Wojciech Witold Jaruzelski (ur. 6 lipca 1923 w Kurowie) – polski polityk oraz dowódca wojskowy, działacz komunistyczny, prezydent PRL (1989) oraz prezydent RP (1989–1990), generał armii Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP (1960–1965), szef Sztabu Generalnego WP (1965–1968), minister obrony narodowej (1968–1983), przewodniczący Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnik Sił Zbrojnych, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych na wypadek wojny, współtwórca Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego; w nocy 12/13 grudnia 1981 stanął na czele junty – Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która w czasie stanu wojennego (1981-1983) sprawowała faktyczną władzę w Polsce, członek Biura Politycznego KC PZPR (1971–1989), I sekretarz KC PZPR (1981–1989), poseł na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII oraz IX kadencji, prezes Rady Ministrów PRL (1981–1985), przewodniczący Rady Państwa PRL (1985–1989).
Życiorys
Dzieciństwo oraz młodość
Wywodzi się z rodziny ziemiańskiej herbu Ślepowron. Ojciec (Władysław Mieczysław Jaruzelski) walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, dziadek (Wojciech Jaruzelski senior) w powstaniu styczniowym[2]. Wojciech Jaruzelski przyszedł na świat w majątku w Kurowie, gdzie jego ojciec zajmował wtedy posadę administratora. 7 października 1923 stał się ochrzczony w tamtejszym kościele rzymskokatolickim.
Przed wojną uczęszczał do gimnazjum prowadzonego przez zakon marianów na warszawskich Bielanach. We wczesnej młodości był bardzo religijnym oraz dobrze zapowiadającym się uczniem. W 1939 wraz z rodziną przeniósł się na Litwę, a po aneksji tego kraju przez ZSRR w 1940 stał się zesłany na Syberię. Pracował w tajdze[3] przy wyrębie lasów, gdzie nabawił się choroby oczu, ślepoty śnieżnej, która trwale uszkodziła mu wzrok. Podczas zesłania zmarł jego ojciec, Władysław, pochowany w Bijsku.
Kariera wojskowa
II wojna światowa
Sam Jaruzelski po nieudanej próbie dostania się do armii Andersa, ukończył szkołę oficerską w Riazaniu oraz stał się skierowany do 2. Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego jako dowódca plutonu zwiadu. Jako pomocnik szefa sztabu 5. Pułku Piechoty ds. zwiadu, przeszedł szlak bojowy 1. Armii Wojska Polskiego. Brał udział w walkach nad Wisłą, na przyczółku magnuszewskim, o Warszawę, o przełamanie Wału Pomorskiego, a także nad Bałtykiem, Odrą oraz Łabą.
Polska Ludowa
Wedle dokumentów znajdujących się w archiwach IPN współpracował w latach 1946–1954 jako agent informator z Informacją Wojskową pod pseudonimem „Wolski”[4]. Odmienną interpretację wydarzeń przedstawia Wojciech Jaruzelski:..nie byłem w informacji wojskowej... natomiast ja zostałem posądzony o to, że byłem tajnym współpracownikiem, którego pozyskano do tej współpracy 23 marca ’46 r. Byłem wtedy chyba jeszcze kapitanem, czy porucznikiem nawet, było to w Hrubieszowie w czasie walk z podziemiem ukraińskim, krwawych walk. Ja byłem szefem zwiadu pułku oraz współpracowałem rzeczywiście oraz to było absolutnie zrozumiałe oraz konieczne z szefem kontrwywiadu pułku. I nie wiem skąd przeniesiono potem dalej tę formułę, bez żadnych podstaw...[5][6].
W 1947 roku Jaruzelski (w skierowaniu wpisano Jarozelski) stał się wysłany w celu uzupełnienia edukacji wojskowej do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie[7], które ukończył z wynikiem bardzo dobrym[8]. Później w oficjalnych publikacjach podawano, że był absolwentem nie CWP, lecz Wyższej Szkoły Piechoty w Rembertowie (która w 1947 roku jeszcze nie istniała)[9]. W okresie 1 października 1952 do 3 października 1953 roku, jak wynika z informacji zawartych w personalnej teczce Jaruzelskiego, odbył kurs doskonalenia dowódców w Akademii Sztabu Generalnego (brak nazwiska na zachowanych listach słuchaczy kursów w ASG)[10]. W latach 1947–1957 był wykładowcą taktyki oraz służby sztabów w Wyższej Szkole Piechoty, szefem Zarządu Akademii Wojskowych, Szkół oraz Kursów Oficerskich oraz zastępcą szefa Głównego Zarządu Wyszkolenia Bojowego (w 1956 awansowany jako najmłodszy w korpusie oficerskim do stopnia generała); w październiku tego samego roku, jako wyłączny polski generał, opowiedział się za pozostaniem marszałka Konstantego Rokossowskiego w LWP. W latach 1950–1952 brał udział w zajęciach dwuletniego Wieczorowego Uniwersytetu Marksizmu oraz Leninizmu, które ukończył z oceną bardzo dobrą. W latach 1957–1960 dowodził 12. Dywizją Zmechanizowaną w Szczecinie.
Jako dowódca sił zbrojnych PRL 16 lipca 1975 wyraził zgodę zestrzelenia polskiego cywilnego samolotu AN-2, którego pilot Dionizy Bielański zamierzał uciec do Austrii[11][12].
Zawodową służbę wojskową zakończył 31 stycznia 1991.
Awanse
Kariera polityczna w PRL
W 1960 stał się powołany na stanowisko szefa Głównego Zarządu Politycznego WP[13], a w 1962 mianowany wiceministrem obrony narodowej. Od 1965 pełnił funkcję szefa Sztabu Generalnego WP.
Do Polskiej Partii Robotniczej wstąpił w 1947. Od 1964 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR. W latach 1970–1971 był zastępcą członka, a od 1971 – członkiem Biura Politycznego KC PZPR. Na IV Plenum KC PZPR (18 października 1981) stał się wybrany I sekretarzem KC PZPR.
Marzec 1968
W okresie 1967–1968 jako członek ścisłego kierownictwa resortu obrony aktywnie włączył się w organizację czystek antysyjonistycznych w wojsku[14]. Odpowiedzialny był za usuwanie z armii oraz degradację blisko 1300 oficerów pochodzenia żydowskiego albo Polaków ożenionych z kobietami pochodzenia żydowskiego, co było częścią antysemickich działań władz państwowych, których kulminacją były tzw. wydarzenia marcowe.
Fidel Castro (po lewej) oraz Wojciech Jaruzelski (po prawej), maj 1972
Od 11 kwietnia 1968 do 21 listopada 1983 był ministrem obrony narodowej. Podczas pełnienia tej funkcji podległe mu jednostki LWP brały udział w tłumieniu Praskiej Wiosny przez siły Układu Warszawskiego w ramach operacji Dunaj.
Grudzień 1970
Wojciech Jaruzelski nadzorował także tłumienie wystąpień robotników w czasie wydarzeń grudnia 1970 na Wybrzeżu, piastował wówczas stanowisko ministra obrony narodowej. Z tego powodu zarzucano mu współodpowiedzialność za krwawe wydarzenia, do których wtedy doszło. Jaruzelski twierdził, iż rozkaz strzelania do robotników zapadł w najwyższym kierownictwie PZPR, do którego, jako zastępca członka Biura Politycznego KC PZPR, on wtedy nie należał oraz nie ponosi odpowiedzialności za to, co się stało.
Nie protestował przeciwko decyzji o użyciu broni wobec demonstrantów[15], która zapadła na posiedzeniu Biura Politycznego KC PZPR 15 grudnia w Warszawie (był na nim obecny). Zdaniem krytyków gen. Jaruzelskiego, niedobór jego sprzeciwu oraz jednomyślność decyzyjna innych członków narady wskazują, iż w rzeczywistości decyzja o użyciu broni zapadła kolegialnie[15], zatem gen. Jaruzelski ponosi za tę decyzję współodpowiedzialność.
Uczestniczył także w przygotowaniach do pacyfikacji strajków na Wybrzeżu, wydając jako minister obrony narodowej rozliczne decyzje – 8 grudnia 1970 gen. Jaruzelski wydał rozkaz[15] (rozkaz MON nr 8884/Oper.) (...) w sprawie zasad współdziałania wojska oraz resortu spraw wewnętrznych w zakresie zwalczania wrogiej działalności (...), który stanowił podstawę do kooperacji MON oraz MSW w tłumieniu robotniczych protestów w czasie wydarzeń grudnia 1970 oraz był jedną z przyczyn późniejszej masakry.
Również 14 grudnia 1970 o godz. 23:40 z polecenia gen. Jaruzelskiego szef Sztabu Generalnego WP wydał tajny szyfrogram[15] nakazujący dowódcom okręgów wojskowych przeprowadzających akcję pacyfikacyjną na Wybrzeżu podjęcie działań w przypadku ewentualnego użycia wojsk do zadań specjalnych oraz faktycznie włączający siły zbrojne do konfliktu.
Stan wojenny
-
Już od sierpnia 1980 rozpoczął prace studyjne nad wprowadzeniem stanu wojennego w Polsce, prowadzone w ramach Komitetu Obrony Kraju oraz Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. 12 listopada 1980, dwa dni po oficjalnej rejestracji NSZZ „Solidarność” ujawnił na posiedzeniu KOK-u, że przygotowany stał się zestaw niezbędnych aktów prawnych dotyczących stanu wojennego[16]. 1 grudnia władze ZSRR przekazały polskim wojskowym plany wkroczenia wojsk radzieckich do Polski w ramach ćwiczeń Sojuz 81. Gotowość operacyjną do przekroczenia granicy wyznaczono na 8 grudnia.
5 grudnia na szczycie państw Układu Warszawskiego w Moskwie gen. Wojciech Jaruzelski przedstawił koncepcję samodzielnego zlikwidowania „Solidarności” oraz opozycji, kiedy tylko wystąpią pierwsze oznaki wyczerpania społeczeństwa.
13 grudnia 1981 wprowadził w Polsce stan wojenny oraz stanął na czele Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (WRON).
W lutym 1992 Sejm przeważającą liczbą głosów podjął uchwałę, w której uznał decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego za sprzeczną z konstytucją PRL. Powołano specjalną komisję do przesłuchania ówczesnych członków Rady Państwa, po roku parlament stał się jednak rozwiązany, a przejmujące wówczas władzę SLD oraz PSL zrezygnowały z kontynuacji śledztwa parlamentarnego. Jaruzelskiego doceniono, zapraszając go na pierwsze posiedzenie Sejmu II kadencji. W 1996 komisja odpowiedzialności konstytucyjnej gromadząca dokumenty dotyczące stanu wojennego uznała, że wprowadzenie stanu wojennego było „wyższą koniecznością”, sejm umorzył postępowanie wobec Jaruzelskiego podzielając opinię tej komisji.
Jedna z osób represjonowanych w okresie stanu wojennego, działacz chłopski Stanisław Helski uderzył Jaruzelskiego kamieniem w twarz podczas spotkania 11 października 1994, na którym promował on swą książkę w księgarni na placu Legionów we Wrocławiu[17].
Od 1993[18], w rocznicę ogłoszenia stanu wojennego, przed domem Wojciecha Jaruzelskiego (przy ul. Ikara na Mokotowie[19]) dzieją się demonstracje przeciwników oraz zwolenników wprowadzenia stanu wojennego. 13 grudnia 2003 po raz pierwszy uczestniczyli w manifestacji zwolennicy Jaruzelskiego, którzy podziękowali mu za decyzję o wprowadzeniu stanu wojennego. Oryginalnie Jaruzelski wyszedł do demonstrujących, dziękując im za wyrazy poparcia oraz zagrzewając do dalszej walki „na froncie ideologicznym oraz edukacyjnym”, podkreślił, iż „gdyby nie stan wojenny z 13 grudnia 1981, nie byłoby 13 grudnia w Kopenhadze oraz w Brukseli”[20].
Prezes Rady Ministrów oraz I sekretarz KC PZPR
W latach 1961–1989 był posłem na Sejm PRL III, IV, V, VI, VII, VIII oraz IX kadencji. W 1981 stał się prezesem Rady Ministrów. Współtworzył PRON. W 1983 stał się powołany przez Sejm na przewodniczącego Komitetu Obrony Kraju – Zwierzchnika Sił Zbrojnych, a przez Radę Państwa mianowany Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych na wypadek wojny.
W latach osiemdziesiątych inicjował reformy gospodarcze oraz instytucjonalne (np. powołanie Trybunału Stanu, Rzecznika Praw Obywatelskich czy Naczelnego Sądu Administracyjnego). Był twórcą Rady Konsultacyjnej przy Przewodniczącym Rady Państwa, która skupiała także kilku krytyków systemu, np. Macieja Giertycha, Ryszarda Bendera, Władysława Siłę-Nowickiego czy Krzysztofa Skubiszewskiego. Próby przemian gospodarczych spaliły na panewce (klęska w referendum).
Wedle Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej pracującej do 1994 Wojciech Jaruzelski wraz z Czesławem Kiszczakiem posiadali w 1989 wydać polecenie zniszczenia stenogramów posiedzeń KC PZPR. Na początku lat 90. toczyło się w tej sprawie postępowanie, później, ze względów formalnych, umorzone[21][22].
Przewodniczący Rady Państwa oraz prezydent PRL
6 listopada 1985 stał się powołany przez Sejm na przewodniczącego Rady Państwa. Funkcję tę sprawował aż do czasu zastąpienia Rady Państwa urzędem Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 19 lipca 1989.
Był podstawowym animatorem Okrągłego Stołu, choć nie uczestniczył w jego obradach. Nie kandydował też w przegranych przez komunistów wyborach do Sejmu w czerwcu 1989.
Gdy Wojewódzka Rada Narodowa w Białymstoku w 1983 zasugerowała nadanie mu stopnia marszałka Polskipotrzebne źródło, odmówił. Miał podobno powiedzieć, że marszałkowie podczas wojny dowodzili armiami, a on zaledwie plutonem kawaleriipotrzebne źródło. Poza tym WRN nie była organem uprawnionym do występowania z takimi wnioskami.
W dniach 9-11 lipca 1989 przyjął goszczącego w Polsce z oficjalną wizytą prezydenta USA George H. Busha.
III Rzeczpospolita
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
-
3 lipca 1989 Adam Michnik opublikował na łamach „Gazety Wyborczej” artykuł zatytułowany Wasz prezydent, nasz premier, gdzie pośrednio odniósł się do kontraktu zawartego przy Okrągłym Stole, kiedy obie strony zgodziły się na ustanowienie urzędu prezydenta PRL.
Jeszcze 30 czerwca w obliczu demonstracji antykomunistycznej, jaka przeszła ulicami Warszawy pod hasłem Jaruzelski-musisz odejść (demonstracja ta była rozpędzona przez milicję), Wojciech Jaruzelski, przemawiając na XIII Plenum KC PZPR, oświadczył, że wycofuje swoją kandydaturę oraz zaproponował na najwyższy urząd w państwie Czesława Kiszczaka. Dopiero 18 lipca zgodził się ponownie kandydować na ten urząd, uzyskawszy poparcie NSZZ „Solidarność”[23].
Od 3 aż do 19 lipca Konfederacja Polski Niepodległej zorganizowała pikietę pod gmachem parlamentu (tym razem interwencja ZOMO okazała się nieudolna) oraz mniejsze demonstracje m.in. w Krakowie, Katowicach, Lublinie, Białymstoku, Kielcach, Opolu, Radomiu oraz Toruniu, sprzeciwiając się wyborowi Jaruzelskiego na prezydenta[24].
19 lipca 1989 Jaruzelski stał się jednak prezydentem PRL, a od 31 grudnia 1989 prezydentem Rzeczpospolitej Polskiej, wybrany przez Zgromadzenie Narodowe przewagą jednego głosu. O jego wyborze zdecydowała postawa posłów oraz senatorów wybranych z list „Solidarności”. Popierał reformy rządu Mazowieckiego.
13 kwietnia 1990 podczas oficjalnej wizyty w ZSRR otrzymał od Michaiła Gorbaczowa kopie dokumentów dotyczących zbrodni katyńskiej z 1940.
W wyniku nacisku społecznego 19 września 1990 przesłał do marszałka Sejmu Mikołaja Kozakiewicza projekt ustawy konstytucyjnej skracający jego kadencję oraz wprowadzający do porządku konstytucyjnego wybory powszechne prezydenta RP.
Z chwilą objęcia urzędu przez nowo wybranego prezydenta elekta Lecha Wałęsy 22 grudnia 1990 na mocy art. 2 Ustawy z dnia 27 września 1990 o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wygasła kadencja prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego.
Działalność po prezydenturze
Po 1990 wycofał się z życia politycznego, choć brał udział w debatach społecznych oraz politycznych (wypowiadał się na temat członkostwa Polski w Unii Europejskiej).
Jako były prezydent RP, zgodnie z ustawą o uposażeniu byłych prezydentów z 1996, Jaruzelski objęty jest dożywotnią ochroną osobistą Biura Ochrony Rządu. Z urzędu przysługuje mu także emerytura prezydencka, ale Jaruzelski nie pobiera pensji byłego prezydenta, decydując się na pozostanie przy generalskiej. Przysługują mu także pieniądze na prowadzenie biura oraz prawo do korzystania z lecznic państwowych.
9 maja 2005 na zaproszenie prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego wziął udział w delegacji państwowej na uroczystości z okazji 60. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Moskwie. Został tam odznaczony przez prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina Medalem 60-lecia Zwycięstwa. Ceremonia odbyła się podczas przyjęcia, wydanego na Kremlu przez rosyjskiego prezydenta[25].
Wojciech Jaruzelski, sierpień 2009
9 maja 2010 na zaproszenie wykonującego obowiązki prezydenta RP Bronisława Komorowskiego wziął udział w delegacji państwowej na uroczystości z okazji 65. rocznicy zakończenia II wojny światowej w Moskwie. Spotkał się m.in. z prezydentem Federacji Rosyjskiej Dmitrijem Miedwiediewem oraz odwiedził miejsce katastrofy smoleńskiej oraz cmentarz w Katyniu.
24 listopada 2010 na zaproszenie prezydenta RP Bronisława Komorowskiego wziął udział w Pałacu Prezydenckim w posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa Narodowego[26].
Życie osobiste
Żoną Wojciecha Jaruzelskiego jest od 1960 Barbara Jaruzelska (ślub wzięli w Szczecinie), doktor filologii germańskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Ma córkę Monikę (małżonkę Dariusza Fedyniaka) oraz wnuka Gustawa.
W marcu 2011 u Wojciecha Jaruzelskiego zdiagnozowano chłoniaka (nowotwór złośliwy) po tym, jak dwa tygodnie wcześniej trafił do szpitala z powodu infekcji układu oddechowego oraz wysokiej gorączki[27]. Pod koniec marca stał się ponownie przyjęty do szpitala, gdzie przeszedł tygodniowy zabieg chemioterapii[28].
Postępowanie przed Trybunałem Stanu
- 6 grudnia 1991 – 51 posłów Konfederacji Polski Niepodległej złożyło do Marszałka Sejmu wstępny wniosek o pociągnięcie do odpowiedzialności konstytucyjnej oraz karnej przed Trybunałem Stanu 26 osób związanych z wprowadzeniem oraz realizacją stanu wojennego (w tym oraz Wojciecha Jaruzelskiego). Postępowanie prowadziła sejmowa Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Sejmu I oraz II kadencji[29].
- 23 października 1996 – Sejm II kadencji uchwałą umorzył postępowanie prowadzone w tej sprawie (M.P. 1996 Nr 67, poz. 629).
Procesy karne
- 17 kwietnia 2007 prokuratorzy pionu śledczego Instytutu Pamięci Narodowej zakończyli śledztwo przeciwko autorom stanu wojennego – Wojciechowi Jaruzelskiemu oraz Czesławowi Kiszczakowi (w sumie aktem oskarżenia objęto 9 osób) oraz skierowali przeciwko nim akt oskarżenia do Sądu Rejonowego Warszawa-Śródmieście. Podstawą do postawienia zarzutów były m.in. odtajnione przez ministra obrony Radosława Sikorskiego dokumenty Układu Warszawskiego, w tym także „Myśl przewodnia wprowadzenia stanu wojennego” podpisana w marcu 1981 przez Jaruzelskiego oraz Kanię.
Wojciech Jaruzelski, jako stojący na czele utworzonej w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, stał się oskarżony o:
- zbrodnię komunistyczną, polegającą na kierowaniu „związkiem przestępczym o charakterze zbrojnym, mającym na celu popełnianie przestępstw”
- podżeganie członków Rady Państwa PRL (organ ten formalnie wprowadził stan wojenny w PRL) do przekroczenia ich uprawnień poprzez uchwalenie dekretów o stanie wojennym w czasie trwającej sesji Sejmu PRL – wbrew obowiązującej wówczas Konstytucji.
Postępowanie sądowe rozpoczęło się w marcu 2008[30]. Akt oskarżenia nie stał się odczytany, albowiem sąd w maju 2008 nakazał prokuratorowi z IPN-u uzupełnienie materiału dowodowego[31] m.in. o przesłuchanie świadków Margaret Thatcher oraz Michaiła Gorbaczowa[32][33].
- Jest także oskarżony w procesie o „sprawstwo kierownicze” masakry robotników Wybrzeża w grudniu 1970[34].
Książki
Publikacje w języku polskim
- Stan wojenny. Dlaczego... (współpraca: Marek Jaworski, Włodzimierz Łoziński), Wyd. BGW, Warszawa 1992, ISBN 83-7066-345-1.
- Różnić się mądrze. Jak doszło do stanu wojennego , Wyd. „Książka oraz Wiedza”, Warszawa 1999, ISBN 83-05-13118-1.
- Wyjaśniam, Wyd. MADO, Toruń 2001, ISBN 83-7322-125-5.
- Przed Sądem, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2002, ISBN 83-7322-182-4.
- Przeciwko bezprawiu, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2004, ISBN 83-7322-927-2.
- Pod prąd. Refleksje rocznicowe, Wyd. Comandor, Warszawa 2005, ISBN 83-88329-97-9.
- Historia nie powinna dzielić, Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2006, ISBN 83-89886-73-1.
- Być może to ostatnie słowo. (Wyjaśnienia złożone przed Sądem), Wyd, Comandor, Warszawa 2009, ISBN 978-83-7473-039-6.
- Starsi o 30 lat, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011, ISBN 978-83-7780-165-9[35].
Publikacje obcojęzyczne
- Parteitag der Polnischen Vereinigten Arbeiterpartei, Wyd. Dietz, Berlin 1987, ISBN 3-320-00877-3.
- Hinter den Türen der Macht. Der Anfang vom Ende einer Herrschaft., Wyd. Militzke, Lipsk 1996, ISBN 3-86189-089-5.
- Уроки истории – не соль на раны: беседа с Валентином Оскоцким (Lekcja historii – nie sól na rany: wywiad z Walentynem Oskockim), Wyd. Uzorocze, Riazań 2000 ISBN 5-85057-262-7.
Odznaczenia
Polskie
W sierpniu 1999 odznaczony medalem „Cztery Wieki Stołeczności Warszawy”. Wręczył go ówczesny wiceprezydent miasta Jacek Zdrojewski. 21 grudnia 1999 Wojciech Jaruzelski zwrócił medal otrzymany w sierpniu po wiadomości prasowej informującej, że prezydent Warszawy Paweł Piskorski nie podtrzymałby tej decyzji, gdyby był o niej poinformowany. W liście do prezydenta miasta Wojciech Jaruzelski napisał m.in.:
|
Z całą powagą przyjąłem też Pańskie stwierdzenie, iż Pan nie przyznałby mi tego medalu. Wyciągając z powyższego logiczny wniosek, zwracam go na Pańskie ręce. Będę starał się zadowolić medalem z 1945 Za Wyzwolenie Warszawy, a także orderem Virtuti Militari, dwoma Krzyżami Walecznych oraz trzema srebrnymi Medalami Zasłużonym na Polu Chwały, w których to odznaczeniach mieści się cząstka uznania także dla warszawskiego etapu mej żołnierskiej drogi.
|
26 marca 2006 Wojciech Jaruzelski stał się odznaczony przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Zesłańców Sybiru. Komentując ten fakt, stwierdził, że cieszy się, iż prezydent Kaczyński wzniósł się ponad historyczne podziały. Po ujawnieniu tego faktu przez TVN Kancelaria Prezydenta oświadczyła, że Jaruzelski stał się odznaczony przez pomyłkę, albowiem Prezydent akceptował tylko postanowienia, nie zaś listy osób oraz nie zdawał sobie sprawy, że na liście jest Wojciech Jaruzelski[36]. Po tym oświadczeniu Jaruzelski odesłał otrzymane odznaczenie[37] prezydentowi Lechowi Kaczyńskiemu.
Zagraniczne
Wywód genealogiczny
| 4. Wojciech Jaruzelski |
|
|
|
| |
|
2. Władysław Mieczysław Jaruzelski |
| 5. NN |
|
|
|
|
| |
|
|
1. Wojciech Jaruzelski |
| 6. Hipolit Zaremba |
|
|
| |
|
3. Wanda Zaremba |
|
|
| 7. NN |
|
|
|
| |
Wojciech Jaruzelski w filmie oraz teatrze
Wojciechowi Jaruzelskiemu poświęcono filmy oraz sztuki teatralne. W 2009 powstał film dokumentalny Towarzysz Generał w reżyserii Roberta Kaczmarka oraz Grzegorza Brauna, a w 2011 dramat Generał Jarosława Jakubowskiego[41]. W 2011 roku powstał film Towarzysz generał idzie na wojnę w reżyserii Roberta Kaczmarka oraz Grzegorza Brauna[42].
Ciekawostki

Opancerzone
Volvo 760 GLE, którym poruszał się prezydent Wojciech Jaruzelski

Opancerzone
Volvo 760 GLE, którym poruszał się prezydent Wojciech Jaruzelski
Sprawdź też
Przypisy
- ↑ 31 grudnia 1989 nastąpiła przeistoczenie nazwy państwa z Polska Rzeczpospolita Ludowa na Rzeczpospolita Polska.
- ↑ Jakub Kopeć, Dossier Generała. Wydawnictwo Interim, Warszawa 1991.
- ↑ Dokładnie w Górach Ałtajskich, 300 km od Bijska.
- ↑ Towarzysz Generał. Grzegorz Braun, Robert Kaczmarek TVP Historia. 14 grudnia 2009.
- ↑ Jaruzelski: Klęska, że jeszcze żyję, portal wyborcza.pl z 8 lutego 2010.
- ↑ Wywiad z Wojciechem Jaruzelskim w programie Gość Radia Zet z 5 lutego 2010.
- ↑ L. Kowalski, Jaruzelski – generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012, s. 182. ISBN 978-83-7506-979-2.
- ↑ L. Kowalski, Jaruzelski – generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012, s. 191. ISBN 978-83-7506-979-2.
- ↑ L. Kowalski, Jaruzelski – generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012, s. 183. ISBN 978-83-7506-979-2.
- ↑ L. Kowalski, Jaruzelski – generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012, s. 217. ISBN 978-83-7506-979-2.
- ↑ Jaruzelski nakazał zestrzelić samolot uciekiniera z Polski, portal gazeta.pl z 2 lipca 2009.
- ↑ Jaruzelski nie dał rozkazu zestrzelenia samolotu. tvn24.pl, 3 lipca 2009.
- ↑ Stanowisko to zaproponował gen. Jaruzelskiemu marsz. Marian Spychalski.
- ↑ L. Kowalski, Jaruzelski – generał ze skazą. Biografia wojskowa generała armii Wojciecha Jaruzelskiego, Poznań 2012, s. 379. ISBN 978-83-7506-979-2.
- ↑ 15,0 15,1 15,2 15,3 Lech Kowalski: Generał ze skazą. Biografia wojskowa gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2001, s. 335-345. ISBN 83-88794-43-4.
- ↑ Antoni Dudek Stan wojenny w Polsce.
- ↑ Tygodnik Solidarność nr 45/2005.
- ↑ Na ulicy Ikara, czyli spór o generała. zyciewarszawy.pl, 9 grudnia 2010.
- ↑ Czyj dom przejął gen. Jaruzelski. fakty.interia.pl, 21 stycznia 2011.
- ↑ Wojciech Jaruzelski (pol.). Money.pl. [dostęp 20 marca 2010].
- ↑ Edward Wende, „Tego nie mogli zostawić potomnym”, „Gazeta Wyborcza” 26 kwietnia 1994.
- ↑ Kronika Sejmowa Nr 35 (516) IV kadencja. 2002.
- ↑ Antoni Dudek Pierwsze lata III Rzeczypospolitej 1989-2001, Kraków 2002 s. 64-67.
- ↑ Antoni Dudek – Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988-1990. Kraków, 2004. ISBN 83-89243-95-4; s. 355.
- ↑ Aspekt Polski – Jaruzelski odznaczony przez Putina.
- ↑ Biuro Bezpieczeństwa Narodowego – Posiedzenie RBN z udziałem byłych prezydentów oraz premierów.
- ↑ U gen. Jaruzelskiego wykryto nowotwór złośliwy (pol.). Onet.pl, 2011-03-25. [dostęp 2011-03-25].
- ↑ Najnowsze informacje o stanie zdrowia gen. Jaruzelskiego (pol.). Onet.pl, 2011-04-05. [dostęp 2011-04-05].
- ↑ Mirosław Lewandowski, Maciej Gawlikowski, Gaz na ulicach, cz. 2, s. 321 oraz nast. ISBN 978-83-927061-2-0.
- ↑ Wprost 2008-03-26.
- ↑ Art. 345 KPK.
- ↑ Dziennik 2008-05-14.
- ↑ wyborcza.pl 2008-05-26.
- ↑ portal gazeta.pl z 9 stycznia 2008.
- ↑ Ostatnia książka Jaruzelskiego.
- ↑ Oświadczenie kancelarii Prezydenta RP.
- ↑ Zwrot odznaczenia przez gen. Jaruzelskiego.
- ↑ nullwww.youtube.com/watch?v=1aHNHxAZX2k.
- ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana, Decorato di Gran Cordone (wł.). strona prezydenta Rep. Włoskiej, 12 maja 1989.
- ↑ Who is who in the world, 1989.
- ↑ Joanna Derkaczew: Premiera o Jaruzelskim: generał „samo zło”. wyborcza.pl, 2011-04-23. [dostęp 2011-05-31].
- ↑ W rocznicę wprowadzenia stanu wojennego: „Towarzysz generał idzie na wojnę”. mmkrakow.pl, 2011-12-13. [dostęp 2011-12-31].
- ↑ „Newsweek” nr 9, wydanie z datą 2 marca 2008.
- ↑ Gabriel Mérétik: Noc generała. Warszawa: Wydawnictwa Alfa, 1989, s. 60, 187, 198. ISBN 83-7001-320-1.
- ↑ Limuzyna Jaruzelskiego.
- ↑ Muzeum Motoryzacji oraz Techniki.
- ↑ nullwww.pyzdry.wokiss.pl/drukuj.php?id=460&wz=403 MPI.
- ↑ Limuzyna Jaruzelskiego na sprzedaż.
Linki zewnętrzne