Ten artykuł trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: poprawić przypisy, usuwając linki zewn. z tekstu. Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Relacje pomiędzy URI, a URL oraz URN

Uniform Resource Identifier (URI, ang. Uniform Resource Identifier) jest standardem internetowym umożliwiającym łatwą identyfikację zasobów w sieci. Zdefiniowany jest w dokumencie RFC 2396.

URI jest zwykle łańcuchem znaków, zapisanym zgodnie ze składnią określoną w standardzie. Łańcuch ten wyznacza nazwę (URN) albo adres (URL) zasobu, identyfikowanego przez dany URI.

URI może zostać sklasyfikowane jako URL (ang. Uniform Resource Locator) albo URN (ang. Uniform Resource Name).

Szczególnym przypadkiem URI jest URL, który oprócz identyfikacji zasobu wskazuje także sposób dostępu do niego.

Składnia URI

Wzór skrócony

<schemat> : <specyficzna dla schematu cząstka hierarchiczna>

lub

<schemat> : <specyficzna dla schematu cząstka niehierarchiczna>

Część hierarchiczna stale zaczyna się od ukośnika / (np. z ://) z tym że niehierarchiczne URI posiadają tylko dwukropek : oraz dalsza ich cząstka jest brana jako jedna całość oraz nie podlega analizowaniu.

Przykłady:

nullwww.wikipedia.org
nullwww.wikipedia.org:8080
ftp://ftp.wikipedia.org
mailto:jakas-osoba@wikipedia.org

Trzy pierwsze przykłady to hierarchiczne URI a ostatni to niehierarchiczny.

Pełny wzór URI hierarchicznych^[1]

<schemat> : <część hierarchiczna> [ ? <zapytanie> ] [ # <fragment> ]

Części w nawiasach kwadratowych są nieobowiązkowe. Część hierarchiczna może posiadać następującą budowę:

• // autoryzacja [ / ścieżka ]
• / ścieżka

Autoryzacja zawierać musi nazwę hosta poprzedzoną ewentualnie przez nazwę użytkownika oraz hasło: użytkownik:hasło@host, użytkownik@host, po której może wystąpić numer portu oddzielony dwukropkiem. Host jest dowolną poprawną nazwą domenową albo adresem IP. Używanie nazwy użytkownika z hasłem w URI najczęściej stanowi poważną lukę w bezpieczeństwie oraz z tego powodu nie jest zalecane. Zapytanie zawiera dodatkowe parametry dla serwera, wpływające na zawartość odpowiedzi. Typowym zastosowaniem zapytań są strony WWW generowane dynamicznie na serwerach WWW korzystających z technologii CGI, np. strony PHP. Zapytanie ma osoba parametrów z wartościami przypisanymi po znaku równości, przy czym kolejne parametry oddzielone są od siebie znakiem ampersanda (&).

Przykład URI

   nullwww.jakis-serwer.pl:8080/katalog1/katalog2/plik?parametr1=wartosc1&parametr2=wartosc2#fragment_dokumentu
   \__/   \_________________/\___/\_____________________/ \___________________________________/ \________________/
     |             |           |             |                              |                            |
  schemat     autoryzacja     port   ścieżka do pliku                   zapytanie                     fragment
(protokół)  (nazwa serwera)

Inne przykłady:

nullwww.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk/URI
nullwww.google.com/search?hl=pl&q=uri

URI a URL

Właściwie URI jest pojęciem nadrzędnym oraz zawiera w sobie URL oraz URN jako dwa zróżnicowane sposoby reprezentacji tego samego adresu. Podstawową różnicą pomiędzy nimi jest fakt, że URL z definicji wskazuje lokalizację, tj. miejsce, z którego dany zasób da się ściągnąć (adres) oraz sposób, w jaki da się to zrobić (protokół, np. http, ftp, ...). URI służy tylko do identyfikacji oraz niekoniecznie musi wskazywać miejsce skąd coś da się ściągnąć. Standardowo URI strony www (np. nullwww.wikipedia.org) jest utożsamiany z jej URL. Stąd wynika fakt, że te dwa terminy są wielokrotnie używane zamiennie.

Rozróżnienie na URL oraz URI odgrywa jednak kluczową rolę w technologii RDF stanowiącej sieci trzeciej generacji Semantic Web. Wizja nakreślona przez twórcę Semantic Web Tima Berners-Lee mówi o zapisywaniu ludzkiej wiedzy w postaci zrozumiałej dla maszyn. W tej postaci wszystko ma swój własny unikalny identyfikator, przez wszystkich jednakowo interpretowany - URI. Identyfikatory odnoszą się zarówno do abstracyjnych pojęć, jak oraz do konkretnych bytów - ludzi, zdarzeń, etc. Powstaje potrzeba rozróżnienia. URI strony domowej to nie to samo, co URI jej właściciela - człowieka. URI www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk to nie to samo, co URI Wikimedia Foundation - organizacji, która nią zarządza, rozumianej jako osoba prawna. Tworzy się słowniki pojęć, które nadają identyfikatory URI pojęciom nawet tak abstrakcyjnym jak 'byt fizyczny' czy 'byt abstrakcyjny'^[2]. Badania w tym kierunku są bardzo głęboko osadzone w filozofii.

URI może też służyć do identyfikacji zasobów na dysku komputera, plików, wpisów w kalendarzu, kontaktów w książce adresowej, maili w skrzynce pocztowej etc. Istnieje cała gama projektów badawczych, które idą w tym kierunku, np. Haystack, Gnowsis, Nepomuk.

W swej istocie URI jest ogólnym narzędziem do identyfikacji wszystkiego. Utożsamianie go z URL - adresem pod którym coś da się ściągnąć z internetu - jest sporym uproszczeniem.

Przypisy

Sprawdź też

• URL
• URN
• IRI