Zbigniew Romaszewski
Data oraz miejsce urodzenia	2 stycznia 1940 Warszawa
Wicemarszałek Senatu VII kadencji
Przynależność polityczna	Prawo oraz Sprawiedliwość
Okres urzędowania	od 28 listopada 2007 do 7 listopada 2011
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Zbigniew Romaszewski (ur. 2 stycznia 1940 w Warszawie) – polski polityk, działacz opozycji w okresie PRL, doktor fizyki, wieloletni senator, sprawujący nieprzerwanie urząd przez siedem kadencji od czasu ponownego powołania Senatu w 1989 do 2011 (I, II, III, IV, V, VI oraz VII kadencji), od 2007 do 2011 wicemarszałek Senatu VII kadencji. Od 2011 członek Trybunału Stanu. Kawaler Orderu Orła Białego.

Żonaty z Zofią Romaszewską, ma córkę Agnieszkę Romaszewską-Guzy.

Życiorys

Zbigniew Romaszewski, 20 lipca 2006

Młodość oraz wykształcenie

Po powstaniu warszawskim stał się wywieziony wraz z matką do obozu pracy w Groß-Rosen. Ojciec stał się zamordowany w 1944 w obozie koncentracyjnym.

W 1955 w szkole średniej wstąpił do koła Związku Młodzieży Polskiej, które w 1956 rozwiązano.

Ukończył fizykę na Uniwersytecie Warszawskim (1964), doktoryzował się w Instytucie Fizyki PAN w październiku 1980.

Działalność opozycyjna w PRL

W 1967 wraz z żoną Zofią zbierał podpisy pod petycją pracowników naukowych w obronie Adama Michnika. Po marcu 1968 w mieszkaniu Romaszewskich odbywały się dyskusje polityczne, na które zapraszano m.in. Ludwika Cohna, Edwarda Lipińskiego, Jana Nepomucena Millera, Marię Ossowską.

W czerwcu 1976 po protestach robotniczych w Radomiu oraz Ursusie uczestniczył w organizowanej przez Komitet Obrony Robotników akcji pomocy represjonowanym. Od 1977 był członkiem Komitetu Samoobrony Społecznej KOR. Wraz z żoną Zofią kierował Biurem Interwencji KSS KOR, rejestrującym przypadki łamania praw człowieka oraz niosące ofiarom bezprawia pomoc prawną oraz materialną. Na przełomie 1979 oraz 1980 zakładał Komitet Helsiński, organizację nadzorującą wprowadzanie w życie postanowień KBWE. Pod jego redakcją Komitet Helsiński opublikował "Raport Madrycki", omawiający stan przestrzegania praw człowieka w PRL, w oparciu o konkretne, zarejestrowane przez Biuro Interwencji, przypadki łamania prawa.

W latach 1980–1981 kierował Komisją Interwencji oraz Praworządności NSZZ "Solidarność", stał się wybrany do prezydium zarządu Regionu Mazowsze związku, a następnie do Komisji Krajowej. Był wielokrotnie zatrzymywany przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa. Wraz z Zenobią Łukaszewicz zredagował książkę Czerwiec 1976. Radom. Doniesienie o przestępstwie (1981).

W stanie wojennym ukrywał się, będąc poszukiwanym. W broszurze Sierpień 1980 – Grudzień 1981 – co dalej?, opublikowanej w marcu 1982, sformułował program scentralizowanego oporu, opowiadając się za powstaniem ośrodka kierowniczego podziemnej "Solidarności". W tym czasie zorganizował podziemne Radio Solidarność. Pierwszą audycję nadano 12 kwietnia 1982 w Warszawie. 8 maja tego samego roku razem ze Zbigniewem Bujakiem, Zbigniewem Janasem oraz Wiktorem Kulerskim powołał tajną Regionalną Komisję Wykonawczą NSZZ "Solidarność". 29 sierpnia 1982 stał się aresztowany oraz sądzony w dwóch kolejnych procesach twórców Radia "Solidarność" oraz KSS KOR, następnie więziony od 1982 do 1984. Został wtedy objęty opieką Amnesty International jako więzień sumienia.

Był podstawowym organizatorem Tygodnia Więźnia Politycznego (3–10 listopada 1985). W tym samym roku powołał z żoną Polski Fundusz Praworządności oraz stał się jego prezesem. Od grudnia 1986 kierował stworzoną w podziemiu Komisją Interwencji oraz Praworządności NSZZ "Solidarność", która zajmowała się dokumentowaniem przypadków represji oraz pomocą ofiarom. W 1988 współorganizował jawną, nielegalną I Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka w kościele w Mistrzejowicach w Nowej Hucie.

Przed obradami Okrągłego Stołu napisał broszurę Minimalizm radykalny. Propozycje programowe dla NSZZ "Solidarność". W obradach Okrągłego Stołu zasiadał w podzespole ds. reformy państwa oraz sądów.

III Rzeczpospolita

Zbigniew Romaszewski (trzeci z lewej) na przedpremierowym pokazie filmu dokumentalnego Generał polskich nadziei... Władysław Anders 1892–1970 (19 grudnia 2007). Obok Irena Anders oraz Maria Kaczyńska

Od 4 lipca 1989 do 7 listopada 2011 nieprzerwanie zasiadał w Senacie RP, był wybierany kolejno z ramienia jako kandydat bezpartyjny z Komitetu Obywatelskiego (1989), jako kandydat niezależny (1991), z NSZZ "Solidarność" (1993), Ruchu Odbudowy Polski (1997), Bloku Senat 2001 (2001) oraz w 2005 oraz w 2007 z ramienia Prawa oraz Sprawiedliwości.

W Senacie I, II, IV oraz VI kadencji przewodniczył Komisji Praw Człowieka oraz Praworządności. Był też w wielorakich kadencjach członkiem następujących komisji: Regulaminowej oraz Spraw Senatorskich, Obrony Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw górnictwa, Nadzwyczajnej do spraw integracji europejskiej, Gospodarki Narodowej, Nadzwyczajnej do spraw inicjatywy ustawodawczej w sprawie zmiany przepisów o obywatelstwie polskim, Spraw Zagranicznych oraz Integracji Europejskiej, Regulaminowej, Etyki oraz Spraw Senatorskich oraz Komisji Ustawodawstwa oraz Praworządności.

Od 22 maja 1992 do 5 czerwca 1992 był prezesem Komitetu ds. Radia oraz Telewizji.

W 1998 założył Fundację Obrony Praw Człowieka, która w 50. rocznicę uchwalenia Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka zorganizowała w Warszawie III Międzynarodową Konferencję Praw Człowieka.

W wyborach parlamentarnych w 2001 zdobył mandat senatorski po raz piąty, uzyskując 284 374 głosów (38,98% ogółu głosów ważnych). W 2003 organizował nowe ugrupowanie pod nazwą Suwerenność-Praca-Sprawiedliwość, które nie podjęło jednak szerszej działalności. W wyborach parlamentarnych w 2005 po raz szósty wszedł do Senatu, otrzymując 326 442 głosów (42,92%). W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz siódmy uzyskał mandat senatorski, otrzymując 330 396 głosów (28,87%). 28 listopada 2007 stał się wybrany na wicemarszałka Senatu. 15 lutego 2010 zrezygnował z członkostwa w KP Prawa oraz Sprawiedliwości, jednak 8 lipca tego samego roku powrócił do klubu^[1]. W 2011 wszedł w skład rady Stowarzyszenia Solidarni 2010^[2].

W wyborach parlamentarnych w tym samym roku nie uzyskał reelekcji, przegrywając z Markiem Borowskim. W 2011 Sejm wybrał go na członka Trybunału Stanu.

Ordery, odznaczenia oraz nagrody

10 listopada 2011 z rąk prezydenta Bronisława Komorowskiego odebrał przyznany mu Order Orła Białego^[3].

W 1987 wraz z żoną otrzymał Nagrodę Praw Człowieka Fundacji "Aurora" przy Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii. W 2008 stał się odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Za Zasługi dla Litwy, a w 2008 otrzymał portugalski Krzyż Wielki Orderu Zasługi^[4]. Ponadto wyróżniany odznaczeniami prywatnymi (m.in. Krzyżem Solidarności Walczącej^[5]).

Przypisy

Bibliografia

• Biogram na stronie Senatu (VII kadencja). [dostęp 12 września 2010].
• Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności [dostęp 3 lipca 2011].
• Zbigniew Romaszewski w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 2 października 2011].

Linki zewnętrzne

• Zbigniew Romaszewski – strona prywatna. [dostęp 12 września 2010].

p • d • e Trybunał Stanu Przewodniczący Stanisław Dąbrowski Wiceprzewodniczący Andrzej Grabiński • Józef Medyk Członkowie Lech Adamczyk • Piotr Andrzejewski • Kazimierz Barczyk • Anna Bogucka-Skowrońska • Grzegorz Górski • Paweł Janda • Dariusz Kijowski • Sylweriusz Królak • Janusz Łomża • Mariusz Muszyński • Romana Orlikowska-Wrońska • Zbigniew Romaszewski • Paweł Śliwa • Andrzej Wosiński • Jolanta Zajdel-Sarnowicz • Eleonora Zielińska