Użyteczność (ang. usability) – własność produktów decydująca o ich jakości użytkowej. Pojęcie to odnoszone jest najczęściej do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych (jako web usability).
Definicje
Norma ISO 9241 z 1998 definiuje użyteczność jako miarę wydajności, efektywności oraz satysfakcji użytkownika z jaką dany produkt bywa używany dla osiągnięcia danych celów przez danych użytkowników w danym kontekście[1].
Jakob Nielsen zdefiniował usability jako zbiór 5 elementów[2]:
- nauczalność (learnability) - jak łatwo jest wykonać proste zadania przy pierwszym kontakcie z produktem
- efektywność (efficiency) - jak szybko korzystają z produktu użytkownicy, którzy już go znają
- zapamiętywalność (memorability) - łatwość przypomnienia sobie korzystania z produktu po dłuższej przerwie
- błędy - jak wielokrotnie są popełniane oraz jak łatwo użytkownicy potrafią się z nich wydobyć
- satysfakcja - jak bardzo produkt przyjemny jest w korzystaniu.
Sama użyteczność bywa używana wymiennie z user experience (UX), jednak w przeciwieństwie od UX zawiera w sobie ona tylko tę cząstka kontaktu z produktem, dotyczącą bezpośredniego korzystania z niego[3].
Problemy z terminologią polską
Tłumaczenia poniektórych pozycji anglojęzycznych używają w znaczeniu usability słowa "funkcjonalność"[4] Termin "użyteczność" wynika z chęci upodobnienia terminów polskich do angielskich, choć jest też tłumaczeniem innego angielskiego słowa utility[5]. "Funkcjonalność" bywa jednak rozumiana jako określenie ilości funkcji, opcji czy możliwości danego programu/strony WWW, a "użyteczność" jako łatwość korzystania z tychże funkcji.
Pojawiały się też propozycje tłumaczenia określenia usability jako używalność[5], co pozwoliłoby to zarówno na zgodność z angielskim nazewnictwem jak oraz zachowanie terminu zgodnego polskim rozumieniem tego słowa.
Sprawdź też
Przypisy
Bibliografia
- „Designing Web Usability: The Practice of Simplicity” J. Nielsen (polskie wydanie: „Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych”)
- „Don’t make me think” S. Krug (polskie wydanie: „Nie każ mi myśleć!”)
- "Site-Seeing: A Visual Approach to Web Usability" Luke Wroblewski
- "The Usability Engineering Lifecycle: A Practitioner's Handbook for User Interface Design" Deborah J. Mayhew
- "User-Centered Web Development" Jonathan Lazar
- "Web Site Usability: A Designer's Guide" Jared M. Spool