XLI Liceum Ogólnokształcące im. Joachima Lelewela – liceum ogólnokształcące w Warszawie na Bielanach, gwarowo zwana „Lelewelem” – szkoła średnia o prawie stuletnich tradycjach oświatowych.
Historia szkoły
Początki szkoły sięgają roku 1920, kiedy to przy ulicy Złotej 53 powstało gimnazjum męskie im. Joachima Lelewela, w następnych latach przy szkole otworzono także liceum.
W czasie wojny Gimnazjum oraz Liceum im. Lelewela prowadziło kursy przygotowawcze, tajne komplety oraz wydało 36 matur. Okres okupacji pochłonął wiele ofiar wśród uczniów oraz absolwentów. W 1940 wywieziono do obozów koncentracyjnych dużą grupę harcerzy, wielu rozstrzelano. Również wychowawcy brali czynny udział w walkach w dywizjonach lotniczych oraz marynarce wojennej na zachodzie. W powstaniu warszawskim budynek na ul. Złotej 53 uległ całkowitemu zniszczeniu oraz prawdopodobnie dlatego nowe władze szkolne nie powołały do życia w roku 1945 w Warszawie zespołu szkół im. Joachima Lelewela.
Dziś na miejscu pierwszego budynku szkoły wznosi się półokrągła elewacja biurowca Złotych Tarasów.
W 1953 przy ulicy Siemiradzkiego 2 otworzona była szkoła podstawowa, a w latach 50. przy szkole powstało liceum. Zespół szkół w roku 1961 otrzymał – dzięki staraniom absolwentów byłego Gimnazjum oraz Liceum przy ul. Złotej 53 – imię Joachima Lelewela. W 1965 zamknięto Szkołę Podstawową im. Joachima Lelewela oraz pozostało tylko liceum.
W 1984 Liceum Ogólnokształcące było przeniesione do budynku przy ulicy Kiwerskiej 3.
W 1935 z okazji XV-lecia istnienia Gimnazjum Państwowego im. J. Lelewela, przez ówczesną dyrekcję szkoły, opracowana była książeczka zawierająca: – informacje o dziejach szkoły, – wykaz absolwentów, – listę uczniów w roku szkolnym 1934-1935, – nauczycieli w latach 1920-35.
Stanowi ona prawdopodobnie wyłączny konkretny dokument świadczący o tym, że było takie gimnazjum w Warszawie. Książeczka ta ułatwiła po latach wojennych oraz powojennych odnalezienie oraz nawiązanie kontaktów kolegów z ławy szkolnej oraz z byłymi nauczycielami tego gimnazjum.
W kwietniu 1957 stał się zorganizowany przez absolwentów roczników maturalnych 1932-1934 zjazd wychowanków oraz absolwentów Gimnazjum Państwowego im. J. Lelewela w Warszawie, który skierował postulat do władz szkolnych o nadanie w Warszawie nowej szkole średniej imienia Joachima Lelewela. Kuratorium warszawskie spełniło życzenie uczestników Zjazdu oraz od pierwszych lat 60. istnieje w Warszawie na Żoliborzu Liceum Ogólnokształcące im. Joachima Lelewela, ostatnio przy ul. Kiwerskiej 3.
W końcu lat 80. w Muzeum na Woli (Oddział Muzeum Historycznego) przy ul. Srebrnej 12 wystawiono ekspozycję pt. „Szkoły okresu międzywojennego w Warszawie”, na której znalazły się dokumenty, zdjęcia, tarcze szkolne oraz materiały z tamtego okresu. Pewne gimnazja żeńskie, jak: im. Królowej Jadwigi, im. Marii Konopnickiej, im. Juliusza Słowackiego, przedstawiły rozliczne materiały oraz fotografie. Odnośnie Gimnazjum Państwowego im. J. Lelewela, w Muzeum znalazła się tylko wspomniana, upamiętniająca XV-lecia istnienia szkoły, książeczka pt. „Gimnazjum Państwowe im. Joachima Lelewela w Warszawie, 1920-XV-1935”, Warszawa r. 1935.
W popularnym tygodniku „Stolica” ukazywały się po wojnie artykuły o szkołach warszawskich okresu międzywojennego. Absolwent gimnazjum, Stefan Grabowski próbował w 1986, we wspominanym tygodniku, umieścić swój artykuł o Gimnazjum Państwowym im. Joachima Lelewela w Warszawie. Redakcja „Stolica” oceniła go pozytywnie, ale żądała znacznego skrócenia artykułu oraz uzupełnienie o fotografię gmachu gimnazjum z tamtego okresu. Stefan Grabowski dostosował się do wymogów redakcji, ale ostatecznie zrezygnowano z tego artykułu proponując, a nawet przekazując go redakcji kwartalnika Związku Nauczycielstwa Polskiego, poświęconego dziejom wychowania oraz oświaty pt. „Przegląd Historyczno-Oświatowy”. W 1987 redakcja kwartalnika nawiązała kontakt ze Stefanem Grabowskim. Opracował on wówczas, da się powiedzieć na zamówienie, obszerny artykuł wykorzystując pomiędzy innymi dane z książeczki XV-lecia gimnazjum, ponadto przedstawiając sylwetki poniektórych nauczycieli z okresu jego pobytu w szkole. Po kilku uzupełnieniach oraz poprawkach dokonanych na życzenie redaktora kwartalnika, zrezygnowano z tego artykułu z nieznanych bliżej powodów.
Od lat 70. z inicjatywy starszych kolegów szkolnych Stefana Grabowskiego m.in.: Mariana Podymniaka (zmarł w roku 1981) oraz Jana Ziółkowskiego, grupa absolwentów, jeszcze z okresu międzywojennego, „lelewelaków”, spotykała się systematycznie w ostatni piątek każdego kwartału, w kawiarni w pobliżu miejsca gdzie stał gmach szkolny przy ul. Złotej. Właśnie dzięki nim udało się zdobyć ksero wspominanej książeczki XV-lecia gimnazjum. Na przełomie lat 1991-1992 Stefan Grabowski dowiedział się z telewizji o projektowanym Zjeździe Absolwentów oraz Wychowawców obecnego Liceum Ogólnokształcącego im. J. Lelewela w Warszawie przy ul. Kiwerskiej 3. Skontaktował się z dyrekcją szkoły. Przekazał wówczas ustnie sporo informacji o Gimnazjum Państwowym im. Joachima Lelewela okresu międzywojennego, oraz wspominaną książeczkę XV-lecia istnienia szkoły oraz obszerne opracowanie przeznaczone dla kwartalnika „Przegląd Historyczno-Oświatowy”.
Profile klas
Szkoła aktualnie prowadzi nauczanie w poniższych profilach:
- matematyczno-fizyczny
- ekonomiczny
- przyrodniczy
- społeczny
- filologiczny
Znani absolwenci, uczniowie oraz nauczyciele
- Paweł Zalewski – polityk, wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego 2009;
- Sławomir Starosta – polski działacz ruchu gejowskiego, wydawca czasopism pornograficznych, muzyk.
- Wiktor Bater – dziennikarz, były korespondent Polskiego Radia oraz Faktów TVN, aktualnie w TVP;
- Stanisława Celińska – aktorka teatralna oraz filmowa;
- Katarzyna Chrzanowska – aktorka telewizyjna oraz filmowa;
- Kinga Karpeta – poetka, tłumaczka;
- Paweł Piskorski – polityk, prezydent Warszawy w latach 1999-2002, poseł na Sejm RP I, III oraz IV kadencji, były poseł do Parlamentu Europejskiego, założyciel Stronnictwa Demokratycznego;
- Andrzej Seweryn – aktor teatralny oraz filmowy, reżyser;
- Tomasz Raczek – krytyk filmowy oraz publicysta;
- Kuba Sienkiewicz – muzyk, piosenkarz, autor tekstów, lekarz neurolog;
Nauczycielami w Lelewelu byli
- Anna Radziwiłł – dyrektor szkoły, pedagog, historyk, senator I kadencji, była wiceminister edukacji.
- Mirosław Sawicki – nauczyciel fizyki, urzędnik państwowy, minister edukacji narodowej w rządach Marka Belki.
Ponadto do szkoły uczęszczali:
Ciekawostki
Lekarzem szkolnym w placówce był przez wiele lat prof. Andrzej Jaczewski.