* pozycjonowanie stron (SEO - Search Engine Optimization, to działania konkurencyjnych można zaprzestać na pozycję wpływa bowiem nie tylko wartościowe.
Profesjonalnie tą dziedziną marketingowym.Nadio oferuje wdrożenie pełnej identyfikacji zewnętrznej i wewnętrznej firmy.
‘Szyjemy’ strony na miarę. Podczas projektowanie logotypów (logo), wizytówek, ulotek i plakatów # statyczne i animowane banery reklamowe # aktualizacje i optymalizacji kodu którą wykonamy
| Türkiye Cumhuriyeti Republika Turcji |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (tur.) Yurtta Sulh, Cihanda Sulh. (Atatürk) (Pokój w Ojczyźnie, Pokój na Świecie) |
|||||
Hymn:
 Istiklâl Marsi (Marsz niepodległości) |
|||||
.svg&filetimestamp=20090915134232) |
|||||
| Konstytucja | Konstytucja Turcji | ||||
| Język urzędowy | turecki | ||||
| Język używany | turecki, kurdyjski | ||||
| Stolica | Ankara | ||||
| Ustrój polityczny | republika parlamentarna | ||||
| Typ państwa | demokracja | ||||
| Głowa państwa | prezydent Abdullah Gül | ||||
| Szef rządu | premier Recep Tayyip Erdoğan | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
37. na świecie 783 562 km² 1,26% |
||||
| Liczba ludności (2010) • całkowita • gęstość zaludnienia • narodowości i grupy etniczne |
17. na świecie 77 804 122▲ 92 osób/km² Turcy 70-75%, Kurdowie 18%, Arabowie 2%, inne mniejszości 7-12% |
||||
| PKB (2008) • całkowite • na osobę |
729,4 mld USD[1] 11,900 USD▲ |
||||
| Jednostka monetarna | 1 lira turecka = 100 kuruszy (TRY) | ||||
| Powstanie | Imperium osmańskie: 1299 Turcja: 29 października 1923 |
||||
| Religia dominująca | Islam (sunnizm) | ||||
| Strefa czasowa | UTC +2 – zima UTC +3 – lato |
||||
| Kod ISO 3166 | TR | ||||
| Domena internetowa | .tr | ||||
| Kod samochodowy | TR | ||||
| Kod samolotowy | TC | ||||
| Kod telefoniczny | +90 | ||||
 |
|||||
| 2 Dane szacunkowe na lipiec 2010 roku, podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.), World Gazetteer szacuje liczbę ludności Turcji w 2008 roku na ok. 71 460 000 (źródło) (ang.), Bank Światowy szacował w roku 2005 ludność Turcji na ok. 72 600 000 (źródło) (ang.), wedle ostatniego spisu powszechnego z 2000 roku, liczba ludności Turcji wynosiła ok. 67 800 000 | |||||
Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo leżące w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo także w Europie, ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja – stanowi 3% powierzchni oraz oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor oraz Dardanele. Turcję od północy otacza Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie oraz morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne (nazywane w języku tureckim Morzem Białym).
Spis treści |
Ustrój polityczny Turcji ma za podstawę na Konstytucji Republiki Turcji z 1982, która głosi, że państwo tureckie jest niepodzielną, laicką, demokratyczną oraz socjalną republiką. Aktualna ustawa zasadnicza, narzucona przez wojsko zaraz po zamachu wojskowym w 1980 roku, zapewnia armii rolę strażnika świeckiej, republikańskiej Turcji oraz przyznaje jej prawo do bezpośredniej interwencji w przypadku zagrożenia status quo. Głową państwa jest prezydent wybierany przez parlament na 7-letnią kadencję. Kobiety w Turcji otrzymały czynne oraz bierne prawa wyborcze 5 grudnia 1934 roku. W roku 1935 kobiety stanowiły 4,6% posłów w parlamencie.
W referendum 21 października 2007 r. Turcy opowiedzieli się za bezpośrednimi wyborami prezydenta oraz skróceniem jego kadencji do 5 lat, zmiany poparło ponad 70% głosujących[2], posiadają wejść w życie w 2014 r. Kolejne referendum, wprowadzające zmiany w konstytucji odnośnie m.in. sił zbrojnych oraz systemu sądownictwa, odbyło się 12 września 2010, w 30. rocznicę wojskowego zamachu stanu. Również tym razem głosujący zdecydowali o przyjęciu rządowych propozycji (57,8% głosów na tak).
Turcja graniczy z 8 państwami. Całkowita długość granic wynosi 2627 km z czego na poszczególne kraje przypada:
Podstawowy artykuł: Podział administracyjny Turcji
Turcja jest podzielona na 81 prowincji (tur. vilayet;il; l. mn. iller). Każda prowincja dzieli się na podprowincje (tur. ilçe; l. mn. ilçeler). Prowincje posiadają zwykle nazwę miasta, które jest jego stolicą, wyjątek stanowią: Hatay (stolica Antakya), Kocaeli (stolica Izmit) oraz Sakarya (stolica Adapazarı).
Republika Turcji powstała po I wojnie światowej na gruzach Imperium Osmańskiego. Od XVIII wieku siła tego Imperium ulegała coraz większemu osłabieniu, którego konsekwencją były częściowe rozbiory po I wojnie światowej. Wiosną 1916 roku Turcy wraz z plemionami kurdyjskimi na terenie Armenii Zachodniej dokonali rzezi Ormian, które w wielu krajach uznano za zbrodnię ludobójstwa. Między rokiem 1919 a 1922 toczyła się wojna grecko-turecka. Latem 1920 roku (10 sierpnia 1920) w Sèvres pod Paryżem Turcja podpisała traktat pokojowy z państwami Ententy, na mocy którego Grecji m.in. przyznano przeważajaca ilość terenów europejskich Turcji, zachodnie wybrzeże Półwyspu Anatolijskiego ze Smyrną. Armenii przyznano Kars, większą cząstka Pontu z okręgiem Trapezunt (dzisiejszy Trabzon) oraz górę Ararat wraz z jeziorem Wan. Kemal Atatürk, przywódca ruchu narodowego (młodoturków), dążący do przywrócenia Turcji choć części terytoriów zabranych jej po I wojnie światowej, nie chciał pogodzić się z tym faktem oraz na podstawie Sojuszu o Wzajemnej Przyjaźni oraz Współpracy z RFSRR jesienią 1920 Turcja oraz Rosja Sowiecka dokonały agresji przeciwko Armenii. W 1923 miała miejsce wymiana ludności pomiędzy Grecją oraz Turcją, w ramach której, kierując się kryteriami wyznaniowymi, a nie językowymi, przesiedlono do Turcji ok. 420 tys. osób wyznania muzułmańskiego, a do Grecji trochę mniej niż 1,5 mln. osób wyznania prawosławnego, uwzględniając przy tym liczbę wcześniejszych wychodźców z okresu wojny. Turcy imigrowali z reguły z rejonów wybrzeża Morza Egejskiego, wybrzeża Morza Czarnego, oraz Kapadocji). W myśl umowy, rozliczne mniejszości Tureckie pozostały na terenie greckiej oraz bułgarskiej Tracji Zachodniej.
24 lipca 1923 roku traktat w Lozannie zrewidował postanowienia terytorialne traktatu z Sèvres oraz zminimalizował ograniczenia suwerenności Turcji do kwestii demilitaryzacji cieśnin Bosfor oraz Dardanele oraz pogranicza turecko-greckiego oraz turecko-bułgarskiego w Tracji. Traktat ten ustalił do dziś istniejące granice Turcji[3].
W 1922 zniesiono kalifat. Już wcześniej zniesiono sułtanat. W 1923 roku Turcja stała się republiką. Pierwszym prezydentem stał się Mustafa Kemal, nazwany później Atatürkiem. Za jego sprawą przeprowadzano rozliczne reformy mające na celu europeizację Turcji: przeistoczenie prawa cywilnego, handlowego oraz karnego, wprowadzenie alfabetu łacińskiego zamiast arabskiego, wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego, wprowadzenie nazwisk. W 1934 przyznano kobietom bierne oraz czynne prawo wyborcze. W 1935 kobiety stanowiły 4,6% parlamentarzystów. Podczas II wojny światowej Turcja pomimo zachęt włączenia się do działań zbrojnych wysuwanych przez obie strony konfliktu pozostawała neutralna. Jednym z ważniejszych powodów nieprzystępowania do wojny były niekorzystne doświadczenia konsekwencji I wojny światowej, a w szczególności obawa przed Związkiem Radzieckim. Turcja przystąpiła do obozu aliantów oraz wypowiedziała wojnę Rzeszy Niemieckiej dopiero w 1945. Od 1952 roku Turcja jest członkiem NATO. Od 1974 okupuje cząstka Cypru. O laickość państwa od samego jego początku dba armia. Dlatego też w Turcji dochodziło wielokrotnie do zamachów stanu (w 1960, 1971, 1980 oraz 1997 roku). Ten czwarty miał zresztą wyjątkowo łagodny przebieg oraz ograniczył się do zasugerowania partiom rządzącym oddania władzy. Ostatnia interwencja generalicji w sprawy polityki miała miejsce w pierwszej połowie 2007 roku, kiedy to wybuchł kryzys polityczny związany z niemożnością wyboru prezydenta przez Zgromadzenie Narodowe. Turcja od kilkudziesięciupotrzebne źródło lat stara się o członkostwo w Unii Europejskiej. Proces ten napotyka jednak szereg poważnych barier. Problemem jest duża liczba mieszkańców Republiki Turcji, napięte stosunki dyplomatyczne pomiędzy Turcją a Cyprem oraz (w mniejszym stopniu) Grecją oraz obawy o utracenie jednolitości kulturowo-religijnej państw Unii.
3 października 2005 Turcja rozpoczęła negocjacje w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej.
Turcja jest jedną z dwudziestu największych gospodarek świata, na co wpływ ma z reguły wielkość tego kraju. PKB na głowę mieszkańca wynosi około 9 tys. dolarów. Od czasów przejęcia rządów przez Partię Sprawiedliwości oraz Rozwoju oraz poradzenia sobie z kryzysem finansowym z roku 2001 Turcja istnieje w fazie wyjątkowo dynamicznego wzrostu gospodarczego.
Turcja jest jednym z 6 całkowicie samowystarczalnych pod względem żywnościowym krajów świata. Rolnictwo wytwarza ok. 10% produktu krajowego brutto Turcji. Zatrudnienie w tym sektorze znajduje około 1/3 siły roboczej. W Turcji istnieje ponad 5 milionów gospodarstw rolnych. Zaledwie 6% z nich ma powierzchnię większą od 20 ha. Turcja jest jednym z pięciu największych producentów: bawełny, soczewicy, cebuli, buraków cukrowych, tytoniu, pomidorów, arbuzów, jabłek, winogron, orzeszków pistacjowych, orzechów włoskich, oliwek oraz owczego mleka. Jest równocześnie największym na świecie wytwórcą orzechów laskowych, moreli oraz fig. Aktualnie sektor rolniczy wspierany jest przez rząd przy pomocy tych samych instrumentów, jakimi posługuje się Unia Europejska. Skala wsparcia jest także porównywalna.
Turcja ma znaczne zasoby surowców mineralnych, zwłaszcza rud metali. Wydobycie rud żelaza (Divriği we wschodniej Anatolii), chromu (Seydişehir na południu kraju – Turcja trzeba do głównych światowych producentów chromu), boksytów, rud miedzi (Murgul), cynku oraz ołowiu. Z surowców energetycznych eksploatuje się węgiel brunatny (zachodnia Anatolia), węgiel kamienny (zagłębie Ereğli-Zonguldak) oraz ropę naftową w pobliżu granicy z Syrią (główny ośrodek Batman). Z surowców chemicznych wydobywa się: fosforyty, sól kamienną oraz siarkę. 39% energii elektrycznej dostarczają elektrownie wodne (największe Keban oraz Atatürk – zbudowane w 1992 na Eufracie), 61% węglowe oraz naftowe. Produkcja energii elektrycznej na 1 mieszkańca – 1296 kWh (2000). Do najstarszych oraz najlepiej rozwiniętych gałęzi przemysłu przetwórczego należą: przemysł spożywczy (cukrowniczy, mleczarski, tytoniowy) oraz włókienniczy oraz odzieżowy, wykorzystujące surowce krajowe. Od lat 60. rozwój hutnictwa żelaza (głównie ośrodki: Karabük, Ereğli), miedzi (Ergani, Stambuł) oraz aluminium, przemysłu maszynowego oraz zbrojeniowego, środków transportu (montownie samochodów, ciągników, budowa statków), sprzętu gospodarstwa domowego, chemicznych (m.in. produkcja nawozów sztucznych), cementowego oraz rafineryjnego (w portach dowozowych ropy naftowej: İzmit oraz w Batman). Powszechnie rozwinięte rzemiosło: dywany, biżuteria, wyroby metalowe, ceramika, wyroby skórzane. Największa koncentracja zakładów przemysłowych w regionie północno-zachodnim: Stambuł – Ereğli – Izmir, ponadto w rejonie Ankary oraz na południowo-wschodniej: Adana – Gaziantep–Antakya.
Jedną z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki Turcji jest turystyka. Najwięcej turystów przyjeżdża z Niemiec, Rosji, Holandii, Francji, Belgii, Wielkiej Brytanii oraz Polski. Wpływy z turystyki wynoszą 3,6 mld dolarów. Główne ośrodki turystyczne to: kurorty nad wybrzeżem morza Egejskiego oraz morza Śródziemnego (Bodrum, Fethiye, Kuşadasi, Antalya, Alanya), Stambuł, Kapadocja oraz zabytki kultury antycznej: Troja, Milet, Efez, Hierapolis, Pergamon, İzmir, Side, Aspendos oraz inne.
Sieć komunikacyjna w Turcji jest w rozbudowie oraz aktualnie zawiera w sobie ok. 63 tys. km dróg o twardej nawierzchni, w budowie dalsze 1250 km autostrad – m.in. od granicy bułgarskiej do Ankary. Drogi łączą Turcję z Bułgarią oraz Syrią, Iranem oraz Irakiem. Europejską oraz azjatycką cząstka kraju łączą 2 mosty na Bosforze w Stambule.
Turcja ma 8,4 tys. km linii kolejowych, w większości jednotorowych. W 2003 Tureckie Koleje Państwowe (TCDD) rozpoczęły program budowy linii wysokich prędkości. Pierwsza z nich o długości 533 km połączy Stambuł z Ankarą przez Eskişehir oraz skróci czas podróży z 6-7 godzin do 3,5. Planowane zakończenie prac, łącznie z oddaniem tunelu Marmaray pod dnem Bosforu, przewidziano na rok 2012.
Nośność floty handlowej – 7,1 mln DWT. Główne porty morskie (przeładunek powyżej 1 mln ton): Stambuł nad cieśniną Bosfor, Zonguldak, Ereğli oraz Samsun nad Morzem Czarnym, İzmir oraz İzmit nad Morzem Egejskim oraz Mersin, İskenderun nad Morzem Śródziemnym. Rozwinięta żegluga kabotażowa, połączenia promowe pomiędzy europejską oraz azjatycką częścią kraju (na Bosforze, z Cyprem oraz wyspami greckimi (Rodos, Samos, Chios).
Zwierzęta hodowane na terenie Turcji to: krowy, konie, kozy, osły oraz owce, jak także wielbłądy oraz bawoły.
Najpopularniejszą w Turcji rasą psa jest Kangal – wielki oraz silny pies pasterski. Najciekawszą rasą kotów są koty Van o białym futrze oraz różnokolorowych oczach – jednym zielonym, a drugim niebieskim.
Na wolności żyją w Turcji jelenie, szakale, rysie, dziki, wilki oraz sporadycznie – lamparty oraz niedźwiedzie.
Armia turecka jest szóstą największą armią świata oraz drugą co do wielkości w NATO (po armii USA). Liczy 823 tys. zawodowych żołnierzy. Wedle konstytucji armia stoi na straży świeckości państwa. W drugiej połowie XX wieku kilkukrotnie dokonywała zamachu stanu (ostatni raz w 1997), obalając przy tym rządy, które uznawała za zbyt islamskie. By wstąpić w jej szeregi trzeba posiadać ukończone 20 lat. Wedle danych CIA Turcja przeznacza ok. 5% PKB na dozbrajanie armii.
W Turcji działa publiczne radio oraz telewizja (Türkiye Radyo Televizyon Kurumu). Działają stacje tv: TRT1, TRT Haber, TRT Türk, itp. Działają też stacje radiowe np.: Radyo1, TRT FM, Radyo3, czy też Radyo4. Również są telewizje prywatne, np.: Show TV czy też NTV (Turcja).
Oficjalne liczby są jednak nie do końca prawdziwe, albowiem każdy mieszkaniec Turcji, jeżeli nie deklaruje się jako wyznawca innej religii, automatycznie zaliczany jest do muzułmanów. Nie ma tam czegoś podobnego do wystąpienia z kościoła chrześcijańskiego, toteż ateiści oraz agnostycy oficjalnie uznawani są za muzułmanów. Wymagana jest po prostu przynależność do jakiejkolwiek religii. Z tego powodu liczba mieszkańców Turcji niewyznających żadnej religii jest nieznana. Regularnie niedobór także z urzędowych tureckich statystyk Greków, Bułgarów, Albańczyków, Adżarów, Gruzinów oraz Ormian, którzy stanowią znaczną cząstka mieszkańców. Podobnie statystyki wyznaniowe całkowicie pomijają chrześcijan, a przecież obok Ormian oraz Greków, żyją tu starochrześcijanie: Asyryjczycy oraz Syryjczycy oraz Koptowie. Turcja nieoficjalnie, ma najwyższy odsetek osób bezwyznaniowych wśród krajów z dominującą religią muzułmańską.
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||
|
||||||||||
