Unia Wolności (UW) – polska partia polityczna powstała 23 kwietnia 1994 z połączenia dwóch działających od 1990 ugrupowań: Unii Demokratycznej (UD) oraz Kongresu Liberalno-Demokratycznego (KLD). W maju 2005 przekształcona w Partię Demokratyczną – demokraci.pl.
Historia
Lata 1994-1997
Po wyborach parlamentarnych w 1993 Unia Demokratyczna była główną opozycją w Sejmie, natomiast jej podstawowy koalicjant w rządzie Hanny Suchockiej, Kongres Liberalno-Demokratyczny, nie przekroczył progu wyborczego. Po wyborach obie formacje rozpoczęły prowadzenie rozmów zjednoczeniowych, które skutkowały powołaniem 23 kwietnia 1994 nowego ugrupowania pod nazwą Unia Wolności.
Pierwszym przewodniczącym UW stał się wybrany dotychczasowy lider UD, Tadeusz Mazowiecki, jego zastępcą mianowano szefa KLD Donalda Tuska. Partia zanotowała dobry wynik w wyborach samorządowych odbywających się dwa miesiące później, w szczególności w wielu miastach stała się główną siłą, co pozwoliło jej przedstawicielom objąć stanowiska prezydentów m.in. w Warszawie, Krakowie, Gdańsku, Łodzi, Szczecinie, Toruniu, Poznaniu, Zielonej Górze, Bielsku-Białej oraz Płocku.
W kwietniu 1995 nowym przewodniczącym stał się Leszek Balcerowicz, a jego zastępcą Tadeusz Syryjczyk. W wyborach prezydenckich w 1995 UW wystawiła kandydaturę Jacka Kuronia, który zdobył 9% głosów oraz zajął 3. miejsce. W drugiej turze Unia poparła Lecha Wałęsę. W styczniu 1997 UW opuściła grupa działaczy (m.in. posłowie Jan Maria Rokita oraz Bronisław Komorowski), którzy współtworzyli SKL.
Lata 1997-2001
W wyborach parlamentarnych w 1997 Unia Wolności wystartowała samodzielnie, przyjmując na swoje listy przedstawicieli Stronnictwa Demokratycznego. UW zajęła trzecie miejsce, uzyskując 13,37% głosów oraz otrzymując 60 mandatów poselskich oraz 8 mandatów senatorskich. W październiku tego samego roku utworzyła wraz z AWS koalicję rządową. W rządzie Jerzego Buzka objęła sześć resortów, reprezentowana była m.in. przez Bronisława Geremka (MSZ), Leszka Balcerowicza (finanse) oraz Hannę Suchocką (sprawiedliwość).
W wyborach samorządowych w 1998 UW uzyskała zaledwie po kilku przedstawicieli w większości sejmików. Utraciła także władzę w wielu miastach (na rzecz AWS albo SLD), jej reprezentanci zostali prezydentami m.in. Warszawy, Gliwic, Olsztyna, Poznania oraz Tychów. W tym samym roku UW zasiliła grupa postsolidarnościowych polityków UP skupionych wokół Zbigniewa Bujaka.
6 czerwca 2000, na skutek m.in. konfliktu w warszawskiej gminie Centrum, Unia zerwała koalicję rządową z AWS, a jej ministrowie złożyli dymisje. Podczas wyborów prezydenckich w 2000 UW zdecydowała się nie wystawiać swojego kandydata oraz nie udzielać oficjalnego poparcia innym kandydatom, choć duża cząstka jej działaczy oraz zwolenników poparła Andrzeja Olechowskiego. W grudniu 2000 nowym przewodniczącym partii stał się Bronisław Geremek, pokonując Donalda Tuska. W styczniu 2001 z partii odeszła cząstka członków (w tym 2 senatorów oraz około 10 posłów), wywodzących się z reguły z dawnego KLD, potem współtworzących Platformę Obywatelską.
W wyborach parlamentarnych w 2001 UW uzyskała 3,1% głosów oraz nie weszła do Sejmu. Pięciu jej kandydatów było natomiast senatorami w ramach Bloku Senat 2001.
Lata 2001-2005
Wyborcza porażka uczyniła to zmiany w kierownictwie partii, nowym przewodniczącym stał się były poseł, Władysław Frasyniuk. Przed wyborami samorządowymi w 2002 UW początkowo podpisała porozumienie z Ruchem Społecznym oraz SKL-RNP, tworząc Front Demokratyczny "Wspólnota 2002". Ostatecznie do sejmików wystartowała jako Unia Samorządowa, wprowadzając zaledwie trzech radnych do sejmików w województwach śląskim oraz dolnośląskim. Jej przedstawiciele dostali się też do sejmików warmińsko-mazurskiego (z listy SLD-UP) oraz małopolskiego (z listy WM).
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2004 UW uzyskała niespodziewanie dobry wynik 7,33% głosów, co dało jej 4 mandaty w Europarlamencie. Deputowanymi zostali Bronisław Geremek, Jan Kułakowski, Janusz Onyszkiewicz, Grażyna Staniszewska. Indywidualny sukces odniósł Bronisław Geremek, otrzymując 114 319 głosów, uzyskując tym samym znaczną przewagę nad kolejnymi kandydatami w warszawskim okręgu wyborczym oraz drugi wynik w kraju. 20 lipca 2004 Janusz Onyszkiewicz stał się wybrany wiceprzewodniczącym Parlamentu Europejskiego.
W maju 2005 partia była przekształcona w Partię Demokratyczną – demokraci.pl, która pozostaje zarejestrowana pod tym samym numerem w ewidencji partii politycznych.
Program polityczny
Członkowie Unii Wolności tradycyjnie reprezentowali zróżnicowane formacje ideowe od zbliżonych do socjaldemokracji poprzez chrześcijańskie oraz liberalne centrum aż do konserwatywnej prawicy. Z tego względu najwyższe władze partii wielokrotnie dystansowały się od jej politycznego zaszeregowywania na polskiej scenie politycznej, choć formalnie UW była od 1996 członkiem międzynarodówki chadeckiej. Sześć lat później zmieniła jednak przynależność, klasyfikując się jako europejscy liberałowie.
W sferze gospodarki UW deklarowała poglądy liberalne, natomiast w kwestiach obyczajowych nie zajmowała wyraźnego stanowiska. W klubie parlamentarnym dominowali jednak przeciwnicy prawa do aborcji oraz zwolennicy ratyfikacji konkordatu.
Partia sprzeciwiała się radykalnie przeprowadzanej lustracji, choć w 1997 wraz z PSL oraz UP doprowadziła do przyjęcia pierwszej obowiązującej ustawy lustracyjnej. Popierała także (wraz z AWS oraz PSL) powstanie Instytutu Pamięci Narodowej. Występowała przeciwko przeprowadzaniu dekomunizacji rozumianej jako zbiorowe wykluczanie ludzi dawnej PZPR z życia publicznego.
UW opowiadała się za kontynuacją demokratycznej przebudowy kraju zapoczątkowanej w 1989, decentralizacją państwa oraz ograniczeniem interwencjonizmu państwa w gospodarce. Popierała ideę podatku liniowego, reformę kodeksu pracy. Krytykowała plan Jerzego Hausnera jako zbyt mało radykalny. Domagała się reform w służbie zdrowia idących w kierunku częściowej jej prywatyzacji. Szczególny nacisk kładła na rozwój edukacji oraz integrację Polski z Unią Europejską.
Struktura oraz działacze
Przewodniczący UW
Organizacja młodzieżowa
Organizacją młodzieżową UW od powstania partii w 1994 do 2001 było Stowarzyszenie "Młodzi Demokraci". Na początku 2001 SMD zerwało umowę partnerską z UW oraz podpisało taką z Platformą Obywatelską. Od 2001 organizacją młodzieżową UW było Stowarzyszenie "Młode Centrum", założone w wyniku rozłamu w SMD.
Poparcie
Wyniki w wyborach parlamentarnych
| Wybory |
Poparcie |
Przeistoczenie punktów procentowych |
Mandaty (Sejm) |
Zmiana |
Mandaty (Senat) |
Zmiana |
| 1997 |
13,37% |
– |
60 |
– |
8 |
– |
| 2001 |
3,10% |
10,27 |
0 |
60 |
5[1] |
3 |
Sprawdź też
Przypisy
Bibliografia
- Krystyna Paszkiewicz: Partie oraz koalicje polityczne III Rzeczypospolitej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2000. ISBN 8322920512.
Linki zewnętrzne
|
Przewodniczący Unii Wolności |
|
|
|
|