Wyspa Księcia Edwarda – najmniejsza oraz najmniej ludna, lecz równocześnie najgęściej zaludniona (25,3 os./1 km²) prowincja Kanady. Prowincja obejmująca całą powierzchnię wyspy leżącej w Zatoce św. Wawrzyńca. Największym miastem prowincji jest jej stolica Charlottetown. Drugim co do wielkości miastem jest Summerside. Prowincja połączona jest ze stałym lądem mostem – Most Konfederacji (w okolicach Summerside) z Nowym Brunszwikiem oraz połączeniem promowym Charlottetown z Nową Szkocją.
Motto jest aluzją do wiersza Wergiliusza:
(...) etiam Parnasia laurus
parua sub ingenti matris se subicit umbra (Georg. II, 18-19).
Struktura polityczna
Gubernator porucznik
Gubernator porucznik jest przedstawicielem głowy państwa, monarchy angielskiego. Choć gubernator mianowany jest przez monarchę, następuje to automatycznie po rekomendacji premiera prowincji. Funkcje gubernatora porucznika są czysto honorowe oraz ceremonialne, choć teoretycznie może on wpływać na kształt polityki prowincji.
Zgromadzenie legislacyjne
Parlament Wyspy Księcia Edwarda Legislative Assembly of Prince Edward Island składa się współcześnie z 27 deputowanych Members of Legislative Assembly, w skrócie MLA. Wybierani są oni w 27 jednomandatowych okręgach wyborczych. Partia zdobywająca przeważajaca ilość w parlamencie tworzy rząd prowincji, a jej przewodniczący zostaje Premierem prowincji. Druga co do liczebności partia w parlamencie otrzymuje status oficjalnej opozycji.
W obecnej, 37. kadencji parlamentu miejsca w parlamencie podzielone są następująco:
- Konserwatywna Partia Wyspy Księcia Edwarda – 23
- Liberalna Partia Wyspy Księcia Edwarda – 4
Dane historyczne na temat składu parlamentów – zobacz: Zgromadzenie Legislacyjne Wyspy Księcia Edwarda.
Rząd
- Department of Agriculture, Fisheries, Aquaculture and Forestry – Ministerstwo rolnictwa, rybołówstwa, gospodarki wodnej oraz leśnej
- Department of Office of the Attorney General – Urząd prokuratora generalnego
- Department of Community and Cultural Affairs – Ministerstwo do spraw samorządów oraz kultury
- Department of Development and Technology – Ministerstwo rozwoju oraz technologii
- Department of Education – Ministerstwo edukacji
- Department of Environment & Energy – Ministerstwo ochrony środowiska oraz energetyki
- Department of Health and Social Services – Ministerstwo zdrowia oraz spraw socjalnych
- Department of Provincial Treasury – Ministerstwo skarbu prowincji
- Department of Tourism – Ministerstwo turystyki
- Department of Transportation and Public Works – Ministerstwo transportu oraz robót publicznych
Premier
Premier Wyspy Księcia Edwarda jest szefem rządu prowincji. Posiada on bardzo szerokie uprawnienia, pozwalające prowadzić skuteczne rządy, jeśli tylko ma zapewnione poparcie w parlamencie. Premierem zostaje lider partii zdobywającej przeważajaca ilość w parlamencie. Jeśli z jakichś powodów, w czasie trwania sesji parlamentu przewodniczący rządzącej partii zostaje zmieniony, następuje automatyczna przeistoczenie na stanowisku premiera prowincji.
Podział administracyjny
Wyspa Księcia Edwarda podzielona jest na trzy hrabstwa:
Sprawdź też: lista jednostek samorządowych Wyspy Księcia Edwarda.
Historia
Wyspa była odkryta przez Cartiera w 1534. Przez następne 200 lat formalnie należała do Francji pod nazwą Îsle St-Jean. Była wielokrotnie odwiedzana przez rybaków francuskich oraz baskijskich. Pierwsze stałe osady francuskie powstały na wyspie pomiędzy 1720 oraz 1730. Kolonia rosła raczej powoli oraz w 1748 liczyła 700 osób. Następnie na wyspę zaczęli napływać uchodzący pod naporem brytyjskim mieszkańcy Nowej Szkocji. W 1758 liczba francuskich osadników urosła do ok. 4,5 tys. Po opanowaniu pobliskiego Louisburga w 1758, Brytyjczycy zdobyli panowanie nad wyspą oraz zmusili przeważajaca ilość osadników francuskich do jej opuszczenia. Wyspa formalnie przeszła pod władze brytyjską wedle postanowień pokoju paryskiego w 1763.
Wyspa Księcia Edwarda była wydzielona z Nowej Szkocji, jako oddzielna kolonia w 1764. W 1851 kolonia otrzymała status dominium. Przeważajaca ilość ludności kolonii było emigrantami z Anglii, Szkocji oraz Irlandii. Istniały tam także nieliczne gminy ludności akadyjskiej oraz Indian z plemienia Mikmaków (Mi'kmaq, Micmac). W momencie powołania kolonii, wyspa była podzielona na 67 działek ziemskich, a one same rozlosowane pośród osób bliskich królewskiego dworu. Rozpoczęło to długotrwały kryzys społeczny, który trawił wyspę przez ponad 100 lat oraz zakończył się do dopiero przystąpieniu dominium do Konfederacji Kanady w 1873.
Sprawdź artykuł główny: historia Wyspy Księcia Edwarda.
Geografia
-
Osobny artykuł: Geografia Kanady.
Ukształtowanie powierzchni
Niewielka wyspa, o kształcie zbliżonym do podłużnego prostokąta, ma średnio rozwiniętą linię brzegową. Tworzy ją parę wcinających się głęboko w ląd zatok: Hillsborough, Malpeque oraz Cascumpec oraz wiele fiordowatych zatoczek. Południowe wybrzeża składają się na niewysokie klify. Północne posiadają bardziej płaskie oraz wydmowe plaże. Powierzchnia wyspy prawie idealnie płaska wznosi się średnio 25 m n.p.m. Jedynymi wzniesieniami są 2 wzgórza Glen Valley o wysokości 142 m oraz drugie 125 m n.p.m.
Wody śródlądowe
Wyspa nie ma większych naturalnych zbiorników wodnych. Przecina ją za to wiele strumieni oraz niewielkich rzek. Dzięki obfitym opadom oraz racjonalnej gospodarce wodnej wyspa nie cierpi na niedobór słodkiej wody.
Klimat
Na wyspie panuje klimat atlantycki powodujący ekstremalne zmiany temperatur, dużą wilgotność, częste burze oraz huragany. Nasłonecznienie jest przeciętne oraz wynosi średnio 1925 godzin pełnego słońca w roku. Lato na wyspie jest względnie łagodne oraz ciepłe, lecz niewiele jest dni upalnych. Zima natomiast jest długa oraz zwykle mroźna, choć wpływ oceanu, działającego jako "pompa cieplna", potrafi zmienić drastycznie temperaturę w ciągu krótkiego czasu. Generalnie jednak okres mrozów oraz przymrozków rozciąga się od października do maja.
Opady deszczu sięgają od 1000 do 1100 mm na większości terenów wyspy. W ciągu roku zdarza się przeciętnie 9-12 burz deszczowych z bardzo intensywnymi opadami. Rekordowy opad stwierdzono w 1942 - 164 mm wody spadło w ciągu jednej burzy. Zdarzają się także intensywne opady śniegu dochodzące do 330 cm, niedobór jednak akumulacji śniegu. Wyspa jest także miejscem bardzo wietrznym. Wiatry wielokrotnie przekraczają prędkość 100 km/h.
Zasoby naturalne
Na wyspie są złoża węgla kamiennego, gazu ziemnego oraz rud uranu oraz wanadu.
Gospodarka
Gospodarka Wyspy ma za podstawę na 3 podstawowych dziedzinach:
- Rolnictwo oraz przemysł wytwórczy
- bardzo urodzajne, żelaziste gleby, typowe dla wyspy, znakomicie nadają się pod uprawę ziemniaków. Ziemniaki uprawiane na wyspie cieszą się wielkim uznaniem wśród konsumentów w całej Kanadzie. Na wyspie zlokalizowanych jest także wiele zakładów przetwórstwa spożywczego, z reguły wytwórnie frytek. Łączna wartość produkcji przemysłu wytwórczego wynosi ok. 950 mln dolarów rocznie, z czego ponad 700 przypada na przetwórstwo rolne. Produkcja ziemniaków wynosi blisko 3 mln t. Dochód rolnictwa ze sprzedaży ziemniaków wynosi ok. 150 mln dolarów. Drugą ważną dziedziną produkcji rolniczej jest hodowla, z reguły krów mlecznych.
- Rybołówstwo
- przybrzeżne oraz pełnomorskie zorientowane na ryby, małże oraz raki przynosi rocznie ok. 160 mln dolarów.
- Turystyka
- głównie krajoznawcza oraz wypoczynkowa jest istotnym źródłem dochodu narodowego prowincji.
Ciekawostki
- Na Wyspie Księcia Edwarda, w Clifton, urodziła się pisarka Lucy Maud Montgomery, autorka wielu powieści, których akcja osadzona jest na jej rodzinnej wyspie. Jedną z bohaterek jej utworów jest rudowłosa Ania Shirley, symbol tej wyspy.
Przypisy
