Zniesławienie, pomówienie, obmówienie, oszczerstwo – występek polegający na pomówieniu innej osoby, grupy osób, instytucji, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej o takie postępowanie albo właściwości, które potrafią poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu albo rodzaju działalności.

Zagrożony karą grzywny albo karą ograniczenia wolności na podstawie art. 212 § 1. Kodeksu karnego. Sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do roku jeżeli pomawia inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania (art. 212. § 2. k.k.).

W razie skazania za zniesławienie sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na odmienny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego (art. 212. § 3. k.k.).

Istnieją dwa kontratypy dla tego czynu zabronionego. Nie ma przestępstwa, jeżeli zarzut uczyniony niepublicznie jest prawdziwy (art. 213. § 1. k.k.) oraz nie popełnia przestępstwa zniesławienia, kto publicznie podnosi albo rozgłasza prawdziwy zarzut, który służy obronie społecznie uzasadnionego interesu albo dotyczy postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną. Jeżeli zarzut dotyczy życia prywatnego albo rodzinnego, dowód prawdy bywa przeprowadzony tylko wtedy, kiedy zarzut ma zapobiec niebezpieczeństwu dla życia albo zdrowia człowieka albo demoralizacji małoletniego (art. 213. § 2. k.k.). Zaistnienie kontratypów określonych w art. 213 Kodeksu karnego nie wyłącza odpowiedzialności karnej sprawcy za zniewagę ze względu na formę podniesienia albo rozgłoszenia zarzutu (art. 214. k.k.).

Ściganie przebiega się z oskarżenia prywatnego (art. 212. § 4. k.k.). Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie wskazywał na cenzurotwórczą rolę art. 212 w polskim kodeksie karnym, o którego usunięcie od lat apelują organizacje pozarządowe^[1].

Nowelizacje

• W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2008 r.^[2] stwierdzono, że art. 213 § 2 k.k. w zakresie odnoszącym się do przestępstwa z art. 212 § 2 k.k. w części obejmującej zwrot „służący obronie społecznie uzasadnionego interesu”, kiedy zarzut dotyczy postępowania osób pełniących funkcje publiczne, jest niezgodny z art. 14 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Błąd ten naprawiono nowelizacją^[3], dodając, iż nie tylko nie popełnia przestępstwa ten, którego zarzut służy obronie społecznie uzasadnionego interesu, ale oraz ten, którego zarzut dotyczy postępowania osoby pełniącej funkcję publiczną.

Sprawdź też

• zniewaga

Linki zewnętrzne

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553)
• Nieskuteczna klauzula nieodpowiedzialności 2004

Przypisy

Artykuł uwzględnia stan prawny na 9 sierpnia 2010. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w www.pozycjonowanie-bydgoszcz.tk.