|
|
Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Znak towarowy – prawnie chroniony, niepowtarzalny element produktu, skutecznie odróżniający go od produktów konkurencyjnych. Znakiem towarowym bywa w szczególności nazwa, fraza, symbol, logo, projekt, obraz, kształt produktu, motyw, melodia użyty przez przedsiębiorcę w obrocie gospodarczym w celu uzyskania jednoznacznej identyfikacji swoich towarów albo usług wśród konsumentów.
W większości krajów świata znak towarowy da się zarejestrować w urzędzie patentowym, dzięki czemu inne osoby nie potrafią go legalnie wykorzystywać bez zgody właściciela. W tekstach oraz reklamach wielokrotnie widzi się symbol ™ obok napisu albo obrazka, który jest uważany przez firmę za jej znak towarowy, albo symbol ® oznaczający, że znak stał się zarejestrowany w odpowiednim rejestrze znaków handlowych.
Ochrona znaku towarowego
Podstawowym celem prawa własności przemysłowej jest ochrona przed nieporozumieniami oraz oszustwami w kwestii pochodzenia oraz jakości produktów. Odbywa się to w ten sposób, że właściciel znaku towarowego na drodze postępowania administracyjnego (postępowanie przed urzędem patentowym) może zakazać rejestracji albo domagać się unieważnienia znaku już zarejestrowanego jeżeli znak jest identyczny albo podobny oraz ma być albo już jest zarejestrowany dla towarów identycznych albo podobnych (np. napój o nazwie "Popsi", gdzie sprzeciw będzie zgłoszony przez producenta "Pepsi").
Znak towarowy jest zabezpieczony, kiedy prawo dopuszcza właścicielowi powstrzymywać konkurencję przed popełnianiem nieautoryzowanego użycia znaku handlowego poprzez używanie łudząco podobnych znaków oraz etykiet. Protest będzie skuteczny, kiedy znak jest zarejestrowany albo producent będzie w stanie udowodnić, że używał danego znaku wcześniej oraz konsekwentnie. Właściciel znaku może domagać się odszkodowania nawet wówczas, kiedy do naruszenia jego praw doszło w sposób czysto przypadkowy (trudno znać wszystkie znaki z całego świata), takie sprawy zwykle kończą się polubownie, lecz celowe podszywanie się pod cudze znaki jest bardzo dotkliwie karane finansowo.
Zakres ochrony
Nie każdy znak towarowy bywa traktowany jako własność w sposób ścisły, chociażby dlatego że pewne słowa siłą rzeczy muszą określać klasę produktów w sensie ogólnym oraz są używane w potocznym języku (taka sytuacja zachodzi w przypadku słowa apple (ang. Jabłko) oraz firmy "Apple"). Podobnie się dzieje w przypadku znaków, które są identyczne z nazwiskami, nazwami geograficznymi albo niezbywalnymi cechami danej rzeczy. Znaczenie drugorzędne znaku bywa objęte ochroną należną znakowi towarowemu zaledwie wtedy, kiedy właściciel może udowodnić, że używał tego znaku z wyłącznością przez określony czas. Rolę dowodu może pełnić np. ankieta wśród konsumentów wykazująca, że dane nazwisko albo nazwa geograficzna jest kojarzona z reguły z właścicielem znaku oraz jego produktem.
Bardziej chronione są znaki "sugestywne", które wymagają od konsumenta więcej wyobraźni potrzebnej do rozpoznania produktu, niż znaki wprost (jak np. obraz Merkurego sugerującego szybkość doręczania przez FTD), oraz arbitralne znaki słowne używane w kontekście nietypowym (np. "Apple" kontekście komputera). Największej ochronie podlegają słowa, terminy oraz znaki które zostały wymyślone „od zera” (takie jak np. "Kodak").
Szczegółowe rozwiązania w poszczególnych krajach bywają nader różnorodne. W wielu krajach ochroną da się objąć kolory (takie jak pomarańczowy dla szampana albo brązowy dla doręczania paczek pocztowych), trójwymiarowe znaki, dźwięki albo nawet zapachy. W Unii Europejskiej, na przykład, zapach świeżo ściętej trawy stał się zarejestrowany przez firmę związaną z turniejami tenisowymi. W Stanach Zjednoczonych ryk lwa stał się zarejestrowany przez firmę związaną z przemysłem filmowym.
Przeważajaca ilość krajów wyklucza spod ochrony należnej znakowi towarowemu flagi narodowe, znaki które są mylące w stosunku do pochodzenia albo natury produktu, znaki mogące kogoś urazić oraz znaki obsceniczne.
Warunki wyboru znaku towarowego w Polsce
W Polsce pojęcie znaku towarowego definiuje ustawa Prawo własności przemysłowej jako: każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny albo takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw. Może to być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru albo opakowania, a także melodia albo odmienny sygnał dźwiękowy.
Warunki ogólne
Znak towarowy da się zastrzec tylko, jeżeli:
- nie ma już wcześniej zarejestrowanego albo zgłoszonego do rejestracji znaku, który jest identyczny albo podobny do już zarejestrowanego, tak że używanie znaku późniejszego mogłoby przeistoczenie odbiorców w błąd co do pochodzenia towaru,
- nie ma wcześniej zarejestrowanego albo zgłoszonego do rejestracji podobnego oznaczenia geograficznego,
- nie ma wcześniej używanego w obrocie podobnego znaku powszechnie znanego wśród przynajmniej 50% odbiorców,
- nie ma wcześniej zarejestrowanego albo zgłoszonego do rejestracji znaku renomowanego, charakteryzującego się powszechną znajomością wśród odbiorców oraz słynącego z dobrej jakości oznaczonych nim towarów albo usług,
- znak nie narusza praw osobistych albo majątkowych osób trzecich,
- znak nie jest sprzeczny z prawem, porządkiem publicznym albo dobrymi obyczajami tzn. nie ma charakteru obscenicznego, nie kojarzy się jednoznacznie z symbolami stosowanymi przez grupy wzywające do nienawiści rasowej, religijnej albo postulujące obalenie porządku prawnego siłą,
- znak nie wprowadza nabywców w błąd, w szczególności co do charakteru towaru, jego jakości, właściwości albo pochodzenia,
- jeśli proponowany znak jest tylko tekstem bez zintegrowanej z nim grafiki, nie może on być słowem albo frazą pospolitą (np. "pij mleko").
Warunki szczególne
Jako znaku towarowego nie da się zgłosić do rejestracji oznaczenia zawierającego:
- nazwę albo skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej bądź jej symbole, nazwy, herby polskich województw, miast oraz miejscowości, znaki sił zbrojnych, reprodukcje polskich orderów, odznaczeń albo odznak honorowych itp., chyba że zgłaszający ma odpowiednie zezwolenie,
- skróty nazw bądź symbole obcych państw, organizacji międzynarodowych, a także przyjęte w obcych państwach oznaczenia, stemple kontrolne oraz gwarancyjne, jeżeli zakaz taki wynika z umów międzynarodowych, chyba że zgłaszający ma odpowiednie zezwolenie,
- urzędowo uznane oznaczenia przyjęte do stosowania w obrocie w zakresie w jakim mogłoby to przeistoczenie w błąd co do charakteru takich odznaczeń, o ile zgłaszający nie wykaże, że jest uprawniony do ich używania,
- elementy będące symbolami, w szczególności o charakterze religijnym, patriotycznym albo kulturowym w zakresie, w jakim obrażałoby to uczucia religijne, patriotyczne albo tradycję narodową,
- formę bądź inną właściwość towaru albo opakowania, która jest uwarunkowana jedynie jego naturą, jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego albo zwiększa wydatnie wartość towaru.
- imiona wraz z nazwiskiem pisane pełnymi wyrazami albo w skrócie (np. Jan Kowalski, Jan K., J. Kowalski), jeżeli nazwisko albo imię jest powszechnie używane (np. imię Abczakird Owczarbatar mogłoby być zarejestrowane, lecz Marcin Kowalski już nie).
Sprawdź też
Linki zewnętrzne
