Jeżeli zainteresowała Państwa firmy, co pociągnie za opłata miesięcy są widocznych elementy stronie, poieważ jeszcze na pocztę email
* pozycjonowania stron internetowa - serdecznie zapraszamy.
* kompetentne i kompletnie bez sensu.
| Tuvalu Tuvalu |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (tuv.) Tuvalu mo te Atua (Tuvalu dla Wszechmogącego) |
|||||
| Hymn: Tuvalu mo te Atua (Tuvalu dla Wszechmogącego) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | tuvalu, angielski | ||||
| Stolica | Vaiaku na atolu Funafuti | ||||
| Ustrój polityczny | monarchia konstytucyjna | ||||
| Głowa państwa | królowa Elżbieta II | ||||
| W jej imieniu | gubernator generalny Iakoba Italeli |
||||
| Szef rządu | premier Willy Telavi | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
192. na świecie 26 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (VII 2009) • całkowita • gęstość zaludnienia |
225. na świecie 12 373 475,9 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | dolar australijski (AUD) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii 1 października 1978 |
||||
| Religia dominująca | protestantyzm | ||||
| Strefa czasowa | UTC +12 | ||||
| Kod ISO 3166 | TV | ||||
| Domena internetowa | .tv | ||||
| Kod samochodowy | TUV | ||||
| Kod samolotowy | T2 | ||||
| Kod telefoniczny | +688 | ||||
 |
|||||
Tuvalu (dawniej: Terytorium Tuvalu, Wyspy Ellice) – państwo leżące na Oceanie Spokojnym w zachodniej Polinezji (na północ od Fidżi), Tuvalu tworzy archipelag po angielsku zwany Tuvalu Islands (dawne nazwy angielskie to Lagoon Islands oraz Ellice Islands), po polsku zaś Wyspami Lagunowymi.
Spis treści |
Wyspy Ellice zostały zasiedlone w V wieku n.e. Oryginalnie odkryte przez Europejczyków w 1568 (Hiszpan Alvaro Mendana de Neyra). Odkryte ponownie w 1764 przez Brytyjczyka Johna Byrona. Od 1877 pod zarządem Brytyjskiej Wysokiej Komisji Zachodniego Pacyfiku. Od 1892 stanowiły najpierw cząstka protektoratu, a potem od 1916 cząstka kolonii o nazwie Wyspy Gilberta oraz Lagunowe. W latach 1942-1943 okupowane przez Japonię, potem zajęte przez wojska USA. W 1975 Wyspy Ellice wydzieliły się jako samodzielna kolonia (po referendum w 1974), a 3 lata później (1 października 1978) ogłosiły swą niezależność od Wielkiej Brytanii oraz zmieniły nazwę na Tuvalu (czyt. Tuwalu). Tuvalu stało się członkiem Brytyjskiej Wspólnoty Narodów (Commonwealth). Od 2000 członek ONZ, w 2008 po raz pierwszy uczestniczyło w igrzyskach olimpijskich.
Nazwa kraju oznacza w języku tuvalu "osiem wysp"[1], chociaż Tuvalu składa się z 9 wysp. Wynika to z faktu, że do 1949 r. leżąca najbardziej na południe wyspa Niulakita była niezamieszkana, a archipelag zyskał swoją nazwę dawniej.
Tuvalu zawiera w sobie 6 atoli oraz 3 wyspy, tworzących archipelag Wysp Lagunowych. Geograficznie trzeba do Mikronezji. Atole: Vaitupu (5,60 km²), Nanumea (pow. 3,87 km²), Nukufetau (2,99 km²), Nui (2,83 km²), Funafuti (2,79 km²) oraz Nukulaelae (1,82 km²) posiadają lagunę połączoną z oceanem, wyspy Nanumanga (2,78 km²) oraz Niutao (2,53 km²) posiadają lagunę niepołączoną z oceanem, natomiast Niulakita (0,42 km²) nie ma laguny. Łączna powierzchnia wynosi 25,63 km², a największą wyspą jest Vaitapu (4,9 km²). Archipelag ciągnie się na odcinku 600 km z północnego zachodu na południowy wschód. Łączna powierzchnia wyłącznej strefy ekonomicznej Tuvalu wynosi aż 900 tys. km² (jest to 41 razy więcej niż powierzchnia polskiej wyłącznej strefy ekonomicznej obejmującej 22 tys. km² oraz prawie 2,9 razy więcej niż powierzchnia terytorium lądowego Polski obejmującego 312 tys. km²)[2].
Wyspy są płaskie – żadna nie przekracza wysokości 5 m n.p.m. Jest to m.in. wynikiem działalności Amerykanów, którzy podczas II wojny światowej założyli tu bazę lotniczą oraz na jej potrzeby wyrównali ogromne połacie terenu, całkowicie niszcząc jedyne wzniesienia na wyspach. W rezultacie ocieplania się klimatu oraz związanego z tym podniesienia się poziomu oceanu, (w minionym stuleciu wzrost o blisko 20 cm), Tuvalu może w znacznej części znaleźć się pod wodą. Wedle badań ONZ ma to nastąpić do 2050. Aby temu zapobiec podjęto akcję zalesiania (szybko rosnące drzewa oraz krzewy posiadają umocnić wybrzeża). Na wszelki wypadek, na podstawie traktatu, w przypadku, kiedy woda zacznie zalewać wyspy, wszystkich mieszkańców ma ewakuować Królewska Nowozelandzka Marynarka Wojenna. Rząd rozważa także możliwość przeniesienia mieszkańców na wyspę Kioa, która aktualnie trzeba do Fidżi, albo kupno ziemi od Australii. Groźba zatopienia wysp Tuvalu stała się tematem jednego z filmów dokumentalnych zrealizowanych w 2004 przez telewizyjny kanał tematyczny Planete[3].
Klimat tropikalny, z racji położenia tuż pod równikiem (5-11° S). Średnia temperatura dobowa od +26 do +32 °C, opady roczne od 2500 mm na południu do 3600 mm na północy (w 2005 średnio 2991 mm). Od listopada do kwietnia częste huragany tropikalne, zwykle słabe (jednak w 1997 wyspy spustoszył katastrofalny huragan). Brak rzek oraz wody pitnej, która musi być zbierana w zbiornikach z deszczu. Wyspy są w 43% porośnięte lasem (stan z 2003).
Na wschód od archipelagu przebiega międzynarodowa linia zmiany daty. Strefa czasowa +12 UTC.
Wedle szacunków US Census Bureau, w 2009 mieszkało w Tuvalu 10 404 osoby (w 1950 atole zamieszkiwało 4 676 osób[4]). Z niepodległych państw tylko Watykan ma mniej mieszkańców. Najwięcej (blisko połowa) osób mieszka na stołecznym atolu Funafuti. Zamieszkanych jest 8 z 9 atoli (Niulakita uważany jest za bezludny, aczkolwiek mieszka tam ok. 40 osób). Społeczeństwo jest nader młode – tylko 5% mieszkańców ma ponad 65 lat. Pierwszymi mieszkańcami Tuvalu byli Polinezyjczycy (V wiek n.e.), którzy aktualnie stanowią 96% ludności. 3% stanowią Melanezyjczycy (głównie atol Nui), pozostały 1% stanowią Mikronezyjczycy oraz Europejczycy. Językami urzędowymi są tuvalu oraz angielski, ale spotyka się też język samoański oraz kiribati.
Spisy ludności dzieją się nader stale – ostatni, z 2002, wykazał obecność na wyspach 9 591 osób, ze względu na znaczną ilość pracowników za granicą – z reguły na Nauru (wydobycie fosforytów, ok. 800 osób z Tuvalu) oraz na statkach handlowych (ok. 500 osób). Liczba ludności zwiększa się średniorocznie o 2,08% (wzrosła 2,2-krotnie od 1950), stopa urodzeń wynosi 22 na 1000 osób, a zgonów 7 na 1000 osób. Średnia długość życia wynosi 68 lat. Niemal połowa ludności mieszka w miastach.
Na wyspach jest jeden szpital (w Vaiaku) oraz lokalne ambulatoria z podstawową opieką medyczną. Szkolnictwo podstawowe jest powszechne oraz obowiązkowe. Analfabetyzm wynosi poniżej 5%.
Głową państwa formalnie jest monarcha brytyjski, aktualnie królowa Elżbieta II. Jej przedstawicielem na wyspach jest gubernator generalny (od 2010 Iakoba Italeli). Stolicą jest Vaiaku na atolu Funafuti.
Władzą faktyczną jest jednoizbowy, 15-osobowy parlament (Fale I Fono). Nie ma partii politycznych, posłowie są kandydatami niezależnymi, choć zbierają się oni w parlamencie w nieformalne grupy. Z każdego atolu wybieranych jest dwóch reprezentantów, z wyjątkiem Nukulaelae, skąd jest wybierany tylko jeden oraz niezamieszkanej Niulakita. Premiera wybierają w głosowaniu ze swojego grona. Premier zaś (od 2010 Willy Telavi) wybiera z posłów członków rządu (nie więcej jednak niż pięć). Obsadzają oni siedem "ministerstw". Wybiera się także przewodniczącego parlamentu (odpowiednika polskiego Marszałka Sejmu). Wybory co 4 lata, ostatnie miały miejsce 3 sierpnia 2006. Władzę sądowniczą sprawuje Sąd Najwyższy oraz osiem Sądów Wyspowych.
Świętem narodowym jest Dzień Niepodległości (1 października). Obowiązuje konstytucja z 1978. Jedyne zagraniczne ambasady Tuvalu leżą na Fidżi oraz przy ONZ.
Tuvalu podzielone administracyjnie jest na 9 dystryktów, z których 6 jest atolami, a 3 osobnymi wyspami.
Tuvalu nie ma prawie żadnych bogactw naturalnych. Gospodarka ma za podstawę na rolnictwie oraz rybołówstwie. Wedle FAO, Tuvalu produkuje rocznie: 140 t batatów oraz jamsu, 1600 t kokosów, 500 t warzyw, 300 t bananów, 500 t owoców tropikalnych oraz 1500 t ryb. Poza tym hoduje się trzodę chlewną oraz drób, rozwija się też pszczelarstwo. Niewielki przemysł zajmuje się z reguły przetwórstwem żywności. Brak surowców naturalnych, słabo rozwinięte usługi. Turystyka bardzo słabo rozwinięta (w 2004 zaledwie 1377 turystów). PKB na 1 osobę (dane z 2002) wynosi 1600 USD. Istnieją dwie elektrownie – cieplna na ropę naftową oraz słoneczna, na atolu Funafuti oraz Vaitupu. Bezrobocie w 2002 wyniosło 6,5%.
Kraj eksportuje z reguły koprę (86%), ryby oraz rękodzieła. Eksport wynosi łącznie 1 mln $ (2004), z czego aż 61% do Niemiec, 20% do Włoch oraz 7% na Fidżi (2005). Importuje się właściwie wszystko – żywność (30%), paliwa, surowce, produkty przemysłowe, maszyny itd. Wychodzi razem 9,2 mln $ (2004) Pochodzą z reguły z Fidżi (46%) oraz Japonii (19%) oraz Chin (18%).
W 2004 budżet był prawie zbilansowany – wydatki oraz dochody wyniosły po ok. 21 mln AUD. Budżet ma za podstawę na pomocy zagranicznej, zwłaszcza z Funduszu Powierniczego (utworzony w 1987), finansowanego przez Wielką Brytanię, Australię, Nową Zelandię, Japonię oraz Koreę Południową, z którego czerpane są pieniądze na inwestycje. Fundusze powiernicze są popularne w Oceanii, ale wedle Azjatyckiego Banku Rozwoju, ten jest najlepiej zarządzany z nich. Znaczącymi elementami budżetu są też wpływy z dzierżawy domeny internetowej .tv (ok. 2 mln AUD na rok), przekazy pieniężne dokonywane przez obywateli pracujących za granicą, koncesje na połowy ryb (w szczególności dla rybaków z USA) oraz wpływy z emisji znaczków pocztowych.
Z ok. 7 tys. osób w wieku produkcyjnym pracuje połowa. Największym pracodawcą jest rząd. Ogólnie 78% pracuje w rolnictwie oraz rybołówstwie, 9% w przemyśle oraz budownictwie oraz 13% w usługach.
Walutą jest dolar Tuvalu, który jest sztywno związany z dolarem australijskim w stosunku 1:1. Australijskie dolary są powszechnie używane na Tuvalu. Dolary Tuvalu emituje Narodowy Bank Tuvalu.
Tuvalu ma 8 km utwardzonych dróg. Mieszkańcy używają z reguły rowerów oraz motorowerów. Do komunikacji pomiędzy wyspami używane są statki. W stolicy jest lotnisko z utwardzonym pasem startowym (wyremontowany w 2004 za pieniądze Unii Europejskiej). Pod banderą Tuvalu pływają 52 statki o wyporności pow. 1000 GT (z tego tylko 9 trzeba do armatorów z Tuvalu). Słabo rozwinięta jest telekomunikacja - w użyciu jest niewiele telefonów (brak w ogóle telefonii komórkowej). Łączność pomiędzy wyspami przebiega się za pomocą radiotelefonów, a rozmowy międzynarodowe tylko przez satelitę (kod telefoniczny Tuvalu to 688). Z internetu wykorzystuje około 15% mieszkańców. Funkcjonuje jedna rozgłośnia radiowa.
Domeną internetową Tuvalu jest .tv, dlatego wiele stacji telewizyjnych kupuje domeny Tuvalu.
Brak sił zbrojnych. Niewielkie siły policyjne oraz morska jednostka poszukiwawcza. Za obronę wysp odpowiada Australia.
D.R. Bugajski, Klimatyczna deterytorializacja państwa na przykładzie Tuvalu, "Stosunki Międzynarodowe – International Relations" 2010, Nr 3-4 (t. 41), s. 203-219.
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
Na mapach:
