Zbigniew Eugeniusz Religa (ur. 16 grudnia 1938 w Miedniewicach, zm. 8 marca 2009 w Warszawie[1]) – polski kardiochirurg oraz polityk.
Senator RP III (1993–1997) oraz V kadencji (2001–2005). W latach 2005–2007 minister zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego. Od 2007 do 2009 poseł VI kadencji, Marszałek Senior. Członek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu. Kawaler oraz członek Kapituły Orderu Orła Białego[2].
Wykształcenie oraz kariera zawodowa
Po uzyskaniu w 1956 świadectwa dojrzałości w Szkole im. Bolesława Limanowskiego w Warszawie, rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie. Po ukończeniu studiów w latach 1963–1964 odbył staż podyplomowy, a następnie służbę wojskową (1964–1966). W 1966 rozpoczął pracę w Szpitalu Wolskim w Warszawie, uzyskując w tym czasie specjalizację I oraz II stopnia z chirurgii. Pracował tam do 1980.
Po zdaniu egzaminów Educational Commission for Foreign Medical Graduates (ECFMG) uzyskał stypendium w Mercy Hospital w stanie Nowy Jork, po czym stał się oddelegowany na odbycie staży podyplomowych w USA: w 1973 z chirurgii naczyniowej oraz w 1975 z kardiochirurgii w Sinai Hospital w Detroit. W 1973 uzyskał stopień doktora nauk medycznych, a w 1981 doktora habilitowanego. W latach 1980–1984 zajmował stanowisko docenta w Klinice Kardiochirurgii Instytutu Kardiologii w Warszawie. Od 1984 kierował Katedrą oraz Kliniką Kardiochirurgii w Zabrzu.
W latach 1989–1991 był kierownikiem Kliniki Kardiochirurgii Centralnego Szpitala Klinicznego MSW w Warszawie. W 1990 stał się profesorem Śląskiej Akademii Medycznej, a w 1995 prezydent Lech Wałęsa nadał mu tytuł naukowy profesora nauk medycznych. W 1991 powołał do życia oraz stał się prezesem rady Fundacji Rozwoju Kardiochirurgii, która zajmuje się wdrażaniem do praktyki klinicznej najnowszych metod leczenia chorób serca, a także działalnością naukowo-badawczą oraz szerokim programem szkoleniowo-stypendialnym dla polskich oraz zagranicznych kadr medycznych.
Od 1998 pełnił funkcję krajowego specjalisty ds. kardiochirurgii. W latach 1996–1999 był rektorem Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach. W 1998 objął stanowisko kierownika II Kliniki Kardiochirurgii, a w 2001 dyrektora Instytutu Kardiologii w Warszawie. W tym samym roku przeprowadził pierwszy w Polsce zabieg wstrzyknięcia do serca preparatu powodującego powstawanie nowych naczyń krwionośnych.
Przeszczepienie serca
15 sierpnia 1985 przeprowadził pierwszą operację na sercu, a 5 listopada tego samego roku zespół lekarzy pod jego kierownictwem przeprowadził pierwszy udany zabieg przeszczepienia serca w Polsce[3]. Operacja odbyła się w Śląskim Centrum Chorób Serca (wówczas Wojewódzkim Ośrodku Kardiologii) w Zabrzu. Dawcą serca był człowiek w stanie śpiączki. Po orzeczeniu śmierci mózgowej lekarze pobrali narząd oraz karetką przewieziono go z Warszawy do Zabrza. Biorcą był 62-letni rolnik z Krzepic, który po operacji przeżył dwa miesiące. Przyczyną śmierci była sepsa, a z powodu dużych dawek leków immunosupresyjnych jego organizm nie zwalczył infekcji[4][5].
Dalszymi osiągnięciami były prace nad wykorzystaniem wszczepialnych urządzeń wspomagających pracę serca oraz nad wyprodukowaniem "sztucznego" serca. Zajęła się tym utworzona z inicjatywy Zbigniewa Religi Pracownia Sztucznego Serca Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu.
W 1987 po jednej z kolejnych operacji przeszczepu serca Zbigniew Religa znalazł się na jednym ze zdjęć wykonanych dla magazynu "National Geographic" przez Jamesa Stanfielda, które było fotografią tego roku w tym piśmie oraz znalazło się wśród 100 najlepszych zdjęć "NG"[6]. Na zdjęciu Zbigniew Religa siedzi wyczerpany przy stole operacyjnym, na którym leży zoperowany przez niego pacjent. W tle widać jego asystenta, który ze zmęczenia śpi w kącie sali[7][8].
Działalność polityczna
Zbigniew Religa oraz Lech Kaczyński, 23 maja 2007
W latach 80. zaangażował się w działalność Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, z ramienia którego bez powodzenia startował w 1989 w wyborach do Senatu I kadencji. Od 1993 do 1997 (Senat III kadencji) oraz od 2001 do 2005 (Senat V kadencji) pełnił funkcję senatora (z województwa katowickiego, później z okręgu gliwickiego). Politycznie w 1993 zaangażował się w wykonywanie Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform[9], z którego odszedł rok później, tworząc Partię Republikanie. W 2001 mandat senacki uzyskał z listy komitetu Blok Senat 2001 jako reprezentant Stronnictwa Konserwatywno-Ludowego.
3 kwietnia 2004 stał się przewodniczącym założonej przez siebie nowej partii politycznej pod nazwą Centrum. 27 listopada tego samego roku stał się jej honorowym przewodniczącym.
5 czerwca 2005 oficjalnie zgłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich jako kandydat niezależny. Poparcia udzieliły mu macierzysta Partia Centrum oraz Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe, Inicjatywa dla Polski, Stronnictwo Demokratyczne, Forum Emerytów oraz Rencistów, Chrześcijański Ruch Samorządowy, Inicjatywa Młodych oraz Związek Zawodowy Ojczyzna.
Jego komitet wyborczy stał się zarejestrowany 16 sierpnia 2005, jednak 2 września tego roku zrezygnował z ubiegania się o najwyższy urząd w państwie, równocześnie oficjalnie udzielając poparcia kandydatowi Platformy Obywatelskiej Donaldowi Tuskowi. Później stał się przewodniczącym Komitetu Honorowego lidera PO.
Od 31 października 2005 do 14 lipca 2006 sprawował urząd ministra zdrowia w rządzie Kazimierza Marcinkiewicza, a następnie w rządzie Jarosława Kaczyńskiego (od 14 lipca 2006 do 7 września 2007 oraz od 10 września 2007 do 16 listopada 2007). Od 7 do 10 września 2007 był sekretarzem stanu w Ministerstwie Zdrowia oraz kierownikiem resortu. 4 lipca 2007 TVN24 podała, że Zbigniew Religa zagroził premierowi Jarosławowi Kaczyńskiemu dymisją, jeśli ten nie zaakceptuje jego pomysłów na reformę służby zdrowia, w tym na podwyżkę składki zdrowotnej do 13%. Pojawiały się też rozbieżności w sprawie reformy służby zdrowia pomiędzy nim a wiceministrem zdrowia Bolesławem Piechą.
Jako minister zdrowia przeforsował wprowadzenie od 2008 tzw. podatku Religi, w ramach którego ubezpieczyciele wykonywali ustawowy obowiązek przekazywania Narodowemu Funduszowi Zdrowia opłaty ryczałtowej w wysokości 12% składki z każdej polisy OC. Środki te miały być przeznaczone na finansowanie kosztów leczenia ofiar wypadków drogowych. Podatek ten stał się zniesiony z dniem 1 stycznia 2009[10].
W przedterminowych wyborach parlamentarnych w 2007 kandydował do Sejmu w okręgu gliwickim jako bezpartyjny z listy PiS, zdobył mandat z wynikiem 62 228 głosów. Wyznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego jako marszałek-senior 5 listopada 2007 otworzył posiedzenie Sejmu VI kadencji. Wcześniej w tym samym roku znalazł się w grupie osób, które z inicjatywy Artura Balazsa reaktywowały Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe[11], zarejestrowane już po wyborach.
Choroba oraz śmierć
Przez wiele lat był nałogowym palaczem tytoniu. Przyznał też publicznie, że w latach 70. oraz na początku lat 80. nadużywał alkoholu. Skończył z tym, kiedy zaczął u siebie podejrzewać, że zaczyna być uzależniony[12].
30 maja 2007 potwierdził przekazaną przez media informację o swojej chorobie – guzie lewego płuca. Dzień później przeszedł operację, która zakończyła się wycięciem komórek nowotworowych; odbyła się ona 11 dni po wykryciu guza. 5 czerwca tego samego roku stał się wypisany ze szpitala, tydzień później po wykonaniu badań stwierdzono, że cierpi na nowotwór złośliwy płuc. W tym samym miesiącu wrócił do pracy w Ministerstwie Zdrowia. W lutym 2008 po nawrocie choroby stał się poddany operacji usunięcia nadnercza oraz chemioterapii[13]. Przeszedł cztery operacje oraz dwa cykle chemioterapii[2].
W wywiadzie z października 2008, Zbigniew Religa powiedział:
| „ |
- Każdy musi umrzeć. Dla mnie śmierć jest niczym, śmierć jest snem. Tłumaczę to sobie jeszcze tak: miałem ukochane miejsce w świecie – Wyspy Zielonego Przylądka. Ukochane było dawno temu, kiedy nie było tam tych wszystkich hoteli, tłumu turystów, hucznych imprez, a ja mogłem łowić ryby. Ale mnie na tych Wyspach nie ma. Nie żyję tam, nie żyję oraz już. To samo dotyczy innych miejsc na świecie. I naturalną koleją rzeczy dawniej nie będzie mnie też tu[14].
|
” |
Zbigniew Religa podczas uroczystości nadania Orderu Orła Białego, 18 grudnia 2008 w Pałacu Prezydenckim
Pogrzeb Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, 13 marca 2009
Grób Zbigniewa Religi na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Zmarł 8 marca 2009. Został pochowany 13 marca tego samego roku na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w tzw. alei profesorskiej (kwatera A-29). Był to pogrzeb świecki o charakterze państwowym z asystą kompanii honorowej Wojska Polskiego. Wzięli w nim udział m.in. prezydent Lech Kaczyński, marszałek Sejmu Bronisław Komorowski oraz premier Donald Tusk. Na pogrzebie odegrano melodię do "What a Wonderful World", ulubionej piosenki Zbigniewa Religi[15].
Życie prywatne
Żonaty z Anną Wajszczuk-Religa, adiunktem w Zakładzie Fizjologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Miał dwoje dzieci: córkę Małgorzatę oraz syna Grzegorza, który także stał się lekarzem kardiochirurgiem.
Był kibicem drużyny piłkarskiej Górnika Zabrze[16]. Z przekonania był ateistą[17].
Osiągnięcia
Nagrody oraz odznaczenia
Programy naukowo-badawcze
- transplantacje serca oraz płuc
- chirurgiczne leczenie niewydolności mięśnia sercowego
- kliniczne zastosowanie sztucznego serca
- stworzenie polskiej zastawki biologicznej oraz prototypu sztucznego serca
- operacyjne leczenie zatorowości płucnej
Wybrane publikacje
Był autorem albo współautorem ponad 160 prac naukowych, ponad 100 prelekcji oraz 3 książek oraz 2 wywiadów-rzek:
- Zarys kardiochirurgii, 1993 (pierwszy w Polsce podręcznik z dziedziny kardiochirurgii), ISBN 83-200-1732-7
- Przeszczep serca, 1998, ISBN 83-906412-2-4
- Kardiochirurgia dziecięca, 2003 (praca zbiorowa), ISBN 83-7164-338-1
- Serce do polityki: Rozmowa ze Zbigniewem Religą, 2006 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Huberta Swolkienia), ISBN 83-922904-0-2
- Zbigniew Religa. Człowiek z sercem w dłoni, 2009 (wywiad rzeka przeprowadzony przez Jana Osieckiego), ISBN 978-83-7648-019-0
Członkostwo w towarzystwach naukowych
- International Society for Heart Transplantation[24]
- European Association for Cardio-Thoracic Surgeons
- European Society of Artificial Organs[25]
- American College of Angiology
- Polskie Towarzystwo Chirurgiczne
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne
- Polskie Towarzystwo Transplantologiczne[26]
Filmografia
Zbigniew Religa wystąpił w 87. odcinku serialu Na dobre oraz na złe, w którym zagrał samego siebie, czyli kardiochirurga operującego Annę (Małgorzata Lewińska) chorą na serce, a równocześnie dziewczynę Marcina (Maciej Kozłowski)[27]. Był także bohaterem filmów: Profesor Religa (1993) oraz Na otwartym sercu (1986)[28].
Przypisy
- ↑ Profesor Zbigniew Religa nie żyje. dziennik.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 lipca 2010].
- ↑ 2,0 2,1 Po dwóch latach walki z chorobą odszedł Zbigniew Religa. gazeta.pl, 8 marca 2009. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Zbigniew Religa nie żyje. mp.pl, 8 marca 2009. [dostęp 12 marca 2009].
- ↑ 20 lat przeszczepów serca w Polsce. niepelnosprawni.pl, 7 listopada 2005. [dostęp 12 marca 2009].
- ↑ Życie po przeszczepie. przeszczep.pl. [dostęp 12 marca 2009].
- ↑ Człowiek serca. przeglad-urologiczny.pl. [dostęp 12 marca 2009].
- ↑ Zdjęcie Religi z "National Geographic Magazine". wajszuk.v.pl. [dostęp 13 marca 2009].
- ↑ NG 100 best pictures (ang.). ngm.com. [dostęp 13 marca 2009].
- ↑ Religa prezesem BBWR. rp.pl, 8 stycznia 1994. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Ubezpieczenia komunikacyjne w Polsce w latach 2006–2008. Komisja Ubezpieczeń Komunikacyjnych PIU, Warszawa, październik 2009. [dostęp 24 listopada 2011].
- ↑ Religa zapisał się do partii Balazsa. wprost.pl, 19 października 2007. [dostęp 9 marca 2009].
- ↑ Religa o zazdrości, alkoholu oraz dowodach wdzięczności. tvn24.pl, 13 stycznia 2008. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Zbigniew Religa o włos od śmierci. dziennik.pl, 2 marca 2008. [dostęp 12 lipca 2010].
- ↑ Profesor Zbigniew Religa o życiu oraz śmierci. rynekzdrowia.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Pogrzeb Religi przy muzyce Armstronga'. onet.pl, 13 marca 2009. [dostęp 10 kwietnia 2011].
- ↑ Jacek Sarzało: Religa: Serce mi się kraje. sport.pl, 5 grudnia 2005. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Religa: utwierdzam się w przekonaniu, że Boga nie ma. wp.pl, 31 października 2008. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ M.P. z 2009 r. Nr 27, poz. 373
- ↑ M.P. z 1998 r. Nr 42, poz. 596
- ↑ M.P. z 1996 r. Nr 15, poz. 192
- ↑ Doktorzy Honoris Causa UO. uni.opole.pl. [dostęp 16 lutego 2011].
- ↑ Szkoła Podstawowa im. Prof. Zbigniewa Religi w Miedniewicach. miedniewice.republika.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
- ↑ Profesor Religa stał się patronem Fundacji. frk.pl. [dostęp 22 marca 2010].
- ↑ Teresa Białek: Doktoraty Honoris Causa Dla Naukowców Z SUM – Zbigniew Religa. Centrum Dokumentacji Dziejów Medycyny oraz Farmacji Górnego Śląska. [dostęp 9 marca 2009].
- ↑ Teresa Białek: Prof. Zbigniew Religa – czat. wp.pl. [dostęp 9 marca 2009].
- ↑ Zbigniew Religa. wajszczuk.v.pl. [dostęp 8 marca 2009].
- ↑ Zbigniew Religa w bazie filmpolski.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
- ↑ Zbigniew Religa w bazie filmpolski.pl. [dostęp 18 lutego 2010].
Bibliografia