Wielkie Pytanie o Życie, Wszechświat oraz całą resztę – jeden z motywów książek Douglasa Adamsa z tzw. trylogii (składającej się z pięciu części) – Autostopem przez galaktykę.
Pytanie oraz odpowiedź
|
|
Ten artykuł trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi:
Wymagany bezosobowy styl encyklopedyczny.
Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Historia pytania
Ultimate Question of Life, the Universe, and Everything (inne tłumaczenie to: Ostateczne Pytanie dotyczące Życia, Wszechświata oraz Całej Reszty) było zadane przez wybitnie inteligentne istoty z innego wymiaru (znane ludziom jako Myszy) wysoce wyrafinowanemu komputerowi, skonstruowanemu jedynie na tę okazję: Deep Thought (Głęboka Myśl). Po siedmiu oraz pół milionach lat skomplikowanych obliczeń Deep Thought udzielił odpowiedzi, dotyczącej Życia, Wszechświata oraz Całej Reszty.
Brzmiała ona 42.
Odpowiedź ta bez wątpienia nie usatysfakcjonowała Myszy. Deep Thought poradził im wtedy, by znalazły Pytanie. Wymagało to skonstruowania kolejnej maszyny, o wiele bardziej skomplikowanej. I tak powstała Ziemia wraz z jej mieszkańcami.
W jednej z kolejnych części pięciotomowej trylogii Adamsa "The Restaurant at the End of the Universe" (Restauracja na Krańcu Wszechświata), Arthur Dent odkrywa w końcu "Pytanie O Życie, Wszechświat oraz Wszystko" brzmi ono:
- Co otrzymasz, kiedy pomnożysz sześć przez dziewięć?
Odpowiedzią, jak już wiemy jest 42. Ale w związku z tym, że 6x9=54, okazuje się, że Wszechświat jest po prostu nieracjonalny, co potwierdza sam Arthur, komentując Wielkie Pytanie: "Zawsze wiedziałem, że z tym wszechświatem jest coś całkiem nie w porządku". Nie mamy jednak dowodu, że pytanie znalezione przez Denta jest tym samym, na które odpowiedziała Deep Thought. Istnieją sugestie, że obliczenia zostały wykonane w niestandardowym systemie numerycznym (w trzynastkowym systemie liczbowym zapis 42 oznacza rzeczywiście 4x13+2x1=52+2=54).
Istota o imieniu Prak z tomu Life, the Universe and Everything, której przedawkowano serum prawdy (przez co poznała całą prawdę) twierdzi, że w istocie 42 jest odpowiedzią na Pytanie. Jest jednak niemożliwym poznanie, dla tego samego Wszechświata, równocześnie Pytania oraz Odpowiedzi, albowiem kiedy to nastąpi, zostanie on zniszczony oraz zastąpiony czymś jeszcze bardziej nonsensownym oraz nieracjonalnym. Prak spekuluje, że możliwe, że już to nastąpiło. Podobnym zagadnieniem jest twierdzenie Gödla o niezupełności systemów wystarczająco skomplikowanych.
Tło filozoficzne
Pytanie to jest kpiną z tzw. pytań egzystencjalnych dotyczących tajemnicy bytu[1]. Niemiecki filozof Martin Heidegger zadawał je w wielu swoich dziełach[2]. Nie wahał się on poświęcić części swej kariery na zmaganie się z jedną z możliwych wersji Pytania Ostatecznego: "Dlaczego jest raczej coś niż nic?"[3]; "42" jest odpowiedzią w tym kontekście całkowicie satysfakcjonującą.
Douglas Adams wydaje się natomiast sugerować, że nie są wielkie generalne pytania, o treści tak głębokiej, że trudnej do sformułowania. Postawa ta jest bliska filozofii neo-pozytywistycznej, która odrzuca cząstka problemów metafizycznych jako niemożliwe do sformułowania w terminach niemetaforycznych, oraz przez to nieistniejące. Przed neopozytywistami, Ludwig Wittgenstein określił granice naszego świata jako granice naszego języka. Twierdził jednocześnie, że to, czego nie możemy ująć sensownie myślą, nie może też być sensownie wypowiedziane[4]; metoda, którą zalecał filozofom, polegała na tym, by wypowiadać jedynie zdania należące do nauk przyrodniczych, a kiedy ktoś proponuje tezy metafizyczne, wykazać, że nie nadał faktycznego znaczenia niektórym z używanych przez siebie słów[5]. Douglas Adams prawdopodobnie stosował tę – albo podobną – metodę, w sposób przynajmniej równie przekonujący.
Opinia Douglasa Adamsa
Słowa Douglasa Adamsa:
- Odpowiedź jest bardzo prosta. To był żart. Chodziło o to, by była to jakaś liczba, zwykła, niewielka liczba, oraz tę właśnie wybrałem. […] Usiadłem przy biurku, pogapiłem się na ogród, pomyślałem "42 będzie w porządku". Wystukałem to na maszynie. Sprawa zakończona.[6]
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ John Cottingham, On the meaning of life, Routledge, 2003, rozdz. "The Question One", s. 1-31.
- ↑ zob. Brian M. Stableford, Algebraic fantasies and realistic romances: more masters of science fiction, Wildside Press LLC, 1995, s. 101.
- ↑ Ta wersja znana jest z filozofii Leibniza
- ↑ Traktat logiczno-filozoficzny, 5.61
- ↑ Tamże, 6.53.
- ↑ alt.fan.douglas-adams.
Bibliografia
- The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (1979)
- The Restaurant at the End of the Universe (1980)
- Life, the Universe and Everything (1982)
- So Long, and Thanks For All the Fish (1984)
- Mostly Harmless (1992)
Linki zewnętrzne