|
|
Ten artykuł od 2007-09 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Urugwaj (Uruguay, Wschodnia Republika Urugwaju – República Oriental del Uruguay) – państwo w Ameryce Południowej, nad Atlantykiem, graniczące z Argentyną od zachodu oraz Brazylią od północy. Stolicą państwa jest Montevideo, port atlantycki u ujścia La Platy. Po drugiej stronie tego estuarium leży stolica Argentyny – Buenos Aires. Kiedyś Urugwaj stanowił cząstka Wicekrólestwa La Platy oraz nosił nazwę Banda Oriental (Brzeg Wschodni).
Pochodzenie nazwy kraju
Hiszpańskie Uruguay od rzeki o tej samej nazwie. Słowo to być może pochodzi z języka guarani, gdzie urugua oznacza owoce morza, skorupiaki, a i – wodę. Inna teoria wskazuje na uru – gatunek ptaka, gua – pochodzić od.
Geografia
-
Powierzchnia:
Długość granicy lądowej:
Długość wybrzeża:
Ukształtowanie powierzchni
Większą cząstka Urugwaju zajmują lekko faliste niziny. Stanowią one teren przejściowy pomiędzy argentyńską pampą a Wyżyną Brazylijską. Zaledwie z północnego wschodu na południowy zachód przebiegają pasma niezbyt wysokich, podłużnych, płaskich wzniesień, osiągających wysokość 200-500 m n.p.m.
Jezioro Juventud w Tacuarembó
Najwyższym szczytem kraju jest Cerro Catedral wznoszący się na wysokość 513 m n.p.m., położony w departamencie Maldonado, w pobliżu wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. Nad La Platą brzeg jest stromy, z wystającymi, najczęściej pumeksowymi skałami, pomiędzy którymi rozciągają się piaszczyste plaże.
Wody
Terytorium Urugwaju trzeba do zlewiska Oceanu Atlantyckiego. Tworzą je rozliczne rzeki, z których największe to główna rzeka kraju Urugwaj (1593 km) oraz jego dopływy: Cuarein (200 km), Negro (800 km), dzieląca kraj na dwie części, północną oraz południową, Daymán (160 km) oraz Cebollati (210 km). Największym zbiornikiem wodnym jest Río Negro (1400 km²), utworzony poprzez wybudowanie wielkiej zapory Rincón del Bonete na rzece Negro. Bieg rzeki Urugwaj odpowiada linii zaburzeń tektonicznych. Powyżej miasta Salto leżą w jej korycie rozliczne wodospady oraz progi skalne. W kraju jest także wiele jezior lagunowych, z których największym jest Mirim, częściowo leżące w Brazylii.
Klimat
Diagram klimatyczny dla Montevideo
Urugwaj leży w strefie klimatu podzwrotnikowego morskiego. Z uwagi na jednostajną, równinną rzeźbę terenu nie są tu kontrasty klimatyczne. Zimy są raczej łagodne, nie ma mrozów, zaledwie z południowego zachodu wieją wiatry pamperos powodujące gwałtowny spadek temperatury. Lata są ciepłe, albowiem napływa gorące powietrze z Brazylii. Opady są z reguły zimą oraz wiosną, od czerwca do grudnia, a ich średnia roczna suma wynosi 1000-1500 mm. Średnia roczna temperatura to 18-20'C. Najchłodniejszym miesiącem jest czerwiec (10-12'C), a najcieplejszym styczeń (24-27'C).
Flora
Klimat oraz ukształtowanie terenu powodują, że przeważającą cząstka kraju zajmują formacje trawiaste, czyli bezdrzewna pampa, przechodząca ku południowi w widne lasy parkowe. Na północy oraz w dolinach większych rzek rosną subtropikalne lasy galeriowe zajmujące 4% powierzchni kraju.
Fauna
Świat zwierzęcy jest nader zróżnicowany, ale nie jest tu dużo gatunków. Spotyka się pumę, pancerniki, marę, wiskacze, zróżnicowane gatunki ptaków, m.in. sówkę ziemną oraz przedstawicieli ptactwa wodnego.
Historia
W czasach prekolumbijskich obszary dzisiejszego Urugwaju zamieszkiwały plemiona Indian Charrúa. W 1516 r. Hiszpan Juan Díaz de Solís dotarł do ujścia La Plata. Jednak pierwszymi osadnikami europejskimi byli Portugalczycy. W 1726 r. Hiszpanie wyparli Portugalczyków oraz założyli fort, wokół którego w drugiej połowie XVIII w. powstało Montevideo. Ich kolonialna ekspansja doprowadziła do znacznego wyniszczenia ludności tubylczej. Do 1776 r. Urugwaj wchodził w skład hiszpańskiego Wicekrólestwa Peru, a następnie wyodrębnionego z niego Wicekrólestwa La Platy. W 1811 r. pod wodzą José Gervasio Artigasa rozpoczęła się walka o niepodległość. Jednak założone przez niego w 1815 r. w głębi kraju "wolne państwo wschodnich prowincji" nie było uznane oraz w następnym roku Urugwaj stał się anektowany przez Portugalczyków oraz przyłączony do Brazylii. W 1825 r. państwo odzyskało niepodległość, którą Argentyna oraz Brazylia uznały dopiero po trzyletniej wojnie w traktacie z Rio de Janeiro. W pierwszych latach niepodległości o wpływy w kraju rywalizowały dwie partie polityczne – liberalni colorados, reprezentujący burżuazję miejską z wybrzeża oraz konserwatywno-klerykalni blancos, związani z hodowcami bydła z interioru. Z terytoriów spornych założono w 1830 r. Wschodnią Republikę Urugwaju.
Mimo odzyskania niepodległości sytuacja w kraju była nadal niestabilna. Niepokoje wewnętrzne są pretekstem do interwencji zbrojnych Argentyny oraz Brazylii, a nawet Wielkiej Brytanii oraz Francji. W latach 1839-1852 Urugwaj toczył wojnę z Argentyną, a w latach 1865-1870 w sojuszu z Argentyną oraz Brazylią walczył z paragwajskim dyktatorem Francisco Solano Lópezem. Sytuacja polityczna unormowała się dopiero za prezydentury José Batlle y Ordóñeza (1903 – 07 oraz 1911 – 15), który przeprowadził szereg istotnych reform społeczno-politycznych. Podczas I wojny światowej Urugwaj zachował neutralność, ale w 1917 r. zerwał stosunki dyplomatyczne z Niemcami. W 1919 r. wprowadzono nową konstytucję, a wraz z nią szereg reform, które zmodernizowały oraz ustabilizowały kraj. Zagwarantowano m.in. rozdział Kościoła od państwa, wprowadzono powszechne prawa wyborcze, system powszechnych ubezpieczeń społecznych, ograniczono władzę prezydenta, wprowadzono 8-godzinny dzień pracy, przeprowadzono nacjonalizację banków oraz przedsiębiorstw oraz zakładów użyteczności publicznej. Okres prosperity lat 20. oraz 30 XX w. przerwał wielki kryzys lat 1929-1933, który wpłynął na zaostrzenie sytuacji wewnętrznej. W 1933 r. prezydent Gabriel Terra dokonał na wzór Benito Mussoliniego, zamachu stanu oraz ustanowił prawicową dyktaturę. W czasie II wojny światowej początkowo także był neutralny, następnie w 1942 r. zerwał stosunki z państwami Osi, by wreszcie w 1945 r. wypowiedzieć im wojnę.
W 1952 r. wprowadzono nową konstytucję znosząc urząd prezydenta. Pod koniec lat 50. XX w. rządzący krajem blancos usiłowali realizować politykę Międzynarodowego Funduszu Walutowego, powodując wzrost społecznego niezadowolenia. W latach 60. XX w. nastąpiło załamanie się koniunktury gospodarczej. Rozkład systemu zabezpieczeń socjalnych, co doprowadziło do powszechnego ubóstwa ludności sprawił iż w kraju powstała organizacja partyzancka Tupamaros (od 1985 r. partia). Postępującej anarchizacji życia politycznego nie zdołały zapobiec nawet rządy armii. Wojskowi zawiesili podstawowe prawa obywatelskie (1972 r.), rozwiązali parlament (1976 r.), zabronili działalności lewicowym partiom politycznym. W połowie lat 80. XX w. zaczął się powrót rządów demokratycznych, zwolniono więźniów politycznych, przywrócono prawo oraz swobody demokratyczne. W 1986 r. uzgodniono 3-letni plan odbudowy gospodarki. W 1990 urząd prezydenta objął Luis Alberto Lacalle z partii blancos, który wydał zgodę narodową oraz utworzył rząd koalicyjny z udziałem colorados. Jego liberalna polityka napotkała opór opozycji, a program prywatyzacji stał się odrzucony w referendum w 1992 r. W 1994 r. w wyborach prezydenckich zwyciężył Julio María Sanguinetti (z partii colorados). W 2000 r. prezydentem Urugwaju stał się Jorge Batlle, w marcu 2005 r. na stanowisku zastąpił go przywódca lewicy Tabaré Vazquez. Oryginalnie od 170 lat na czele Urugwaju stanął socjalista. W wyborach prezydenckich w 2009 zwyciężył José Mujica, także socjalista wywodzący się z koalicji Szeroki Front. Objął on urząd szefa państwa 1 marca 2010.
Polityka
Konstytucja
Pierwsza ustawa zasadnicza Urugwaju była przyjęta w 1830 r. Jej podstawą był popierany przez Wielką Brytanię Traktat z Montevideo (1828), który był także fundamentem dopiero co powstałej urugwajskiej państwowości. Próby zreformowania konstytucji z 1930 r. doprowadziły do przyjęcia nowej w 1966. Propozycja kolejnej jej zmiany w latach 80. była odrzucona przez społeczeństwo.
Ustrój polityczny
Na mocy konstytucji z 1966 r. Urugwaj jest republiką wielopartyjną. Władza ustawodawcza trzeba do dwuizbowego Zgromadzenia Powszechnego (Asamblea General). Prezydent, Senat (Cámara de Senadores) liczący 31 senatorów oraz 99 członków Izby Reprezentantów (Cámara de Diputados) pochodzi z wyborów powszechnych, ich kadencja trwa 5 lat. Władza wykonawcza trzeba do rządu na czele którego stoi prezydent, który jest także głową państwa. Trójstopniowy podział władzy uzupełniają niezawisłe sądy.
Partie polityczne
W historii Urugwaju największe znaczenie polityczne miały dwie partie: Colorado (Partido Colorado) oraz Narodowa (Partido Nacional-Blancos). W ostatnich wyborach zwyciężył José Mujica.
Budynek parlamentu urugwajskiego
- Frente Amplio Encuentro Progresista Nueva Mayoria (Progressive Encounter) – lewicowa liberalna
- Partido Colorado (Red Party) – centrolewicowa
- Partido Nacional-Blancos (National Party-Whites) – centroprawicowa
- Nuevo Espacio (New Space) – liberalna demokratyczna
- Asamblea Uruguay (Uruguay Assembly) – centrum
- Confluencia Frenteamplio (Frenteamplio confluence) – prawicowa (chrześcijańsko-demokratyczna)
- Corriente 78 (Current 78) – postępowa
- Movimiento de Participación Popular (Movement of Popular Participation) – skrajnie lewicowa
- Partido Comunista del Uruguay (Comunist Party of Uruguay) – lewicowa (komunistyczna)
- Partido de los Comunes (Party of the Comunes) – lewicowa (komunistyczna)
- Partido Demócrata Cristiano del Uruguay (Christian-Democratic Party) – lewicowa chrześcijańska
- Partido Socialista del Uruguay (Socialist Party of Uruguay) – lewicowa (socjalistyczna)
Sądownictwo
Sąd Najwyższy sprawuje naczelną oraz ostateczną władzę sądowniczą. Członkowie tego sądu są nominowani przez prezydenta, a wybierani przez Zgromadzenie Powszechne na dziesięcioletnią kadencję. System sądowniczy uzupełniają sądy apelacyjne, wyborcze oraz administracyjne. Istnieją także sądy wojskowe. Urugwaj był pierwszym południowoamerykański państwem, które zalegalizowało związki partnerskie osób przeciwnej oraz tej samej płci,[1] oraz dopuściło możliwość adopcji dzieci przez pary jednopłciowe.[2]
Siły Zbrojne
-
Stan liczebny Armii Urugwaju (Ejército Nacional) przedstawia się następująco:
- Wojska lądowe – 17200
- Marynarka wojenna (Armada Nacional) oraz straż wybrzeża (Prefectura Nacional Naval) – 4500
- Lotnictwo (Fuerza Aérea Uruguaya) – 3500
Podział administracyjny Urugwaju
-
Urugwaj dzieli się na 19 departamentów:
Ludność
|
|
| Przeistoczenie liczby ludności Urugwaju w latach 1961-2003 (w tysiącach) |
W czasach pierwszych kolonizatorów tereny obecnego Urugwaju zamieszkiwali Indianie z grupy językowej tupi-guarani. Dziś społeczeństwo tego państwa składa się prawie całkowicie z ludności pochodzenia europejskiego. Urugwajczycy są w większości potomkami hiszpańskich oraz włoskich imigrantów stanowiąc tym samym 88% ludności kraju. Skład etniczny Urugwaju uzupełniają Metysi – 6% oraz Mulaci – 6%[3]. Nie ma już Indian, którzy wymarli w XIX w. Rozmieszczenie mieszkańców w tym południowoamerykańskim kraju jest bardzo nierównomierne. Miasta skupiają około 89,4% ogółu ludności, z czego ponad połowa mieszka w aglomeracji Montevideo. Do obszarów gęściej zaludnionych trzeba także departament Canelones oraz departamenty leżące w południowej części kraju. W najmniej zamieszkanych departamentach interioru gęstość zaludnienia nie przekracza 5 osób na km².
Język
Mieszkańcy Urugwaju posługują się językiem hiszpańskim. Część ludności zamieszkałej przy granicy z Brazylią używa dialektu portuñol albo brazilero (odmiana hiszpańskoportugalska).
Religia
-
-
Urugwaj to najbardziej zsekularyzowany kraj Ameryki Południowej. Nie ma tam żadnej oficjalnej religii, a rozdział państwa oraz kościoła jest kompletny. Wolność wyznania jest zagwarantowana w konstytucji. 66% Urugwajczyków trzeba do Kościoła katolickiego. Przeważajaca ilość z nich dokonuje najważniejszych obrzędów w swoim życiu, jak chrzest czy ślub, w kościołach, jednak zaledwie połowa z nich stale uczestniczy we mszy świętej. Poza katolikami, protestanci stanowią ok. 11% społeczeństwa, a Żydzi ok. 1% (żyją szczególnie w stolicy kraju, Montevideo). Aktualnie obserwuje się w Urugwaju wzrost zainteresowania religiami pochodzenia afrykańskiego, wywodzącymi się z Brazylii, takimi jak Macumba oraz Umbanda.
Statystyki demograficzne
| Statystyki demograficzne (2010) |
| Liczba ludności |
3 510 386 |
| Ludność wedle wieku |
| 0-14 lat |
---- |
15-64 lat |
---- |
ponad 64 lata |
---- |
Średnia wieku |
| w całej populacji |
33,7 lat |
| mężczyzn |
32,3 lat |
| kobiet |
35,1 lat |
| Przyrost naturalny |
0,45% |
| Współczynnik urodzeń |
13,64 urodzeń/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów |
9,06 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji |
–0,14 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność wedle płci |
| przy narodzeniu |
1,04 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat |
1,03 mężczyzn/kobiet |
| 15-64 lat |
0,99 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat |
0,69 mężczyzn/kobiet |
| w całej populacji |
0,95 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność niemowląt |
| w całej populacji |
10,99 martwych/1000 żywych urodzeń |
| płci męskiej |
12,37 martwych/1000 żywych urodzeń |
| płci żeńskiej |
9,57 martwych/1000 żywych urodzeń |
| Oczekiwana długość życia |
| w całej populacji |
76,55 lat |
| mężczyzn |
73,3 lat |
| kobiet |
79,92 lat |
| Rozrodczość |
1,89 urodzeń/kobietę |
| HIV/AIDS |
| Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS |
0,6% (2007) |
| Liczba osób żyjących z HIV/AIDS |
10 000 (2007) |
| Liczba zmarłych na HIV/AIDS |
mniej niż 500 (2007) |
Miasta Urugwaju
-
Osobny artykuł: Miasta Urugwaju.
Urugwaj to jedno z najbardziej zurbanizowanych państw Ameryki Południowej. Ludność miejska stanowi blisko 90% ludności kraju. Z tego blisko połowa ludności miejskiej mieszka w stolicy kraju Montevideo, którą zamieszkuje prawie 1,3 mln osób. Liczba ludności innych większych miast, Salto, Ciudad de la Costa czy Paysandú nie przekracza 100 tys. mieszkańców.
Poniższa tabela przedstawia miasta Urugwaju liczące powyżej 20 tys. mieszkańców wedle spisu ludności z 2004 roku:
Gospodarka oraz ekonomia
W miarę stabilna jak na latynoamerykańskie warunki sytuacja polityczna Urugwaju sprawiła, że już przed II wojną światową kraj ten dorobił się miana "latynoskiej Szwajcarii". Urugwaj jest najbardziej rozwiniętym krajem Ameryki Południowej. Jako wyłączny może się poszczycić mianem państwa wysoko rozwiniętego bo jego PKB na jednego mieszkańca w 2002 roku wynosił 12 tys. dolarów.
Rolnictwo oraz rybołówstwo
Podstawą gospodarki kraju jest rolnictwo. Użytki rolne stanowią 84% powierzchni Urugwaju. Uprawia się: pszenicę, kukurydzę, jęczmień, sorgo, buraki cukrowe, bataty, ziemniaki, ryż, drzewa cytrusowe, winorośl oraz tytoń szlachetny. Najistotniejsze znaczenie ma hodowla zapoczątkowana już przez osadników zagospodarowujących pampę. Hoduje się przede wszystkim bydło oraz owce, a także konie. Coraz większego znaczenia nabiera rybołówstwo. Mięso, wełna, skóry oraz produkty pochodzenia zwierzęcego są głównymi artykułami eksportowymi. Odmienne płody rolne nie posiadają większego znaczenia.
Przemysł
Energetyka kraju oparta jest na hydroelektrowniach wybudowanych na rzece Negro z których największą jest Rincón del Bonete. Rząd Urugwaju nie wyklucza jednak budowy w nieodległej przyszłości elektrowni atomowej z uwagi na ostry deficyt energii elektrycznej, który ogranicza rozwój gospodarczy kraju.
Urugwaj ma niewielkie zasoby bogactw mineralnych. Eksploatuje się niewielkie ilości uranu, talku oraz granitu. Przemysł wykorzystuje surowce oraz paliwa sprowadzane z zagranicy.
Najlepiej rozwinięty jest przemysł spożywczy (mleczarski, mięsny, olejarski, tytoniowy), a także włókienniczy (wełniany, skórzany), chemiczny, elektromaszynowy (samochodowy) oraz hutnictwo żelaza.
Największym ośrodkiem przemysłowym jest Montevideo, gdzie leżą zakłady przemysłu mięsnego, cukrowniczego oraz młynarskiego, a także przemysłu skórzanego, włókienniczego, chemicznego (rafineria ropy naftowej) oraz elektromaszynowego.
Handel oraz finanse
Głównymi partnerami handlowymi Urugwaju są jego sąsiedzi – Argentyna, Brazylia oraz państwa Mercosur, na które przypada 45% eksportu oraz 43% importu. Handel z Unią Europejską zawiera w sobie 20% wzajemnych obrotów, natomiast na Stany Zjednoczone przypada 7% eksportu oraz 11% importu.
Turystyka
Ciepły oraz łagodny klimat, morze, latynoska kultura, zabytki oraz dzika przyroda sprawiają, że Urugwaj coraz częściej figuruje w ofertach biur podróży na całym świecie. Z uwagi na z tym turystyka stała się ważnym źródłem dewiz. Sławne kurorty riwiery urugwajskiej na czele z Punta del Este przyciągają coraz więcej spragnionych słońca wczasowiczów. Szczególnie wówczas, kiedy na północnej półkuli panuje zima.
Ponadto turystów przyciągają zabytki oraz atmosfera Montevideo czy Colonia del Sacramento, której historyczna dzielnica była wpisana na listę dziedzictwa UNESCO. Piękno urugwajskiej przyrody ucieleśnia Rezerwat biosfery UNESCO Bañados del Este w północno-wschodniej części kraju.
Rolniczy charakter kraju w połączeniu z tutejszym folklorem stworzyły podstawy do rozwoju agroturystyki. Mimo niezbyt długiej historii ten niewielki latynoski kraj szczyci się bogatym dziedzictwem kulturowym, będącym mieszanką wpływów europejskich oraz afrykańskich, co da się zobaczyć chociażby w wielu placówkach muzealnych.
-
-
-
-
-
Montevideo-siedziba gazety El Popular
-
Uniwersytet Republiki-Wydział Inżynierii
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
Komunikacja
Transport
Wszystkie główne szlaki drogowe oraz kolejowe rozchodzą się promieniście z Montevideo, które jest tym samym najważniejszym węzłem komunikacyjnym Urugwaju. Sieć dróg oraz kolei jest dobrze rozwinięta, szczególnie w południowej części kraju. Im dalej na północ tym ta sieć staje się rzadsza. LFU (Lineas Ferreas Uruguayas) to narodowe linie kolejowe Urugwaju obsługujące zarówno ruch pasażerski jak oraz towarowy. Podstawowy dworzec autobusowy w Montevideo mieści się przy placu Tres Cruzes. Powszechne jest korzystanie z taksówek oraz remises (korporacje taksówkowe dysponujące lepszymi środkami transportu oraz bez tradycyjnego oznakowania pojazdu). W stolicy kraju Montevideo istnieje największy dworzec kolejowy w kraju.
Międzynarodowe porty lotnicze leżą w stolicy, Maldonado oraz Colonia del Sacramento z których największy Carrasco istnieje w Montevideo. Do tego komunikację lotniczą uzupełniają krajowe porty zlokalizowane w pozostałych większych miastach na terenie całego kraju. Urugwajskie linie lotnicze PLUNA (Pluna Lineas Aereas Uruguayas S.A.) obsługują regularne połączenia z Asunción, São Paulo, Rio de Janeiro, Santiago, Buenos Aires oraz Madrytem. Inni przewoźnicy to Aeromas, Air Class Lineas Aereas oraz Uair.
Podstawowym portem morskim jest Montevideo, gdzie oprócz wymiany handlowej oraz przeładunku towarów istotne znaczenie ma żegluga pasażerska pomiędzy portami położonymi po obu brzegach estuarium La Platy. Połączenia pasażerskie obsługuje także port w Colonia del Sacramento.
Dla Urugwaju istotne znaczenie ma także żegluga śródlądowa na drodze wodnej jaką jest rzeka Urugwaj. Tam zlokalizowane są ważne porty rzeczne – Salto, Paysandú oraz Fray Bentos.
Łączność
Największym operatorem telekomunikacyjnym jest państwowa firma ANTEL, natomiast potentatem na rynku telofonii komórkowej jest międzynarodowy, południowoamerykański operator CTI Móvil, jak także firma hiszpańska Telefonica, która przejęła pierwszą prywatną sieć komunikacji komórkowej Movicom.
Polityka społeczna
Urugwajski system opieki socjalnej jest najstarszy oraz najlepiej zorganizowany w całej Ameryce Południowejpotrzebne źródło.
Opieka zdrowotna
Średnia długość życia wynosi 75,5 roku. Dla kobiet 79 lat, a dla mężczyzn 72 lata.
Szpital im.
"Dr. Manuel Quintela" w Montevideo
Oświata
Na uwagę zasługuje fakt, że Urugwajczycy są najbardziej wykształceni spośród wszystkich mieszkańców Ameryki Południowej – 84% ludności ma wykształcenie ponadpodstawowe, a 32% przynajmniej średnie. Analfabetyzm nie przekracza 3%.
Najważniejszym osiągnięciem urugwajskiego systemu edukacyjnego była realizacja tzw. Planu Ceibal. Z uwagi na z nim, w 2009, Urugwaj stał się pierwszym krajem na świecie, który wyposażył wszystkich swoich uczniów szkół podstawowych (i ich nauczycieli) w komputery przenośne, w ramach kampanii One Laptop Per Child (laptop dla każdego ucznia).
Stołeczne uczelnie Uniwersytet Republiki (Universidad de la República ) oraz katolicka Stella Maris College są najbardziej prestiżowe w kraju. W stolicy działa ponadto Uniwersytet Montevideo, prowadzony przez Opus Dei.
Kultura
Urugwaj jest powszechnie znany jako kraj gauchos. Niemniej jednak kraj ten szczyci się imponującymi tradycjami artystycznymi oraz literackimi – stąd wywodzi się wielu słynnych malarzy, poetów, powieściopisarzy oraz dramatopisarzy.
Karnawał
Jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych oraz rozrywkowych Urugwaju jest karnawał, który nie jest jednak tak hucznie obchodzony jak w Brazylii. Największe obchody dzieją się w Montevideo, gdzie odprawiane są tradycyjne ceremonie llamadas (tłum. nawoływanie), będące elementami afrobrazylijskich oraz afrourugwajskich kultów wywodzących się z wierzeń afrykańskich, a polegające na uderzaniu w bęben w rytm "candombe" oraz nawoływaniu innych uczestników bębniarzy do gromadzeniu się w jednym miejscu. Zdarza się, że "comparsa" (zgromadzenie bębniarzy, zespół) może zebrać nawet do stu członków. Przy większej ilości jest bardzo trudne utrzymanie rytmu. W takich sytuacjach "comparsa" rozdziela się na dwie części. Używa się trzech typów bębnów: "chico" – mały, który ma zadanie utrzymać stały rytm, "piano" – największy mający brzmienie basu oraz "repique" – nadający melodie. Obrzędowi temu towarzyszą tancerze oraz wiele kolorowych postaci.
Kuchnia
Kwintesencją urugwajskiej kuchni jest przyrządzana na wszystkie możliwe sposoby wołowina w dużych ilościach. Jedną z najsłynniejszych potraw są medaliony z polędwicy w sosie z dodatkiem czerwonego wina Tannat. Ale typowym oraz najbardziej popularnym daniem jest "asado", które da się zjeść w każdej restauracji, barze albo zwyczajnie "pod chmurką" w zaimprowizowanej jadłodalni. Jest to wołowina (a dokładnie żebra wołowe) pieczone na grillu.
Sport
Na letnich igrzyskach olimpijskich Urugwajczycy wywalczyli dotąd 10 medali w tym 2 złote, 2 srebrne oraz 6 brązowych.
Sportem narodowym Urugwaju, jak w większości Ameryki Południowej, jest piłka nożna. W 1924 r. Urugwaj był reprezentowany przez swoją drużynę piłkarską na Igrzyskach Olimpijskich w Paryżu, jako pierwszy w historii uczestnik z Ameryki Południowej. Zarówno w Paryżu, jak oraz na następnej olimpiadzie w Amsterdamie w 1928 r., Urugwajczyzy, zdobyli złote medale. Urugwajska drużyna jest także jedną z pięciu, które zwyciężyły w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej FIFA dwukrotnie albo więcej razy. Pierwsze zwycięstwo w MŚ Urugwaj odniósł podczas pierwszych mistrzostw w 1930 r., których był w dodatku gospodarzem. W 1950 r., podczas MŚ w Brazylii, Urugwajczycy zwyciężyli po raz drugi, pokonując będących faworytami gospodarzy. Ledwie ponad 3-milionowy Urugwaj jest najmniejszym krajem, który zwyciężył w MŚ w Piłce Nożnej FIFA, a drugim najmniejszym krajem jest Argentyna, która ma ponad 40 mln mieszkańców. Urugwaj jest także 15-krotnym zwycięzcą Copa América, czyli mistrzostw Ameryki Południowej w piłce nożnej, co czyni go najbardziej utytułowaną drużyną strefy CONMEBOL. Najpopularniejszymi zespołami piłki nożnej w Urugwaju są Club Atlético Peñarol (trzykrotny klubowy mistrz świata, pięciokrotny zwycięzca klubowych mistrzostw Ameryki oraz 48-krotny mistrz kraju) oraz Club Nacional de Football (trzykrotny klubowy mistrz świata, trzykrotny mistrz Ameryki oraz 42-krotny mistrz kraju). Najbardziej znanymi piłkarzami z Urugwaju są: Obdulio Varela, Juan Schiaffino, Enzo Francescoli, Gustavo Poyet, Alvaro Recoba, Diego Lugano, Edinson Cavani, Luis Suárez (MVP Copa America 2011), oraz Diego Forlan (zwycięzca Złotego Buta w 2005 r. oraz 2009 r., Najlepszy Gracz Mistrzostw Świata 2010).
W 2006 Urugwajczycy zostali wicemistrzami świata w piłce nożnej plażowej. W finale Mistrzostw Świata rozgrywanych na plaży Copacabana w Rio de Janeiro, ulegli gospodarzom turnieju Brazylijczykom stosunkiem bramek 1:4.
Rugby jest drugim po piłce nożnej sportem narodowym Urugwajczyków. Stanowią aktualnie po Argentynie drugą siłę w Ameryce Południowej.
Polonia urugwajska
Pierwsi Polacy przybyli do Urugwaju w XIX w., po powstaniu styczniowym, m.in.: ceniony lekarz dr Julian Jurkowski, Jan Łukasiewicz – architekt, Erazm Bogoria-Skotnicki – profesor geografii oraz podstawowy inspektor szkół publicznych w Urugwaju, Wacław Radecki – wykładowca psychologii na Uniwersytecie w Montevideo (założył Instytut Psychologii). W okresie międzywojennym przybyło tu ponad 8 tys. Polaków. Byli to przede wszystkim robotnicy. Pierwsze organizacje polonijne powstały w 1927 r. Aktualnie działają m.in.: Towarzystwo Polskie im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Zjednoczone Towarzystwo Polskie oraz Polska Misja Katolicka. Aktualnie w Urugwaju mieszka, wedle wielorakich szacunków, około 10-15 tys. Polaków.
Przypisy
Bibliografia
- Encyklopedia multimedialna WIEM
- Optimus Pascal Multimedialna Encyklopedia Powszechna
- Praca zbiorowa Wielki atlas Świata, encyklopedia geografii
- Philip Gardner, Allan Scott, Andrew Shackleton Geografia państw Świata
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
Sprawdź hasło
Urugwaj w Wikisłowniku
|
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych |
|
|
Organizacja Państw Amerykańskich (OPA) |
|
|
|
|
|
Światowa Organizacja Handlu (WTO) |
|
|
|
 |
|
|
|
.png&filetimestamp=20050918094744)
.jpg&filetimestamp=20070320153400)
