Zbigniew Ćwiąkalski (ur. 9 marca 1950 w Łańcucie) – polski polityk, adwokat, doktor habilitowany nauk prawnych, wykładowca akademicki, członek Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk w kadencji 2007–2010, w latach 2007–2009 minister sprawiedliwości oraz prokurator generalny w pierwszym rządzie Donalda Tuska.
Rodzina
Ojciec, Czesław Ćwiąkalski (ur. 1908 w Buczaczu), przed II wojną światową był sędzią, a następnie radcą prawnym. Brat matki stał się skazany w 1950 w Łańcucie w procesie politycznym na karę 5 lat ciężkiego więzienia, którą odbywał w Rawiczu oraz Wronkach, za udział w organizacji „Orlęta”. Szwagier ojca, Jan Bieniarz, był jednym z dowódców Armii Krajowej w Małopolsce oraz więźniem stalinowskim.
Wykształcenie oraz działalność naukowa
Zbigniew Ćwiąkalski stał się w 1968 absolwentem I Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza w Łańcucie. W 1972 ukończył studia na Wydziale Prawa oraz Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie odbył trzyletnią aplikację sądową, zakończoną w 1975 zdanym egzaminem sędziowskim. W 1979 obronił na Wydziale Prawa oraz Administracji dysertację doktorską, nagrodzoną w 1980 drugim miejscem w konkursie redakcji „Państwa oraz Prawa”[1]. Rozprawę habilitacyjną w zakresie prawa karnego materialnego obronił w 1991. Specjalizuje się w zakresie prawa karnego.
Odbywał półtoraroczne stypendium Humboldta (1986) w Max-Planck-Institut für ausländisches und internationales Strafrecht we Freiburgu pod kierownictwem prof. Albina Esera[2].
Został profesorem nadzwyczajnym oraz pracownikiem naukowym Katedry Prawa Karnego Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Wyższej Szkoły Prawa oraz Administracji w Przemyślu. Wykładał także na Uniwersytecie Rzeszowskim (jako pracownik Zakładu Prawa Karnego oraz Postępowania Karnego).
Należy do Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego. W latach 1978–1982 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Asystentów UJ. Od 1982 do 1985 był przedstawicielem pomocniczych pracowników naukowych w pierwszej Radzie Głównej Nauki oraz Szkolnictwa Wyższego. Należy także do Krakowskiego Towarzystwa Przemysłowego. Był współzałożycielem Pierwszego Polsko-Amerykańskiego Banku w Krakowie.
Działalność społeczna oraz polityczna
W latach 1972–1981 należał do PZPR, był szefem uczelnianej Podstawowej Organizacji Partyjnej[3]. W 1981 wstąpił do „Solidarności”.
Wedle dokumentów IPN stał się zarejestrowany jako kandydat na tajnego współpracownika Służby Bezpieczeństwa w 1985[4]. Zbigniew Ćwiąkalski zaprzeczył jakiejkolwiek propozycji współpracy, a sam fakt zarejestrowania powiązał z wyjazdem na półtoraroczne stypendium do RFN w 1986[5].
Po 1989 był nieformalnym doradcą kilku posłów Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. W latach 1991–1996 doradzał ministrom edukacji narodowej, a okresie 1992–1993 premier Hannie Suchockiej (odpowiadał wówczas m.in. za ustawę o świadku koronnym). Pełnił też funkcję eksperta komisji sejmowych. Był także członkiem organizowanej przez Andrzeja Olechowskiego rady programowej Platformy Obywatelskiej.
W okresie rządów PiS wypowiadał się krytycznie wobec działalności ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. W maju 2007 wraz z Andrzejem Zollem w tygodniku „Newsweek Polska” stwierdził, iż bliski współpracownik Zbigniewa Ziobry prof. Władysław Mącior w latach 80. kontaktował się z oficerem Służby Bezpieczeństwa, czemu sam zainteresowany zaprzeczył[6].
W tym samym roku znalazł się wśród sygnatariuszy Ruchu na rzecz Demokracji, a także wszedł w skład Komitetu Honorowego Platformy Obywatelskiej w przedterminowych wyborach parlamentarnych. Nie trzeba do partii politycznej.
Od 16 listopada 2007 był ministrem sprawiedliwości oraz prokuratorem generalnym w pierwszym rządzie Donalda Tuska. 20 stycznia 2009 podał się do dymisji, która była przyjęta. Decyzję tę motywował brakiem odpowiedniej reakcji na samobójstwo Roberta Pazika, skazanego za współudział w porwaniu oraz zabójstwie Krzysztofa Olewnika[7]. Dzień po złożeniu rezygnacji stał się odwołany.
Praktyka adwokacka
Od 1995 wykonywał czynnie zawód adwokata. Był obrońcą m.in. w dwóch procesach byłego prezesa PKN Orlen Andrzeja Modrzejewskiego (prawomocnie uniewinnionego) oraz pilota Henryka Serdy, oskarżonego w procesie dotyczącym akcji ratunkowej w stosunku do uczniów liceum z Tychów pod Rysami (również prawomocnie uniewinnionego). Reprezentował także Donalda Tuska oraz Hannę Gronkiewicz-Waltz w procesie o zniesławienie wytoczonym im z oskarżenia prywatnego przez byłych działaczy PO związanych z Pawłem Piskorskim[8]. Napisał także opinię prawną (tzw. ekspercką w oparciu m.in. o orzeczenia Sądu Najwyższego) dowodzącą, że nie da się postawić Ryszardowi Krauze zarzutów karnych[3]. Był ponadto obrońcą m.in. byłego senatora Henryka Stokłosy[9].
Zbigniew Ćwiąkalski przygotował opartą o napisany przez siebie artykuł ekspertyzę dotyczącą wykładni jednego z przepisów Kodeksu karnego na zlecenie kancelarii prawnej, reprezentującej m.in. Krzysztofa Popendę oraz Marka Dochnala[10].
Zbigniew Ćwiąkalski jest współzałożycielem kancelarii adwokatów oraz radców prawnych „SPCG T. Studnicki, K. Płeszka, Z. Ćwiąkalski, J. Górski Spółka Komandytowa” z siedzibą w Krakowie[11]. 15 listopada 2007 w związku z objęciem funkcji publicznej zawiesił wykonywanie praktyki adwokackiej.
Ciekawostki
W 2004 Zbigniew Ćwiąkalski zagrał samego siebie, egzaminatora głównego bohatera – Szerszenia, w komedii Juliusza Machulskiego Vinci[12].
Wybrane publikacje
- Nadzwyczajne złagodzenie kary w praktyce sądowej, 1982
- Kodeks karny. Komentarz (współautor), 1990
- Błąd co do bezprawności czynu w polskim prawie karnym, 1991
Przypisy
- ↑ Krzysztof Burnetko: Sprawa Ćwiąkalskiego. polityka.pl, 15 grudnia 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Prof. Zbigniew Ćwiąkalski Ministrem Sprawiedliwości RP. humboldt.org.pl, 16 listopada 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ 3,0 3,1 Cezary Gmyz: Zbigniew Ćwiąkalski, czyli przeciwieństwo Ziobry. rp.pl, 7 listopada 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ IPN ujawnia kolejne katalogi osób publicznych. gazeta.pl, 4 grudnia 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Ćwiąkalski: Oblałem na egzaminie brata Ziobry. gazeta.pl, 9 grudnia 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Ziobro: Zarzuty wobec prof. Mąciora to kłamstwa. gazeta.pl, 22 maja 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Ćwiąkalski: Musiałem odejść, bo nie „uderzyłem pięścią w stół”. gazeta.pl, 26 stycznia 2009. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Tusk oraz Gronkiewicz-Waltz wygrali proces o zniesławienie. wp.pl, 27 września 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Sąd bada ponowny wniosek o „list żelazny” dla Stokłosy. gazeta.pl, 29 października 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Ćwiąkalski napisał ekspertyzę dla Dochnala?. interia.pl, 6 grudnia 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Obrońca oligarchów. wp.pl, 20 listopada 2007. [dostęp 24 października 2010].
- ↑ Zbigniew Ćwiąkalski w bazie filmpolski.pl. [dostęp 24 października 2010].
Bibliografia
