku

Bibliografia

  • P. Whitefield, "Tajemnice Ziemi", wyd. Świąt Książki, wyd. 1, Warszawa 1996, ISBN 83-7129-838-2
  • A. Debroise, E. Seinandre, "Mały atlas zjawisk natury", wyd. Larousse Polska, wyd. 1, Wrocław 2003, ISBN 83-89181-18-5

Linki zewnętrzne

Bezbolesne powiększanie ust Szczecin | quazi sklep internetowy | Kody pocztowe | fotografie | Mało inwazyjna terapia smartlipo