Władysławowo (do 1952 r. Wielka Wieś, kaszb. Wielgô Wies, niem. Großendorf)[1] – miasto oraz gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, największe miasto w powiecie puckim. Położone na Pobrzeżu Gdańskim, nad Morzem Bałtyckim oraz Zatoką Pucką. Mieści się tutaj port morski.
Wedle danych z 31 grudnia 2009 roku miasto miało 15 059 mieszkańców[2].
Położenie
Miasto istnieje w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie puckim. Wedle danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 39,22 km²[3]. Miasto stanowi 6,68% powierzchni powiatu.
Władysławowo jest leżące w północnej części Pobrzeża Kaszubskiego, od północnej strony nad Morzem Bałtyckim, a od południowo-wschodniego nad Zatoką Pucką. Zachodni skrawek miasta leży na Wybrzeżu Słowińskim, a cząstka miasta Chałupy leżą na Mierzei Helskiej.
Miasto graniczy z gminami: Jastarnia, gmina Krokowa, gmina Puck.
Wedle danych z 2002 roku, użytki rolne obszaru Władysławowa wynoszą 54%, a użytki leśne – 18%[4].
Toponimia
W XII oraz XIV wieku stwierdzono miejscowość rybacką o nazwie (łac.) Vela Ves (Wielka Wieś?) oraz wsie pomocnicze Cetniewo oraz Poczerninopotrzebne źródło.
W 1938 roku otwarto nowy port rybacki w Wielkiej Wsi oraz na cześć króla Władysława IV nadano mu nazwę Władysławowo. W 1952 roku z połączenia obszaru kilku sąsiednich gromad założono gminę, która otrzymała nazwę gmina Władysławowo[5]. W 1963 roku całemu obszarowi gminy nadano status miasta o nazwie Władysławowo[6].
Historia
11 lutego 1920 r. generał Józef Haller przybył do Wielkiej Wsi, gdzie odbył rejs kutrem po Bałtyku. Jeden z jego oficerów – ppłk. Henryk Bagiński postanowił kupić tu 20 ha ziemi, nadając nowej osadzie nazwę Hallerowo.
15 czerwca 1927 powstał przystanek kolei "Hallerowo", który stał się zamknięty po niespełna dwóch latach oraz dnia 15 maja 1929 oddano do użytku stację "Wielka Wieś – Hallerowo", aktualnie Władysławowo.
Wiosną 1936 r. rozpoczęto budowę portu rybackiego, którego otwarcie nastąpiło 3 maja 1938 r. Na cześć króla Władysława IV port nazwano Władysławowem.
1 lipca 1952 roku połączono Wielką Wieś, Hallerowo oraz osadę przyportową w jednostkę administracyjną – gminą Władysławowo. Dwa lata później otrzymała ona status osiedla.
Władysławowo otrzymało prawa miejskie 30 czerwca 1963 r., zaś w 1973 – herb. 1 stycznia 1973 r. do Władysławowa włączono obszar osiedla Jastrzębia Góra oraz części obszaru miejscowości Chłapowo oraz Tupadły o powierzchni 1045,62 ha oraz Swarzewo o powierzchni 66,60 ha[7].
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.
W 2000 roku miejską promenadę przemianowano na aleję Gwiazd Sportu.
We Władysławowie swoją pierwszą siedzibę miała jedyna w historii kaszubsko-języczna rozgłośnia radiowa – Radio Kaszëbë, działająca od grudnia 2004 r. Następnie siedziba radia była przeniesiona do Rumi.
Architektura
Widok na południową stronę miasta
Układ urbanistyczny
Miasto ma parę wydzielonych jednostek osadniczych, które są osiedlami bądź dawnymi wsiami włączonymi do Władysławowa. Części miasta[8]: Cetniewo, Chałupy, Chłapowo, Jastrzębia Góra, Karwia, Lisi Jar, Ostrowo, Poczernino, Rozewie, Tupadły. Wśród mieszkańców wyróżnia się także: Osiedle 1000-lecia oraz Sosnowo.
Zabytki
Lista zabytków chronionych prawnie we Władysławowie[9]:
- kościół pw. Wniebowzięcia NMP, wybudowany w latach 1932-36 (zobacz: parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Władysławowie),
- dom przy ul. Merkleina 4, wybudowany w 1922 roku,
- dom gen. Hallera, wybudowany w 1922 roku (ul. Morska 6),
- dom letniskowy przy ul. Kaszubskiej 2, szachulcowy, w części Jastrzębia Góra
- Latarnia Morska Rozewie, wybudowana w XVIII wieku, przebudowana w XIX wieku
Lista obiektów o walorach historycznych:
- dom modernistyczny z 1939 roku, ul. Nadmorska 11
- Dom Rybaka – budynek wzniesiony w latach 50. XX wieku jako hotel dla rybaków. Aktualnie pełni funkcję budynku urzędu miasta, a wieża stanowi punkt widokowy. Niższy taras położony jest na wysokości 45 m n.p.m., a wyższy – 63 m n.p.m. Z wieży widać panoramę miasta, morze, przylądek Rozewie, Zatokę Pucką oraz Mierzeję Helską.
Lista pomników znajdujących się we Władysławowie:
Gospodarka
Widok na port z wieży widokowej Domu Rybaka
W porcie Władysławowo prowadzone jest przetwórstwo ryb, fabryka lodu oraz mączki rybnej, stocznia remontowa. Od maja do października cumują przy jego nabrzeżu jachty sportowe oraz żaglówki.
Wedle danych z 31 grudnia 2009 roku w powiatowym urzędzie pracy było zarejestrowanych 597 mieszkańców Władysławowa[10].
Turystyka
Władysławowo jest miejscowością z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną. Położenie nad otwartym morzem oraz Zatoką Pucką, a także w pobliżu Nadmorskiego Parku Krajobrazowego stanowi jeden z walorów turystycznych. W mieście istnieje port morski położony nad otwartym morzem, którego cząstka stanowi zachodni falochron pełniący także funkcję turystycznego mola. Władysławowo oferuje swoim turystom kąpieliska, których szerokość plaży sięga 200 mpotrzebne źródło. W okresie letnim czynnych jest 12 kąpielisk strzeżonych. Na plaży istnieje siedziba Radia Władek.
Przy. ul. Gen. Józefa Hallera istnieje Lunapark Sowiński, w którym da się skorzystać z młyna widokowego, gokartów. Mieści się tu najwyższa kolejka górska w Polscepotrzebne źródło. Istnieje także możliwość skorzystania z przejażdżki „ciuchcią” szosą Władysławowo – Jastrzębia Góra.
Jednym z deptaków jest aleja Gwiazd Sportu, na której leżą chodnikowe gwiazdy z wypisanymi imionami oraz nazwiskami słynnych sportowców polskich oraz dwóch zagranicznych. Aleja rozciąga się od ulicy Księdza Merkleina aż do zejścia nad morze.
Kultura
W mieście przebiega się corocznie parę wydarzeń kulturalnych. Od 1973 roku przez cały okres wakacyjny w czwartki dzieją się Letnie Koncerty Organowe oraz Kameralne, we władysławowskim kościele. Wykonawcami są instrumentaliści, wokaliści oraz zespoły z całego świata. Z Władysławowa pochodzi także pierwszy polski zespół punkowy – Nocne Szczury, który w 1980 roku zagrał na festiwalu w Jarocinie[11]. Przy ulicy Sportowej w sezonie letnim ma miejsce Jarmark Morski.
Lista obiektów kulturalnych:
Sport oraz rekreacja
We Władysławowie istnieje Ośrodek Przygotowań Olimpijskich "Cetniewo" Centralnego Ośrodka Sportu. Ośrodek dysponuje kortami tenisowymi o nawierzchni ziemnej oraz kortem na hali, boiskami sportowymi, pływalnią, ma wypożyczalnię sprzętu sportowego.
Ochrona przyrody
Administracja
Dom Rybaka – siedziba Urzędu Miasta Władysławowa
Władysławowo jest gminą o statusie miasta. Mieszkańcy wybierają do rady miasta 15 radnych[12]. Organem władz wykonawczych jest burmistrz. Po wyborach w 2010 r. burmistrzem Władysławowa jest Grażyna Cern.
Mieszkańcy Władysławowa wybierają posłów na Sejm z okręgu wyborczego nr 26, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 1. Mieszkańcy Władysławowa wraz z mieszkańcami Jastarni oraz Helu wybierają wspólnie 6 radnych do Rady Powiatu Puckiego (liczącej 19 radnych)[13].
Podział administracyjny
Władysławowo ma 12 jednostek pomocniczych miasta. Z uwagi na z niejednorodnością zabudowy gminy miejskiej, władze miasta ustanowiły 3 rodzaje jednostek pomocniczych:
- Dzielnice miasta
- Cetniewo, Hallerowo, Śródmieście, Szotland, Żwirowa
- Osiedla
- Chałupy, Jastrzębia Góra, Rozewie
- Sołectwa
- Chłapowo, Karwia, Ostrowo, Tupadły
Sprawdź też
Przypisy
Linki zewnętrzne
|
Władysławowo |
|
| Dzielnice |
|
 |
|
| Osiedla |
|
|
| Sołectwa |
|
|
Dawne miejscowości i
części miasta |
|
|
