Zielona Góra
Herb Zielonej Góry Flaga Zielonej Góry
Państwo	Polska
Województwo	lubuskie
Powiat	miasto na prawach powiatu
Założono	XIII wiek
Prawa miejskie	1323
Prezydent miasta	Janusz Kubicki
Powierzchnia	58,34 km²
Wysokość	70,6–210,8 m n.p.m.
Ludność (31.12.2010) • liczba • gęstość	117 699 ▲ 2017,5 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 68
Kod pocztowy	65-001 do 65-950
Tablice rejestracyjne	FZ
Położenie na mapie Polski Zielona Góra
51°56′23″N 15°30′18″E / 51.93972, 15.505Na mapach: 51°56′23″N 15°30′18″E / 51.93972, 15.505
TERC (TERYT)	0862011
SIMC	0988313
Hasło promocyjne: Zielona Góra – miasto przyszłości
Urząd miejski ul. Podgórna 22 65-424 Zielona Góra
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Zielona Góra w Wikisłowniku
Strona internetowa

Zielona Góra (wymowa ^?/i (łac. Thalloris, Prasia Elysiorum, Viridis mons, niem. Grünberg in Schlesien, czes. Zelená Hora) – miasto na prawach powiatu w zachodniej Polsce, siedziba organów samorządu województwa, Zarządu Województwa Lubuskiego oraz Sejmiku Województwa Lubuskiego oraz jednostek im podporządkowanych, biskupa diecezji zielonogórsko-gorzowskiej, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy Zielona Góra. Razem z Sulechowem oraz Nową Solą tworzy tzw. Lubuskie Trójmiasto.

Wedle danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 117 699 mieszkańców^[1].

Spis treści 1 Położenie 2 Historia miasta 2.1 Początki miasta 2.2 Do roku 1945 2.3 Ślady słowiańskie 2.4 Okres powojenny 2.5 Patron miasta 3 Architektura 3.1 Zabytki 3.2 Zieleń miejska 4 Kultura 4.1 Teatry, filharmonia 4.2 Muzea oraz galerie 4.3 Kina 4.4 Imprezy cykliczne 4.5 Winobranie 4.6 Życie studenckie 4.7 Wojewódzka oraz Miejska Biblioteka Publiczna 5 Środowisko naturalne 5.1 Ukształtowanie terenu 5.2 Klimat 5.3 Fauna oraz flora 6 Atrakcje przyrodnicze 7 Demografia 8 Gospodarka 9 Edukacja 9.1 Szkoły wyższe 10 Komunikacja 10.1 Komunikacja lotnicza 10.2 Komunikacja samochodowa 10.3 Komunikacja kolejowa 10.4 Komunikacja autobusowa 10.5 Port śródlądowy Cigacice 11 Turystyka 11.1 Szlaki turystyczne 11.2 Informacja turystyczna 12 Rozrywka 13 Wspólnoty religijne 13.1 Buddyzm 13.2 Chrześcijaństwo 13.2.1 Katolicyzm 13.2.2 Prawosławie 13.2.3 Protestantyzm 14 Media 15 Sport 15.1 Sporty tradycyjne 15.2 Sporty ekstremalne 15.3 Kluby sportowe 15.4 Obiekty sportowe 16 Administracja 16.1 Dzielnice oraz osiedla Zielonej Góry 17 Miasta partnerskie 18 Lista osób związanych z Zieloną Górą 19 Sprawdź też 20 Przypisy 21 Linki zewnętrzne

Położenie

Zielona Góra jest leżąca w zachodniej Polsce, na zboczu doliny rzeki Odry w miejscu, gdzie przecina ona pasmo wzgórz znane jako Wał Zielonogórski. Geograficznie istnieje terenie podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego. Od północnego zachodu miasto graniczy z Niecką Płotowską, a od północnego wschodu z Niecką Chynowską.^{potrzebne źródło}

Miejscowość historycznie oraz kulturowo jest częścią Dolnego Śląska (leżąc na jego północnej granicy). W latach 1950-1998 miasto było stolicą województwa zielonogórskiego.

Wedle danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 58,34 km²^[2].

Wedle danych z 2002 roku, obszar Zielonej Góry wynosi 5832 ha, w tym 2686 ha zajmują lasy. Niezalesiony obszar miasta jest prawie w całości zabudowany. Aktualnie miasto rozrasta się poza granice administracyjne, intensywna zabudowa wielorodzinna dociera do Przylepu oraz Łężycy. Miasto stara się o powiększenie granic miasta oraz włączenie części gminy Zielona Góra.^{potrzebne źródło}

Historia miasta

 Osobny artykuł: Historia Zielonej Góry.

Początki miasta

Założona jako miasto przez przybyszów z zachodniej części Europy – z reguły Flandrii oraz Niemiec, którzy jednak najprawdopodobniej nazwali miasto tak, jak nazywała się istniejąca już tu (obecna ulica Podgórna, u podnóża wzgórza Winnego/Ceglanego/Zielonego) polska osada: Zielona Góra. Miejsce to leżało nad wartkim wówczas oraz wydajnym strumieniem Złota Łącza, który przez następne stulecia był źródłem wody oraz energii dla mieszkańców oraz funkcjonującego tu przemysłu. Zielona Góra prawa miejskie otrzymała w 1323 (chociaż kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie, leżącym w obecnym powiecie nowosolskim). Pierwszą znaną mapą, na której ukazała się nazwa Grunberg jest mapa Śląska autorstwa Martina Helwiga z 1561^[3].

Do roku 1945

Miasto przez prawie całą swoją historię związane było z Dolnym Śląskiem, a konkretniej Księstwem Głogowskim. Od XIII wieku powoli zaczyna się proces depolonizacji. Wraz z całym Dolnym Śląskiem przechodzi w ręce najpierw czeskie, a potem niemieckie. Co ważne: Zielona Góra wcale nie wchodziła w skład historycznej krainy ziemi lubuskiej ze stolicą w aktualnie niemieckim Lebus (Lubusz).

Gród posiadał fortyfikacje oraz zamek (najprawdopodobniej jednak drewniany, stąd nie pozostał po nim żaden ślad, wskazówką jest m.in. stara nazwa ulicy Zamkowej nieopodal centrum miasta) – przedstawiał on jednak nikłą wartość strategiczną oraz najprawdopodobniej z rozkazu wizytującego te ziemie Jana Luksemburczyka stał się zburzony.

W XVI oraz XVII wieku Zielona Góra była silnym ośrodkiem ruchu kalwińskiego. Z miasta wywodzili się teolog Abraham Scultetus oraz matematyk Bartłomiej Pitiscus.

Przed II wojną światową Zielona Góra liczyła 26,1 tys. mieszkańców. Była dużym ośrodkiem przemysłowym oraz znacznym węzłem kolejowym.^{potrzebne źródło}

Ślady słowiańskie

Z przekazów z XVII oraz XVIII wieku wiadomo, że ludność okoliczna ciągle jeszcze nosiła polsko brzmiące imiona oraz nazwiska, ale tylko jej cząstka władała mową przodków.^{potrzebne źródło}

Okres powojenny

Zielona Góra wyszła praktycznie nie zniszczona w trakcie II wojny światowej (do nacierającej Armii Czerwonej wyszedł ówczesny proboszcz, ks. Georg Gottwald oraz poinformował, że miasto nie zamierza się bronić). Po wojnie przeszła pod administrację polską stając się początkowo częścią województwa poznańskiego. Dotychczasowych mieszkańców miasta wysiedlono do Niemiec – Zielona Góra zasiedlana była jeszcze do końca lat 70. XX wieku, z reguły przez repatriantów z Kresów Wschodnich oraz przybyszów z pobliskiej Wielkopolski. W 1950 roku władze zadecydowały o utworzeniu w Zielonej Górze stolicy nowego województwa.

Od tego momentu zaczyna się okres szybkiej kariery miasta, które wyrasta na ważny ośrodek kulturalny, turystyczny, uniwersytecki oraz przemysłowy. Liczba mieszkańców wzrosła 5-krotnie. Na początku lat 60. XX wieku założono Wyższą Szkołę Inżynierską, która następnie przemianowana była na Politechnikę Zielonogórską. Wkrótce na bazie Studium Nauczycielskiego powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W 2001 politechnika oraz WSP połączyły się, tworząc Uniwersytet Zielonogórski. Od 1965 do 1989 w Zielonej Górze przebiegał Festiwal Piosenki Radzieckiej. W 1998 miasto stało się siedzibą władz samorządowych utworzonego wówczas woj. lubuskiego.

30 maja 1960 miały miejsce pierwsze po wojnie na tak dużą skalę masowe protesty przeciwko władzy komunistycznej. Uczestniczyło w nich 5 tys. zielonogórzan. Był to sprzeciw mieszkańców wobec nakazu konfiskaty domu katolickiego. Protesty te nazwano wydarzeniami zielonogórskimi.

Patron miasta

Patronem Zielonej Góry jest św. Urban I, Papież oraz męczennik, który w tradycji chrześcijańskiej uznawany jest za patrona winiarzy, ogrodników, winnej latorośli oraz dobrych urodzajów. 24 listopada 2009 roku Rada Miasta przyjęła oświadczenie woli w którym wyraziła chęć przyjęcia św. Urbana I patronem Zielonej Góry zwracając się z prośbą do władz kościelnych – ks. bpa Stefana Regmunta – o uznanie przez Stolicę Apostolską św. Urbana I Patronem Miasta Zielona Góra. Wybór ten stał się potwierdzony uchwałą Rady Miasta w dniu 31 sierpnia 2010 roku. Wcześniej, bo 22 czerwca 2010 roku watykańska Kongregacja ds. Kultu Bożego oraz Dyscypliny Sakramentów wydała dekret, którym zatwierdziła św. Urbana I Patronem Zielonej Góry. Uroczyste przyjęcie patronatu odbyło się na specjalnie zwołanej sesji Rady Miasta w niedzielę 5 września 2010 roku. Tego samego dnia na Starym Rynku podczas obchodów Dni Zielonej Góry - Winobrania nastąpiło publiczne ogłoszenie patronatu św. Urbana I nad Zieloną Górą.

Architektura

Zabytki

 Osobny artykuł: Zabytki Zielonej Góry.

Zielona Góra jest miastem zabytkowym, z racji niewielkich zniszczeń wojennych pozostała tutaj cała przedwojenna zabudowa miejska. Szczególne walory estetyczne ma Stare Miasto oraz przedwojenne wille wzdłuż alei Niepodległości, reprezentacyjnego traktu miejskiego. Znajduje się tu też wiele budynków o unikalnej architekturze berlińskich architektów, jak np. teatr zaprojektowany przez Oskara Kaufmanna. nieoczekiwanie pięknych niewielkich kamienic w najstarszej części miasta, jest tu też wiele budynków postindustrialnych dostosowanych do nowych funkcji, np. lofty w okolicach ulicy Fabrycznej czy cząstka budynków Fabryki Wełny zaadaptowane na centrum handlowe. Centrum miasta jest aktualnie rewitalizowane.

• Konkatedra pw. św. Jadwigi jest najstarszym zabytkiem architektonicznym w mieście. Kościół halowy datowany na 2. połowę XII wieku.

• Kościół pw. Najświętszej Marii Panny, zwany kaplicą na winnicy. Zbudowany w pierwszej połowie XIV wieku w dowód wdzięczności przez ocalałych Zielonej Góry od panującej w 1314 roku zarazy.

• Ratusz oraz Stary Rynek – rynek stanowi centralny punkt miasta od XIV wieku do dziś. Był przez stulecia podstawowym placem handlowym, przez który przebiegał też podstawowy trakt komunikacyjny. Ratusz, w swej głównej części z wieżą powstał w XV wieku, co pokazuje odsłonięta spod tynku wnęka po fasadzie. Ciekawostką jest fakt, iż ratuszowa wieża w wyniku błędów konstrukcyjnych jest nieznacznie odchylona od pionu.

• Wieża Łaziebna jest pozostałością po średniowiecznym systemie obwarowań miejskich. Jej nazwa wzięła się od położonej w pobliżu łaźni miejskiej. Bywa także nazywana – Wieżą Głodową w wyniku zburzenia oryginalnej Wieży Głodowej, która stała kilkadziesiąt metrów dalej W czasach średniowiecznych wieża służyła jako więzienie.

• Kościół pw. MB Częstochowskiej – zbudowany w XVIII wieku jako zbór ewangelicki. Wieżę dostawiono kilkanaście lat później. Znajdują się w nim m.in. barokowy ołtarz główny, kamienna rokokowa chrzcielnica oraz szereg rzeźbionych płyt epitafijnych.

• Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela – zbudowany 1915-1917 dla parafii ewangelicko – augsburskiej. W 1946 przejęty przez katolików. Z racji znakomitej akustyki w świątyni dzieją się koncerty. W 1926 roku wykonano tu słynne wówczas oratorium "Quo vadis" Feliksa Nowowiejskiego z udziałem kompozytora. Jego fundatorem był Georg Beuchelt, znany przemysłowiec.

• Gmach teatru – modernistyczny gmach Teatru Lubuskiego (dawniej: Teatru Operowego – Hali Miejskiej) istnieje przy al. Niepodległości, w pobliżu jej skrzyżowania z ul. Kupiecką. Powstał w 1931 roku wedle projektu Oskara Kaufmanna, był obiektem wielofunkcyjnym, przystosowanym do wystawiania dzieł zarówno dramatycznych, muzycznych, baletowych, filmów, a przede wszystkim oper. Dziś mieści się tu Teatr Lubuski.

• Park Winny oraz Palmiarnia – Palmiarnia powstała w 1961 roku dostawiona do domku winiarskiego. Mieści się w niej restauracja z salami konsumpcyjnymi pośród tropikalnej roślinności. W otoczeniu Palmiarni istnieje odtworzona winnica, nawiązująca do dawnych rozległych plantacji, pokrywających wszystkie stoki podmiejskie.

• Kolej szprotawska ("Kleinbahn Grünberg–Sprottau") – niepaństwowa linia kolejowa wytyczona pomiędzy dwoma przemysłowymi miastami Dolnego Śląska: Zieloną Górą oraz Szprotawą. Od II poł. lat 40 XX w. nie funkcjonuje, w większości rozebrana.

Zieleń miejska

• Park Piastowski – jeden z największych parków w Zielonej Górze; są w nim rozliczne pomniki przyrody, a bliski kontakt z lasem powoduje, że jest zamieszkiwany przez wiewiórki.
• Park Świętej Trójcy – teren byłego cmentarza niemieckiego; istnieje w centrum miasta, wśród wielu współczesnych bloków mieszkalnych;
• Park Tysiąclecia – teren byłego cmentarza Zielonokrzyżowego z pozostawioną kaplicą w formie greckiej świątyni (dawne krematorium) oraz nielicznymi pomnikami; wydzielony plac zabaw oraz skate park.
• Park Winny – położony na wzgórzu park z rosnącą w nim winną latoroślą; na jego terenie istnieje wiele pomników oraz Palmiarnia Zielonogórska – jeden z symboli miasta.
• Park Sowińskiego – położony w centralnej części Zielonej Góry; leżą w nim rozliczne pomniki przyrody oraz kapliczka.
• Park Dunikowskiego – leśny park na przedłużeniu ulicy Dunikowskiego, stanowi łącznik pomiędzy osiedlami Przyjaźni oraz Malarzy, a Cegielnią. Urozmaicona rzeźba terenu oraz bogactwo drzew składają się na wyjątkową bazę spacerową z trasami dla pieszych oraz rowerów. Przed 1945 rokiem otoczony winnicami.
• Park Gierymskich – areał leśny otoczony ze wszystkich stron zabudową, położony na wzgórzu. Łączy osiedle Przyjaźni z sąsiadującym Osiedlem Malarzy. Prawdopodobnie dawniej stanowił cząstka parku angielskiego rezydencji położonych przy obecnym domu Pogotowia Opiekuńczego.
• Park Poetów – przedwojenny teren parkowy, porastający teren po dawnej kopalni gliny przy końcu ul. Wazów. Znajdują się tu trzy stawy: Dziady, Glinianki (oba przy ul. Szafrana) oraz Szmaragdowy (przy. ul. Akademickiej) w pobliżu wąwozu. Al. Poetów jest pozostałością dawnego szlaku spacerowego.

Kultura

Kultura w Zielonej Górze to przede wszystkim Winobranie na początku września – duża impreza plenerowa, podczas której centrum miasta zapełnia się mieszkańcami oraz turystami. Ponadto w mieście działa 5 muzeów^{potrzebne źródło} oraz galerii sztuki, filharmonia, teatr, kina oraz kilkanaście klubów muzycznych. W mieście przebiega się parę festiwali muzycznych oraz kulturalnych. m.in. Dni Kultury Żydowskiej, Festiwal Folkloru, Festiwal Kabaretu, Festiwal Filmowy KinoPozaKinem Filmowa Góra, Festiwal Rock Nocą, Róże Jazz Festiwal oraz Quest Europe. Przy Al. Niepodległości istnieje Galeria BWA, w której dzieją się wystawy sztuki współczesnej, koncerty oraz spotkania dyskusyjne. Aktywnym miejscem na kulturalnej mapie miasta są też 4 Róże dla Lucienne, w których dzieją się m.in. koncerty, pokazy filmowe, spektakle teatralne oraz kabaretowe.

Teatry, filharmonia

Pierwszy teatr miejski oraz operowy w Hali miejskiej otwarto w 1931 roku operą "Madame Butterfly". Autorem projektu budynku był ceniony architekt budynków scenicznych, działający z reguły w Berlinie – Oskar Kaufmann, twórca m.in. Volksbühne oraz Renaissance-Theater w Berlinie. Gmach mieścił wielofunkcyjną scenę, przystosowaną do wystawiania dzieł zarówno dramatycznych, muzycznych, baletowych, a także oper oraz wyświetlania filmów. Po II wojnie światowej zaniechano wystawiania oper w mieście, natomiast mocno rozwinął się teatr miejski, miasto dorobiło się stałego zespołu (przed wojną teatr działał na zasadzie impresariatu). Po roku 1990 zamknięto scenę lalkową.

W mieście działa ponadto Filharmonia Zielonogórska oraz towarzystwo śpiewacze Cantores Viridimontani, organizujące koncerty muzyki dawnej, m.in. barokowej, w tutejszych kościołach.

• Amfiteatr im. Anny German
• Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego w Zielonej Górze ma 3 sceny:
  • przy ul. Niepodległości (3 sale oraz Scena w Podwórku)
  • przy ul. Fabrycznej (Scena na Strychu)
  • przy ul. Moniuszki (Stara Winiarnia).
• Filharmonia Zielonogórska
• Cantores Viridimontani

Muzea oraz galerie

Miasto ma parę muzeów oraz galerii, rozlokowanych częściowo w centrum miasta oraz w podmiejskich dworach oraz pałacach.

• Muzeum Ziemi Lubuskiej na który składają się
  • Muzeum Miasta Zielona Góra
  • Muzeum Dawnych Tortur
  • Muzeum Wina
• Muzeum Etnograficzne w podzielonogórskiej Ochli
• Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy k. Zielonej Góry
• Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie pod Zieloną Górą
• Biuro Wystaw Artystycznych – Biuro Wystaw Artystycznych jest galerią sztuki współczesnej, magazynuje także kolekcję Lubuskiej Zachęty Sztuk Pięknych
• Muzeum Lalek w Zielonej Górze przy Teatrze Lubuskim.
• Muzeum Książki Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze przy Wojewódzkiej oraz Miejskiej Bibliotece Publicznej im. C. Norwida.

Inne miejsca to Galeria PWW (ul. Wrocławska), Galeria u Jadźki (ul. Żeromskiego), Galeria ZPAP (Rynek), Salon Sztuki Dawnej (ul . Moniuszki).

Kina

• Kino Newa – studyjne kino zlokalizowane niedaleko Dworca kolejowego PKP, przy ul. K. Wielkiego 21. Widownia na 215 osób. Kino wyświetla filmy niekomercyjne^[4]. Uruchomione w latach sześćdziesiątych XX wieku.
• Kino Nysa – najstarsze kino Zielonej Góry, uruchomione w 1925 roku, które wyświetla filmy nieprzerwanie do dziś, ma widownie z balkonem, łącznie na 305 osób.^{potrzebne źródło} Kino mieści się na starym mieście na przeciw Teatru Lubuskiego przy al. Niepodległości.
• Cinema City – 9 sal, 1305 miejsc. Kino mieści się w centrum handlowym Focus Park. Otwarte 17 października 2008 roku^[5].

Imprezy cykliczne

Przed laty miasto było gospodarzem międzynarodowego festiwalu piosenki radzieckiej, odbyło się 26 jego edycji. Od 2008 reaktywowano go jako Festiwal Piosenki Rosyjskiej. Dzisiaj odbywające się imprezy cykliczne to:

• Międzynarodowe Spotkania Muzyczne "Wschód – Zachód" (marzec-kwiecień)
• Festiwal im. Anny German "Tańczące Eurydyki" (maj)
• Festiwal Piosenki Rosyjskiej
• Ogólnopolski festiwal Pokój oraz Dobro (zawieszony)
• Międzynarodowy Festiwal Folkloru (co dwa lata, wrzesień)
• Międzynarodowy Dziecięcy Festiwal Folkloru (co dwa lata, wymiennie z Festiwalem Folkloru, w sierpniu)
• Lato Muz Wszelakich (lipiec, sierpień)
• Winobranie (wrzesień)
• Festiwal Kabaretu (grudzień)
• Międzynarodowy Festiwal Rockowy "Rock Nocą" (eliminacje trwają od listopada do maja)
• Festiwal Filmowy KinoPozaKinem Filmowa Góra (lipiec sierpień)
• Festiwal Jazzowy Róże Jazz Festiwal (lipiec-sierpień)
• Ogólnopolski Festiwal Piosenki Dziecięcej oraz Młodzieżowej FUMA

Winobranie

 Osobny artykuł: Winobranie w Zielonej Górze.

Zielona Góra znana jest jako polska stolica wina. Jest to najwyżej na północ wysunięte punkt na mapie z uprawą winorośli w Europie. Bogate tradycje produkcji wina w przeszłości obecne były w gospodarce oraz krajobrazie przestrzennym, a dziś odżywają na położonych w otoczeniu miasta.

Pierwsza wzmianka o uprawie winorośli pochodzi z 1314 roku. Wiadomo też, że początkowo winną latorośl uprawiali zakonnicy. Dopiero za ich przykładem winnice zaczęli zakładać w swych włościach możnowładcy, a długo po nich zwykli mieszkańcy. Należy przypuszczać, ze uprawa winogron oraz tradycja hucznych obchodów winobrania są popularne, dopiero kiedy winnice założyły zielonogórskie rodziny.

Oficjalnym miejskim świętem Winobranie stało się w roku 1852, co urzędowo wydał magistrat. Co roku turystów po Zielonej Górze oprowadza bóg wina Bachus wraz ze swoją świtą. Przyjezdni goście potrafią napić się miejscowego trunku, posłuchać muzyki oraz skorzystać z bogatej oferty kulturalnej.

Życie studenckie

W Zielonej Górze studiuje 25. tys. studentów^{potrzebne źródło}. To właśnie w tutejszych klubach studenckich, takich jak Gęba, powstał w latach 90. fenomen kabaretów (Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe). Dziś takie kluby są w większości zamknięte (Karton, Zatem, Highlander). Największą imprezą są organizowane corocznie w maju Bachanalia, ściągające na plenerowe imprezy muzyczne nawet 5 tysięcy osób. Życie studenckie toczy się praktycznie tylko w klubach studenckich (Gęba, U Ojca, Studencka) na terenie kampusów uczelnianych, popularny jest też klub 4 Róże, Kotłownia, Straszny Dwór, Studio. Wcześniej działał także aktywny kulturalnie skłot Awaria, zrzeszający tutejszą scenę alternatywną oraz organizujący rozliczne koncerty ska, oi oraz punk.^{potrzebne źródło}

Wojewódzka oraz Miejska Biblioteka Publiczna

 Osobny artykuł: Wojewódzka oraz Miejska Biblioteka Publiczna w Zielonej Górze.

Wojewódzka oraz Miejska Biblioteka Publiczna im. Cypriana Norwida w Zielonej Górze jest jedną z dwóch publicznych bibliotek wojewódzkich w woj. lubuskim. Aktualną siedzibę placówki oddano do użytku w 1975 roku. Biblioteka ma wiele filii oraz oddziałów na terenie miasta. Odbywają się w niej rozliczne wystawy oraz spotkania autorskie z pisarzami (w ramach tzw. "Czwartków Lubuskich"), a osoby, które ją odwiedziły to m.in. ks. Jan Twardowski, William Wharton, Jonathan Carroll oraz Tadeusz Różewicz. Biblioteka Wojewódzka ma także swoją oficynę wydawniczą – "Pro Libris". Zarejestrowana w 2003 roku liczba czytelników wyniosła prawie 32 tys. osób. Średnio jeden czytelnik wypożycza 17 książek rocznie.

Sprawdź też: Filharmonia Zielonogórska, Lubuski Teatr im. Leona Kruczkowskiego, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Muzeum Etnograficzne, Biuro Wystaw Artystycznych, Big Band Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe, Amfiteatr im. Anny German

Środowisko naturalne

Ukształtowanie terenu

Wokół miasta rozciągają się morenowe, glacitektoniczne wzgórza o powierzchni 240 km² w formie Wału Zielonogórskiego. Część pasma tych wzniesień przy granicy miasta nosi miano Wzgórz Piastowskich, ponadto do tych wzniesień zalicza się także Góra Braniborska wraz z wieżą oraz pasmo niższych wzniesień przy ul. Akademickiej we wschodniej części miasta.

Ta sekcja od 2009-01 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Miasto rozlokowane jest na wielu wzgórzach:

• Góra Braniborska (Hirtenberg – Góra Pasterska), 202 m n.p.m. – jedno z najwyższych wzniesień w mieście. Nazwa Hirtenberg jest w księgach miejskich z 1722 roku. Na szczycie w latach 1859-1860 wzniesiono wieżę widokową, aktualnie mieszczącą uniwersyteckie obserwatorium astronomiczne.
• Wzgórze Schillera na zachód od ulicy Wrocławskiej (Schillershöhe – ) 195,5 m n.p.m. Na południowym stoku znajdowała się duża winnica. Wcześniej wzgórze nosiło nazwę Wzgórza Grzybowego (Pilzberg). Oryginalnie było ono wymienione w aktach miejskich z 1725 roku,
• przy Alei Słowackiego (Hirschberg) 175,5 m n.p.m. – leżące naprzeciwko dawnego cmentarza żydowskiego u zbiegu ulic Wrocławskiej oraz Chmielnej. Nazwa wzgórza pochodziła od nazwiska właściciela placu rozrywek, który znajdował się w tym miejscu w XIX wieku,
• Maślane (Butterberg) 175 m n.p.m. – punkt widokowy w lesie na wschód od Osiedla Wazów,
• Góra Ceglana (Ziegelberg) – leżąca blisko starej zabudowy miejskiej pomiędzy ulicą Wrocławską, a ulicą Podgórną. Aktualnie na jej szczycie istnieje Palmiarnia dobudowana do wzniesionego w 1818 roku domku winiarza. Nazwa wzgórza pochodzi od cegielni miejskiej, która we wcześniejszych wiekach znajdowała się w tym miejscu. Nazwa Ziegelberg jest w aktach miejskich z 1619 roku. W XIX wieku całe wzgórze pokryte było winnicami. To właśnie osada założona u stóp Góry Ceglanej zapoczątkowała proces powstawania Zielonej Góry,
• Przy ulicy Kożuchowskiej (Hohnberg) – w południowej części miasta naprzeciwko browaru. Już w XV wieku wzgórze było pokryte winnicami,
• Wzgórza Piastowskie – leżące w południowo-zachodniej części miasta. Nazwę nadał burmistrz Zielonej Góry Heinrich Gayl dla uczczenia księcia głogowsko–żagańskiego Henryka VIII – jedynego używającego tytułu „księcia Zielonej Góry”. Składają się na nie cztery wzgórza, których wcześniejsze nazwy brzmiały :
  • Augusthöhe – dla upamiętnienia miejskiego przedsiębiorcy Augusta Fostera
  • Blucherberg – 201 m n.p.m.
  • Piastenhöhe
  • Koscheberg – 195 m n.p.m. stromo opadające w kierunku południowym. Wzgórze to pokryte było winnicami, o których najstarsze wzmianki pochodzą z 1797 roku.
• Jagodowe Wzgórze – jest najwyższym wzniesieniem w granicach Zielonej Góry (210 m n.p.m.).

Klimat

W Zielonej Górze panuje klimat umiarkowany przejściowy, z przewagą wpływów oceanicznych. Średnia temp. lipca wynosi +18,3 °C, a stycznia -1,3 °C. Opady roczne wynoszą ok. 580 mm. W ostatnich latach obserwujemy jednak stałą tendencję do ocieplania się klimatu. Zjawisko to obserwujemy w każdej porze roku (np. lipiec 2006, śr. temp. +24,2 °C; styczeń 2007, śr. temp. +4,3 °C). Charakterystycznymi cechami mikroklimatu zwłaszcza obszarów wzgórz są zmniejszone amplitudy dobowe oraz bardzo ciepłe noce (średnio w miesiącach półrocza letniego o 0,5 do 1,5 °C cieplejsze niż w Poznaniu, Wrocławiu, czy Słubicach). Obszar miasta Zielonej Góry charakteryzuje się też niższą liczbą dni z przymrozkami niż obszary wokół miasta, leżące niżej.^{potrzebne źródło}

Średnia temperatura oraz opady dla Zielonej Góry
Miesiąc	Sty	Lut	Mar	Kwi	Maj	Cze	Lip	Sie	Wrz	Paź	Lis	Gru	Roczna
Średnie najwyższe temperatury [°C]	1	2	7	11	17	20	22	22	17	12	6	3	12
Średnie najniższe temperatury [°C]	-3	-3	1	4	9	12	14	14	11	6	2	-1	6
Opady [mm]	38.1	35.6	35.6	43.2	58.4	63.5	78.7	73.7	43.2	40.6	43.2	45.7	599,4
Źródło: Weatherbase[6] 15.12.2008

Fauna oraz flora

Zgodnie ze swą nazwą, Zielona Góra jest miastem słynącym z terenów zielonych, otoczonym zwartym pierścieniem lasów, stanowiących fragment tzw. Borów Zielonogórskich. Ich powierzchnia na terenie miasta wynosi blisko 50 procent (47%, tj. 2667 ha w porównaniu do ok. 4% tzw. zieleni miejskiej – dane z 2009 roku^[7]). Lasy te ubogie są w cieki wodne, będące zasadniczo odnogami albo Zimnego Potoku (północ), albo Śląskiej Ochli (południe). Wg danych Nadleśnictwa Zielona Góra ok. 90% populacji drzew stanowi sosna. Są też fragmenty dąbrów (tereny zachodnie) oraz na obniżeniach terenowych łęg jesionowo-olszowy.

Zielonogórskie lasy wspomniane są już w roku 1429 kiedy do skutku doszła transakcja sprzedaży miastu "Oderwaldu", Lasu Odrzańskiego w pobliżu wsi Krępa. Ciekawostką lasów Zielonej Góry jest zachodzenie kasztana jadalnego, licznie reprezentowanego też na terenie miasta, także wśród jego pomników przyrody. Do innych najpopularniejszych gatunków pomników przyrody w mieście zaliczane są: cis pospolity, topola kanadyjska, dąb szypułkowy oraz cypryśnik błotny.

Obecność dużych obszarów leśnych w mieście oraz w jego otoczeniu stwarza korzystne warunki dla wielu gatunków zwierząt. Na początku XXI w. stwierdzono obecność 11 gatunków płazów, z których najczęstszym jest ropucha szara, występująca na podmokłych terenach obrzeży miasta. Wśród gadów, najczęściej są padalec zwyczajny oraz jaszczurka zwinka. Jedynym zaś gatunkiem węża jest zaskroniec, pojawiający się najczęściej w lasach w pobliżu tzw. Dzikiej Ochli.

Zielona Góra ma bogatą oraz zróżnicowaną populację ptaków. Liczbę gatunków szacuje się na ponad 150. Obok popularnych gatunków synantropijnych (związanych z osiedlami ludzkimi), takich jak m.in. wróble, kawki, jaskółki czy gołębie pojawiają sie też gatunki rzadsze, jak jastrząb, łozówka, pliszka siwa, białorzytka czy makolągwa.

Jednym z najpopularniejszych gatunków ptaków w Zielonej Górze jest sroka. Jej zagęszczenie w mieście jest najwyższe w kraju oraz stanowi jeden z najwyższych znanych zagęszczeń w Eurazji – ponad 30 gniazd/1 km² (2011). Znaczny przyrost osobników obserwuje się od lat 80. XX w.^[8]

Słabo zróżnicowaną gatunkowo jest populacja ssaków. Najczęściej widywanym gatunkiem jest sarna Capreolus capreolus. Licznie jest nawet w najbliższym sąsiedztwie osiedli miejskich, szczególnie w okolicy Szosy Kisielińskiej czy ul. Batorego. Bardzo licznie są jeże, lisy (Vulpes vulpes) oraz borsuk oraz kuna domowa. Rzadziej spotykanym gatunkiem jest np. tchórz czy jeleń Cervus elaphus. Oczywistymi przedstawicielami ssaków są gryzonie – zarówno szkodniki, jak szczur wędrowny oraz mysz domowa, jak oraz licznie występująca w zielonogórskich parkach wiewiórka.

Atrakcje przyrodnicze

Na terenie miasta istnieje Ogród Botaniczny w Zielonej Górze odbudowany w 2007 roku po blisko 60 latach oraz Palmiarnia mieszcząca niewielką kolekcję roślin egzotycznych (ok. 200 taksonów)^[9]. Przed laty działało także ZOO.

W pobliżu miasta istnieje m.in. Arboretum w Nietkowie, mieszczące bardzo zdewastowaną dziś kolekcję rzadkiego oraz egzotycznego drzewostanu.

Na północ od miasta istnieje Las Odrzański, ongiś własność miasta oraz teren rekreacyjny, dziś atrakcyjny przyrodniczo las nadodrzański, chroniony jako obszar Natura 2000.

Demografia

• Wykres liczby ludności Zielonej Góry na przestrzeni ostatnich 7 stuleci

Największą populację Zielona Góra odnotowała w 2001 r. – wg danych GUS 119 152 mieszkańców^[10].

Samo miasto liczy aktualnie 117,7 tys. zameldowanych mieszkańców^[1], lecz wraz z zespołem miejskim Trójmiasto Lubuskie liczy 176 tys. mieszkańców. Zielona Góra jest centrum obszaru zurbanizowanego, którego liczba ludności wynosi 294 304 mieszkańców (dane z 2005, suma ludności powiatów zielonogórskiego oraz nowosolskiego oraz pow. grodzkiego Zielona Góra).^{potrzebne źródło}

Ludność (Dane z 31 grudnia 2005)

Ogółem	118221
Kobiety	62794
Mężczyźni	55427
Gęstość zaludnienia ( osób / 1 km² )	2038

Urodzenia

Zdarzenie	2003	2004	2005	2006
Liczba zarejestrowanych urodzeń dzieci	1318	1450	1330	1506
w tym chłopców	677	743	703	784
w tym dziewczynek	641	707	622	722
w tym bliźniąt			18	21

Zgony

Zdarzenie	2003	2004	2005	2006
Liczba zarejestrowanych zgonów	1386	1365	1492	1478
w tym kobiet	640	614	669	640
w tym mężczyzn	746	751	823	838

  Sprawdź też: Ludność Zielonej Góry.

Gospodarka

 Z tym tematem związana jest kategoria: Przedsiębiorstwa w Zielonej Górze.

W końcu kwietnia 2011 r. liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Zielonej Górze obejmowała ok. 5,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 8,3% do aktywnych zawodowo^[11].

Nie bez znaczenia dla rozwoju miasta jest bliskie położenie granicy z Niemcami (60 km). Zielonogórska gospodarka to przede wszystkim produkcja wagonów kolejowych (Tabor Szynowy Opole S.A.- Zakład w Zielonej Górze) oraz przemysł informatyczny (producent dekoderów do telewizji satelitarnej ADB Global czy producent systemów GPS Hertz Systems). Istotną gałęzią przemysłu była produkcja alkoholi – ongiś produkowano tu znaczne ilości wina,^{potrzebne źródło} dziś produkuje się m.in. wódkę (V&S Luksusowa). W pobliżu miasta, w Cigacicach, istnieje śródlądowy port wodny oraz dwie firmy produkujące wyroby z wełny mineralnej.

Edukacja

Szkoły wyższe

Na uczelniach państwowych oraz prywatnych kształci się aktualnie w Zielonej Górze prawie 25 tysięcy studentów.^{potrzebne źródło}

• Uniwersytet Zielonogórski
• Uniwersytet Szczeciński – Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
• Akademia Medyczna we Wrocławiu – Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
• Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu oraz Finansów Międzynarodowych im. Jana Pawła II w Zielonej Górze
• Lubuska Wyższa Szkoła Zdrowia Publicznego w Zielonej Górze

Komunikacja

Zielona Góra leży na trasie drogi ekspresowej nr 3, będącej częścią międzynarodowej trasy E65 oraz na trasie linii kolejowej C-E 59 (Odrzańska Magistrala Kolejowa) wchodzącej w skład transeuropejskich korytarzy transportowych TEN, objętej umową AGTC. W pobliżu miasta istnieje port lotniczy Zielona Góra-Babimost.

Komunikacja lotnicza

Zielona Góra jest leżąca blisko dwóch lotnisk: sportowo-rekreacyjnego w Przylepie (7 km) – Aeroklubu Ziemi Lubuskiej – oraz towarowo-pasażerskiego w Babimoście (33 km). Port lotniczy w Babimoście obsługuje połączenia do Warszawy. Dalsze porty lotnicze leżą w Poznaniu (109 km), Wrocławiu (140 km) oraz w Berlinie (164 km).

Komunikacja samochodowa

Sprawdź też: Ulice Zielonej Góry

• Przez miasto przechodzą drogi krajowe S3, DK27, DK32 oraz wojewódzkie DW280, DW281, DW282 oraz DW283

Miasto ma także sieć obwodnic. Północny odcinek obwodnicy jest nazywany Trasą Północną.

Komunikacja kolejowa

Sprawdź też: Zielona Góra (stacja kolejowa)

Zielona Góra ma jedną stację kolejową, bezpośrednie połączenia kolejowe do większości dużych aglomeracji, m.in.:Jelenia Góra, Poznań, Warszawa, Szczecin, Gdańsk, Gdynia, Wrocław, Opole, Katowice, Kraków, Bielsko-Biała, Terespol, Rzeszów, Przemyśl, Zamość, Kostrzyn, Głogów.^{potrzebne źródło} Na terenie miasta znajdowały się też dworce: Dworzec Szprotawski, Górne Miasto, oraz Jędrzychów należące do dawnej Kolei Szprotawskiej. Do dziś zachował się zaledwie budynek dworca Górne Miasto oraz pozostałości peronu w Jędrzychowie.

Komunikacja autobusowa

 Osobny artykuł: MZK Zielona Góra.

Miasto ma rozwiniętą sieć transportu publicznego: 36 linii autobusowych MZK Zielona Góra^[12] przewożą codziennie ponad 80 000 pasażerów^{potrzebne źródło}. W każdym autobusie leżą automaty biletowe, które w połączeniu z automatami biletowymi na przystankach stanowią jedyną formę dystrybucji biletów w mieście. Autobusy komunikacji miejskiej w Zielonej Górze noszą barwy miasta - biały, zielony oraz żółty. Na przystankach funkcjonuje zdigitalizowany system informacji o czasie oczekiwania linii w oparciu o sieć GPS.

Port śródlądowy Cigacice

W odległości ok. 10 km od centrum miasta istnieje duży port śródlądowy na rzece Odrze w Cigacicach^{potrzebne źródło}. Pełni on funkcje przeładunkowe - jest polską bramą do systemu kanałów śródlądowych w Niemczech, z którymi jest połączony kanałem Odra-Havela.

Turystyka

Szlaki turystyczne

Piesze:

• Mała Pętla Zielonogórska – szlak zielony, mający swój początek na ul. Wyspiańskiego. Szlak ten biegnie wzdłuż granicy miasta okrążając je od strony południowej. Prowadzi on m.in. przez Stary Kisielin, Drzonków oraz Ochlę. Łączna długość szlaku wynosi 28 km.

• Duża Pętla Zielonogórska (Szlak "Rezerwatów Przyrody") – szlak niebieski biegnący przez trzy rezerwaty przyrody leżące w okolicach miasta: Rezerwat przyrody Zimna Woda, Rezerwat przyrody Bukowa Góra oraz Rezerwat przyrody Bażantarnia. Łączna długość szlaku wynosi około 72 km.

• Szlak wojewódzki – Szlak czerwony przebiegający przez południową cząstka miasta. Kierując się na zachód da się dotrzeć do Świdnicy, na wschód zaś szlak prowadzi do Zaboru oraz Milska.

• Szlak Spacerowy – żółty szlak długości 4 km, mający swój początek na Górze Wilkanowskiej. Przebiega on przez Wzgórza Piastowskie.

• Od Bobru do Odry – Czarny szlak, mający swój początek we wsi Podgórzyce położonej nad rzeką Bóbr. Przechodzi on przez zachodnią cząstka Zielonej Góry oraz biegnie dalej przecinając Odrę oraz kierując się w kierunku jeziora Niesłysz.

• Szlak starej kolejki do Szprotawy – szlak żółty biegnący trasą dawnej kolei szprotawskiej.

Rowerowe:

• Szlak Wału Zielonogórskiego – ścieżka rowerowa, mająca swój początek przy ulicy Francuskiej. Trasa biegnie przez Wzgórza Piastowskie oraz Skansen etnograficzny w Ochli, kończąc się przy kąpielisku MOSIR.

• Szlak Południowy – Ścieżka rowerowa prowadząca od placu Konstytucji 3 Maja w centrum miasta do Drzonkowa.

Informacja turystyczna

• Zielonogórskie Centrum Informacji oraz Promocji Turystyki,
• PTTK – Oddział w Zielonej Górze,
• Polskie Towarzystwo Krajoznawcze,

Rozrywka

W Zielonej Górze są m.in.:

• 3 kina (Cinema City, Nysa, Newa)
• dwie kręgielnie (Magma oraz jedna w Hotelu Dana)
• dwa kluby snookerowe (w tym jeden snookerzysty Marcina Nitschke)
• wiele dużych dyskotek (Heaven, X Demon, Studio) oraz wiele mniejszych, kameralnych klubów z parkietem do tańczenia (m.in. 4 róże dla Lucienne, Lemoniada, Roksana, Kawon, Fanaberia, Studencka, Straszny Dwór, Zbrojownia, Bar u Ojca, Bar Grzech...a, Pinacolada, Stary Młyn, Lemoniada).
• Palmiarnia Zielonogórska

Wspólnoty religijne

Buddyzm

• Buddyzm Diamentowej Drogi^{potrzebne źródło}.

Chrześcijaństwo

• Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy^[13]
  • zbór

• Świecki Ruch Misyjny "Epifania"
  • zbór.

Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki – Zielona Góra leży w metropolii szczecińsko-kamieńskiej, diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Na terenie miasta leżą trzy dekanaty: Zielona Góra – Ducha Świętego, Podwyższenia Krzyża Świętego oraz Świętej Jadwigi. Zielona Góra jest też siedzibą biskupa.
  • Konkatedra pw. św. Jadwigi
  • Kościół św. Józefa
  • Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej
  • Kościół Najświętszego Zbawiciela
  • Kościół Ducha Świętego
  • Kościół św. Franciszka z Asyżu
  • Kościół św. Brata Alberta Chmielowskiego
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
  • Kościół Matki Bożej Nieustającej Pomocy
  • Kościół Miłosierdzia Bożego
  • Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP
  • Kościół św. Urbana I
  • Kościół św. Stanisława Kostki
  • Kaplica na Winnicy
• Kościół Greckokatolicki
  • Kościół pw. Opieki Matki Bożej w Zielonej Górze
• Kościół Polskokatolicki
  • Kościół Najświętszej Maryi Królowej Polski (parafialny)

Prawosławie

• Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
  • Cerkiew pw. św. Mikołaja (parafialna)

Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
  • Ewangelicki Kościół Jezusowy

• Kościół Chrześcijan Baptystów
  • Zbór

• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego
  • zbór w Żaganiu

• Kościół Zielonoświątkowy
  • Zbór "Emaus",

• Kościół Boży w Chrystusie
  • Chrześcijańska Wspólnota "Bez Ścian",

Media

Najpoczytniejsze tytuły prasowe to wydawana od lat 50. Gazeta Lubuska (dawniej: Zielonogórska) oraz lokalne wydanie Gazety Wyborczej. Ongiś poczytne (dziś nieistniejące) było pismo "Nadodrze".^{potrzebne źródło}

• Gazety codzienne
  • Gazeta Lubuska (dawniej: Gazeta Zielonogórska)
  • Gazeta Wyborcza (wydanie lokalne)
  • Metro – ogólnopolskie wydanie w Zielonej Górze
• Tygodniki
  • Tydzień Lubuski
  • Tygodnik Zielonogórski – weekendowy dodatek Gazety Lubuskiej
• Miesięczniki
  • Puls – bezpłatny miesięcznik społeczno-kulturalny
  • Życie nad Odrą (bezpłatny miesięcznik rozprowadzany na terenie miasta Zielona Góra oraz powiatu zielonogórskiego)
  • Gazeta Samorządu Studenckiego Uniwersytetu Zielonogórskiego "UZetka"
• Kwartalniki oraz roczniki
  • Studia Zielonogórskie (rocznik historyczny)
  • Lubuskie Nadodrze (nieistniejący kwartalnik społeczno-kulturalny)
  • Pro-Libris (lokalny kwartalnik literacki)
• Telewizje
  • TVP Gorzów Wielkopolski redakcja w Zielonej Górze
  • TV Odra Zielona Góra
  • Regionalna Telewizja Lubuska
• Rozgłośnie radiowe
  • Radio Zachód S A (pierwotnie Polskie Radio Zielona Góra) - radio publiczne
  • Radio Zielona Góra
  • Radio Plus Zielona Góra
  • studenckie Radio Index

Sport

 Osobny artykuł: Sport w Zielonej Górze.

Znajduje się tu ośrodek sportów zimowych na Górze Tatrzańskiej, który mimo niewielkich rozmiarów (stok ma ok. 40-50 metrów różnicy wysokości) oraz bardzo starej infrastruktury (wyciąg orczykowy z lat 70. XX wieku) jest w przypadku dużych opadów śniegu miejscem uprawiania sportów zimowych. Od lat trwają zabiegi mieszkańców o to by władze miasta unowocześniły ten przedwojenny obiekt, montując armatkę śnieżną (sztuczne naśnieżanie) albo nawet igelit. Dodatkowo we wschodniej części miasta, na terenie "Gór Zielonogórskich" znajdowały się: stok narciarski oraz trasa saneczkowa, dziś używane zaledwie przez mountainboardzistów oraz downhillowców.^{potrzebne źródło}

Sporty tradycyjne

Sport w Zielonej Górze to drugoligowy klub piłkarski, ekstraklasowy klub koszykarski oraz ekstraligowy klub żużlowy Falubaz Zielona Góra. Ponadto uprawia się tu pływanie, strzelectwo, piłkę ręczną, siatkówkę, tenis, jeździectwo, sztuki walki (m.in. kick-boxing,karate, jiu-jitsu tradycyjne oraz brazylijskie, aikido, capoeira, krav-magę). Popularne jest kolarstwo. Na terenie miasta istnieje przedwojenny stok narciarski z torem saneczkowym, lecz są to obiekty bardzo zaniedbane, z braku sztucznego naśnieżania warunki na nich są zwykle trudne.

Sporty ekstremalne

W mieście oraz okolicach są cztery skateparki (w Parku Tysiąclecia) na os. Pomorskim, Raculi oraz Kaczym Dole (osiedle Słoneczne). Na terenie aeroklubu da się uprawiać skoki spadochronowe, w pobliżu jest też quadowisko. W Książu k. Zielonej Góry jest tor do crossu, odmienny taki obiekt istnieje w Krężołach.

Kluby sportowe

• ZLKL Zielona Góra – klub lekkoatletyczny
• GKT Nafta Zielona Góra – klub tenisowy
• Stelmet Falubaz Zielona Góra – ekstraligowy klub żużlowy
• Zastal Zielona Góra – ekstraligowy klub koszykarski
• Lechia Zielona Góra – drugoligowy klub piłkarski
• Stelmet AZS UZ Zielona Góra (siatkówka)
• AZS Stelmet Zielona Góra (piłka ręczna)
• Aeroklub Ziemi Lubuskiej w Przylepie k. Zielonej Góry
• KS Korner-Novita10 Zielona Góra (pływanie)
• ZKS Zielona Góra – ekstraligowy klub speedrowerowy
• Czempion – klub tenisowy
• Gwardia - Zielonogórski Klub Sportowy – strzelectwo, kick-boxing
• AZS UZ Haust RC Zielona Góra – drugoligowy klub rugby
• Zielonogórski Klub Jeździecki Przylep-Lotnisko

Obiekty sportowe

• Hala MOSiR – istnieje przy ulicy Sulechowskiej. Należy do niego trawiasty stadion lekkoatletyczny, parę mniejszych boisk, sala akrobatyczna, kawiarenka, szatnie piłkarskie oraz korty tenisowe. Swoje mecze rozgrywa tu II ligowy piłkarski zespół Lechii Zielona Góra. Ponadto MOSiR zarządza Centrum Rekreacyjno-Sportowym z krytym basenem 25-metrowym oraz halą widowiskowo-sportową z ok. 5 tys. miejscami siedzącymi.

• Stadion KS Falubaz Zielona Góra – istnieje przy ulicy Wrocławskiej, 29 co do wielkości stadion w Polsce. Jego pojemność wynosi 15 000,w tym 14 tys. miejsc siedzących. Stadion wybudowany w 1926 roku oraz wielokrotnie przebudowywany oraz remontowany. W 2007 roku oddano do użytku nowy budynek klubowy oraz zamontowano oświetlenie stadionu o natężeniu 1600-1800 lx. Zimą na stadionie instalowane jest pełnowymiarowe lodowisko. Stadion ma zostać przebudowany, m.in. przebudowany będzie pierwszy łuk, trybuny zostaną powiększone do 20 000 miejsc. Koszt przebudowy to ok. 50 mln PLN^[14]. W 2010 roku oddano nową trybune na 1 łuku z zadaszeniem mogącą pomieścić 6 tys. ludzi.Dzięki temu liczba miejsc siedzących z 12 tys. zwiększyła się do 14 tys.
• Stadion przy ulicy Wyspiańskiego – odnowiony stadion przedwojenny, ma pełnowymiarowe boisko piłkarskie, na którym dzieją się stale mecze. Stadion ma bieżnię żużlową oraz miejsca siedzące.
• Wyciąg narciarski na Górze Tatrzańskiej.
• Hala Uniwersytetu Zielonogórskiego (w zależności od imprezy od 1000 do 1200 miejsc).

Administracja

Zielona Góra jest miastem na prawach powiatu. Siedziba sejmiku oraz marszałka województwa lubuskiego, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra.

Należy do Związku Miast Polskich.

Dzielnice oraz osiedla Zielonej Góry

Dzielnice oraz osiedla mieszkaniowe nie stanowią oficjalnego, prawnego podziału administracyjnego miasta. Nie są zgodnie z art.5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. jednostkami pomocniczymi gminy. Nazwy osiedli oraz dzielnic funkcjonują jako nazwy potoczne poszczególnych obszarów miasta.

Miasta partnerskie

Miasta partnerskie Zielonej Góry Miasto Kraj Data podpisania umowy Chociebuż Niemcy 1992 Verden (Aller) Niemcy 1993 Helmond Holandia 1993 L'Aquila Włochy 1996 Troyes Francja 1970 Nitra Słowacja 1992 Bystrzyca  Rumunia 1995 Aurora Stany Zjednoczone, Illinois 2001 Miasta zaprzyjaźnione z Zieloną Górą Miasto Kraj Data podpisania umowy Soltau Niemcy – Witebsk Białoruś 2002 Iwano-Frankiwsk Ukraina –

Lista osób związanych z Zieloną Górą

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Zieloną Górą.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie urodzeni w Zielonej Górze.

Sprawdź też

• Cmentarz żydowski w Zielonej Górze

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Informator miejski UM
• Zielona Góra w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego oraz innych krajów słowiańskich” z lat 1880–1902 (str.599)

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Dzielnice oraz osiedla Zielonej Góry Osiedle Bajkowe • Osiedle Braniborskie • Osiedle Cegielnia • Chynów • Osiedle Czarkowo • Osiedle Dolina Zielona • Jędrzychów • Osiedle Kaszubskie • Osiedle Jana Kilińskiego • Osiedle Kolorowe • Osiedle Kwiatowe • Osiedle Leśne • Osiedle Leśny Dwór • Osiedle Łużyckie • Osiedle Malarzy • Osiedle Morelowe • Osiedle Mazurskie • Osiedle na Olimpie • Osiedle Piastowskie • Osiedle Pomorskie • Osiedle Przyjaźni • Raculka • Osiedle Słoneczne • Osiedle Juliusza Słowackiego • Osiedle Śląskie • Osiedle Tysiąclecia • Osiedle Wazów • Osiedle Warmińskie • Winnica (Lisia) • Osiedle Uczonych • Zacisze • Osiedle Zastalowskie • Osiedle Zdrojowe

p • d • e Województwo lubuskie Powiaty grodzkie Gorzów Wielkopolski • Zielona Góra Powiaty ziemskie gorzowski • krośnieński • międzyrzecki • nowosolski • słubicki • strzelecko-drezdenecki • sulęciński • świebodziński • wschowski • zielonogórski • żagański • żarski

p • d • e Miasta wojewódzkie Polski Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zielona Góra

p • d • e Miasta województwa lubuskiego Babimost • Bytom Odrzański • Cybinka • Czerwieńsk • Dobiegniew • Drezdenko • Gorzów Wielkopolski • Gozdnica • Gubin • Iłowa • Jasień • Kargowa • Kostrzyn nad Odrą • Kożuchów • Krosno Odrzańskie • Lubniewice • Lubsko • Łęknica • Małomice • Międzyrzecz • Nowa Sól • Nowe Miasteczko • Nowogród Bobrzański • Ośno Lubuskie • Rzepin • Skwierzyna • Sława • Słubice • Strzelce Krajeńskie • Sulechów • Sulęcin • Szlichtyngowa • Szprotawa • Świebodzin • Torzym • Trzciel • Witnica • Wschowa • Zbąszynek • Zielona Góra • Żagań • Żary

p • d • e Powiat zielonogórski (1945-1975) Siedziba powiatu – Zielona Góra Przynależność wojewódzka woj. poznańskie (1946-50) • woj. zielonogórskie (1950-75) Miasta Czerwieńsk (do 1945 oraz od 1969) • Otyń (do 1945) • Zielona Góra (do 1950 →) Osiedla (1954-72) Czerwieńsk (1957-68) Gminy wiejskie (1945-54 oraz 1973-75) Bojadła (do 1950 →) • Czerwieńsk • Kolsko (do 1950 →) • Nowogród Bobrzański (od 1973) • Otyń (do 1954) • Płoty (do 1954) • Racula • Świdnica • Zabór • Zawada (do 1954) • Zielona Góra (od 1973)