Warunkowe zawieszenie wykonania kary, warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary – jeden z przewidzianych w prawie karnym środków probacyjnych, polegający na wstrzymaniu realizacji orzeczonej represji prawnokarnej na ściśle oznaczony okres próby, którego przebieg decyduje, czy represja ta zostanie ostatecznie zastosowana.
Podstawową przesłanka do warunkowego zawieszenia kary jest przyjęcie przez sąd pozytywnej prognozy społeczno-kryminologicznej wobec skazanego oraz przekonanie, że kara w takiej postaci osiągnie cele oczekiwane wobec sprawcy, a w szczególności zapobieże powrotowi przez niego do przestępstwa.
Z warunkowym zawieszeniem da się orzec tak karę pozbawienia albo ograniczenia wolności, jak oraz karę grzywny. Przy wymierzaniu kary pozbawienia wolności, Kodeks karny nakazuje orzec karę pozbawienia wolności w postaci bezwględnej (bez warunkowego zawieszenia jej wykonania) tylko wtedy, kiedy jest to bezwzględnie konieczne (gdy cele kary wobec sprawcy, a określone w art. 67 § 1 k.k.w. potrafią zostać tylko osiągnięte w warunkach izolacji penitencjarnej).
Granice zastosowania
Orzeczona kara pozbawienia wolności - co do zasady ogólnej - nie przekracza 2 lat; kara ograniczenia wolności albo grzywny orzeczonej jako kara samoistna.
W przypadku zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary, sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności do 5 lat.
Warunki
Jeżeli jest to wystarczające do osiągnięcia wobec sprawcy celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości oraz warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa.
Okres próby
Zawieszenie wykonania kary następuje na okres próby, który biegnie od uprawomocnienia się orzeczenia oraz wynosi:
- od 2 do 5 lat - w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności;
- od roku do 3 lat - w wypadku warunkowego zawieszenia wykonania grzywny albo kary ograniczenia wolności;
- od 3 do 5 lat - w wypadku warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności wobec sprawcy młodocianego, multirecydywisty albo określonego w art. 65 § 1 k.k.
- od 2 do 10 lat - w wypadku nadzwyczajnego złagodzenia kary pozbawienia wolności w wymiarze do 5 lat.
Sąd orzeka - obligatoryjnie
Dozór jest obowiązkowy wobec młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego, wobec multirecydywisty oraz skazanego określonego w art. 65 § 1 k.k. a także wobec osoby, która dopuściła się przestępstwa w związku z zaburzeniami preferencji seksualnych (art. 73 §2 k.k.).
Sąd orzeka - fakultatywnie
- Przy zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności - grzywnę w wysokości do 270 stawek dziennych, jeżeli jej wymierzenie na innej podstawie nie jest możliwe.
- Przy zawieszeniu wykonania kary ograniczenia wolności - grzywnę w wysokości do 135 stawek dziennych.
- Dozór kuratora albo osoby godnej zaufania, stowarzyszenia, instytucji albo organizacji społecznej, do której trzeba troska o wychowanie, zapobieganie demoralizacji albo pomoc skazanym.
Obowiązki
Zawieszając wykonanie kary sąd może zobowiązać skazanego do:
- informowania sądu albo kuratora o przebiegu okresu próby,
- przeproszenia pokrzywdzonego,
- wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie innej osoby,
- wykonywania pracy zarobkowej, do nauki albo przygotowania się do zawodu,
- powstrzymania się od nadużywania alkoholu albo używania innych środków odurzających,
- poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu albo rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym za zgodą *uczestnictwu w programach korekcyjno-edukacyjnych (w tym wypadku wymagana jest zgoda skazanego),
- uczestnictwa w oddziaływaniach korekcyjno-edukacyjnych,
- powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach albo miejscach,
- powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonym albo innymi osobami w określony sposób albo zbliżania się do pokrzywdzonego albo innych osób,
- opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym,
- innego stosownego postępowania w okresie próby, jeżeli może to zapobiec ponownemu popełnieniu przestępstwa,
- naprawienia szkody w całości albo w części, chyba że orzekł środek karny (w postaci obowiązku naprawienia szkody) albo do uiszczenia świadczenia pieniężnego na określony cel społeczny.
Czas oraz sposób wykonania nałożonych obowiązków sąd wyznacza po wysłuchaniu skazanego. Nadto nałożenie obowiązku poddania się leczeniu wymaga zgody skazanego.
Wykonanie kary - obligatoryjne
- Jeżeli skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności.
- Jeżeli skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy albo groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej albo innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy albo groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej albo innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.
Wykonanie kary - fakultatywne
- Jeżeli skazany w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, w szczególności kiedy popełnił inne przestępstwo.
- Jeżeli skazany uchyla się od uiszczenia grzywny, od dozoru, wykonania nałożonych obowiązków albo orzeczonych środków karnych.
- Jeżeli skazany po wydaniu wyroku, lecz przed jego uprawomocnieniem się, rażąco narusza porządek prawny, a w szczególności kiedy w tym czasie popełni przestępstwo.
Przed wydaniem postanowienia w przedmiocie zarządzenia wykonania zawieszonej kary, skazany albo jego obrońca powinien zostać wysłuchany, chyba że zachodzą okoliczności obligatoryjnego zarządzenia wykonania kary.
Właściwość sądu
W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary oraz w sprawie zarządzenia wykonania zawieszonej kary właściwy jest sąd, który w danej sprawie orzekał w pierwszej instancji, jednakże w stosunku do osoby skazanej przez sąd powszechny pozostającej pod dozorem właściwy jest sąd rejonowy, w którego okręgu dozór jest albo ma być wykonywany.
Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia próby. Przy czym w okresie tym także musi nastąpić uprawomocnienie się orzeczenia o zarządzeniu kary.
Zatarcie skazania
Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa z upływem 6 miesięcy od zakończenia próby. Jeżeli wobec skazanego orzeczono grzywnę albo środek karny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem ich wykonania; nie dotyczy to środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody.
